← 泰伦提乌斯

婆母

§310-367

潘皮卢斯急入内室与发现秘密

归来的潘皮卢斯听到妻子暴病的消息和屋内的叫喊声,焦虑地冲进家门。留在外面的索斯特拉塔与帕尔美诺交谈后,潘皮卢斯哭泣着从屋内走出,将母亲送进屋内,随后开始独自讲述他所发现的令人震惊的真相。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
310

​Pueri inter sese quam pro levibus noxiis iras gerunt!

孩子们仅仅为了多么微不足道的过错,就会彼此怀恨在心啊!

​Quapropter? quia enim qui eos gubernat animus1 infirmum gerunt.

这是为什么?因为支配他们的心灵本就软弱。

​Itidem illae mulieres sunt ferme ut pueri levi sententia.

同样,那些女人也几乎像孩子一样,心思变化无常。

​Fortasse unum aliquod verbum inter eas iram hanc concivisse.2

也许仅仅一句话,就在她们之间激起了这股怒火。

​Abi, Parmeno, intro ac me venisse nuntia.

去吧,帕尔美诺,进去报告我回来了。

​Hem, quid hoc est?

啊,这是怎么回事?

​Tace.

安静。

315

​Trepidari sentio et cursari3 rursum prorsum.

我感到有人在惊慌,而且在到处奔跑。

​Agedum ad fores

来,到门口

​Accede propius. Hem, sensistin?

再靠近些。啊,你听到了吗?

​Noli fabularier.

别瞎扯了。

​Pro Iupiter! clamorem audivi.

天啊!我听到了叫喊声。

​Tute loqueris, me vetas.

您自己都在说话,却不让我说话。

​Tace obsecro mea gnata.

安静点,求求你,我的女儿。

​Matris vox visa est Philumenae.

似乎是比鲁美娜母亲的声音。

​Nullus sum.

我完了。

​Quidum?

怎么会?

​Perii!

我死定了!

​Quamobrem?

为什么?

​Nescio quod magnum malum

某种巨大的灾祸,

320

​Profecto, Parmeno, me celas.

肯定,帕尔美诺,你瞒着我。

​Uxorem Philumenam

妻子比鲁美娜

​Pavitare nescio quid dixerunt: id si forte est nescio.

她们说她在因什么而颤抖害怕;如果是那件事,我不知道。

​Interii. Cur mihi id non dixti?

我完了。你为什么不告诉我那件事?

​Quia non poteram una omnia.

因为我无法一下子把所有事都告诉你。

​Quid morbi est?

是什么病?

​Nescio.

我不知道。

​Quid? nemon medicum adduxit?

什么?难道没有人请医生来吗?

​Nescio.

我不知道。

​Cesso hinc ire intro, ut hoc quam primum quicquid est certum sciam?

我怎么还迟疑着不进去,以便尽快查明这到底是怎么回事?

325

​Quonam modo, Philumena mea, nunc te offendam affectam?

我的比鲁美娜,我现在会发现你处于怎样的病痛折磨中?

​Nam si periclum ullum in te inest, perisse me una haud dubium est.

因为如果你有什么危险,我无疑也会和你一起死去。

​Non usus facto est mihi4 nunc hunc intro sequi:

现在我没有必要跟着他进去了:

​Nam invisos omnes nos esse illis sentio.

因为我感觉到,我们所有人都被她们痛恨着。

​Heri nemo voluit Sostratam intro admittere.

昨天谁也不想让索斯特拉塔进去。

330

​Si forte morbus amplior factus siet,

如果万一病情变得更加严重,

​Quod sane nolim, maxime heri causa mei,

——这我绝不希望看到,特别是为了我主人的缘故——

​Servum ilico introisse dicent Sostratae;

她们会立刻说,是索斯特拉塔的奴隶进去了;

​Aliquid tulisse comminiscentur mali

她们会捏造说,他带去了某种灾祸,

​Capiti atque aetati illorum, morbus qui auctus siet.

危害了她们的生命与安康,以致病情加重。

335

​Hera in crimen veniet, ego vero in magnum malum.

女主人会被指控,而我则要遭大殃。

​Nescio quid iamdudum audio hic tumultuari misera:

可怜的我,刚才起就听见这里有什么声音在嘈杂喧闹:

​Male metuo ne Philumenae magis morbus aggravescat;

我极度害怕比鲁美娜的病情会更加恶化;

​Quod te Aesculapi, et te Salus, ne quid sit huius oro.

阿斯克勒庇俄斯啊,还有萨鲁斯,我祈求你们,千万不要发生这种事。

​Nunc ad eam visam.

现在我去看看她。

​Heus, Sostrata.

喂,索斯特拉塔。

​Ehem.

啊。

​Iterum istinc excludere.

你又要在那里吃闭门羹了。

340

​Ehem, Parmeno, tune hic eras? Perii, quid faciam misera?

啊,帕尔美诺,你在这里吗?我完了,可怜的我该怎么办?

​Non visam uxorem Pamphili, cum in proximo hic sit aegra?

媳妇就在隔壁生病,我却不去探望吗?

​Non visas? ne mittas quidem visendi causa quemquam:

不探望?您甚至连谁也别派去探望:

​Nam qui amat cui odio ipsus est5 bis facere stulte duco:

因为,去爱一个痛恨自己的人,我认为是做了双重的蠢事:

​Laborem inanem ipsus capit, et illi molestiam affert.

自己白费力气,又给对方添麻烦。

345

​Tum autem filius introiit videre, ut venit, quid agat.

况且,您的儿子已经进去看她了,一回来就想看看她怎么样了。

​Quid ais? an venit Pamphilus?

你说什么?难道潘皮卢斯回来了?

​Venit.

回来了。

​Dis gratiam habeo.

感谢神明。

​Hem, istoc verbo animus mihi rediit, et cura ex corde excessit.

啊,听到这句话,我的魂又回来了,心头的忧虑也烟消云散了。

​Iam ea de causa maxime nunc huc introire nolo:

正是因为这个原因,我现在最不想进去:

​Nam si remittent quippiam Philumenae dolores,

因为如果比鲁美娜的痛苦有稍微减轻,

350

​Omnem rem narrabit, scio, continuo sola soli

我知道,她会立刻单独对他一个人,

​Quae inter vos intervenit, unde ortum est initium irae.

倾诉你们之间发生的一切,即那引起愤怒的发端。

​Atque eccum video ipsum egredi: quam tristis est!

瞧,我看见他自己走出来了:他多么悲伤啊!

​O mi gnate.

哦,我的孩子。

​Mea mater salve.

母亲,您好。

​Gaudeo venisse salvum: salvan

很高兴你平安回来。比鲁美娜

​Philumena est?

平安无事吗?

​Meliuscula est.

稍微好些了。

​Utinam istuc ita Di faxint.

但愿神明保佑事实确实如此。

355

​Quid tu igitur lacrimas? aut quid es tam tristis?

那你为什么要流泪?又为什么如此悲伤?

​Recte, mater.

没事,母亲。

​Quid fuit tumulti? dic mihi: an dolor repente invasit?

刚才那阵骚动是怎么回事?告诉我:是突然疼痛发作了吗?

​Ita factum est.

是这样。

​Quid morbi est?

是什么病?

​Febris.

发烧。

​Quotidiana?

日疟吗?

​Ita aiunt.

她们是这么说的。

​I sodes intro; consequar iam te, mea mater.

请您先进去吧;母亲,我马上就随您来。

​Fiat.

好吧。

​Tu pueris curre Parmeno obviam, atque eis onera adiuta.

帕尔美诺,你跑去迎一迎那些仆人,帮他们拿行李。

360

​Quid? non sciunt ipsi viam domum qua redeant?

什么?难道他们自己不知道回家的路吗?

​Cessas?

你还磨蹭什么?

​Nequeo mearum rerum initium ullum invenire idoneum,

我无法为自己的事情找到任何合适的开头,

​Unde exordiar narrare quae nec opinanti accidunt;

来开始讲述那些出乎意料地降临在我身上的事;

​Partim quae perspexi his oculis, partim quae accepi auribus:

一部分是我亲眼所见,一部分是我亲耳所听:

​Qua me propter exanimatum citius eduxi foras.

因此我惊慌失措地,极快地跑到了屋外。

365

​Nam modo me intro ut corripui timidus, alio suspicans

因为刚才我惊恐地急急走进去时,原以为会看到妻子正受着

​Morbo me visurum affectam ac sensi6 esse uxorem; hei mihi!

另一种病痛折磨,然而我却察觉到了真相;天哪!

​Postquam me aspexere ancillae advenisse, ilico omnes simul

当女仆们看到我回来,立刻所有人同时……

语法注6 条
  1. 311qui eos gubernat animus

    先行词 animus 被并入关系从句 qui eos gubernat 中的结构(先行词同化)。在通常语序下,应为 animus qui eos gubernat。

  2. 313unum aliquod verbum inter eas iram hanc concivisse

    省略了表示思考或推测的主句动词(如 arbitror)的“对格加不定式”(AcI)结构。用于表示叙述者的推测,可译为“大概是……激起了”。

  3. 315Trepidari sentio et cursari

    不及物动词 trepidare(慌乱)与 cursare(奔跑)的非人称被动不定式。它们作为知觉动词 sentio 的宾语,构成了对格加不定式结构,意为“我感到人们正在慌乱和奔跑”。

  4. 327Non usus facto est mihi

    usus est + 夺格的句型(表示“有必要……”),此处使用了完成分词中性单数 facto。整句意为“没有必要采取行动”,后面还补充了不定式短语 hunc intro sequi 作为具体行动的内容。

  5. 343cui odio ipsus est

    cui 为关系代词与格,odio 为目的(或结果)与格,ipsus 为指示代词 ipse 的古格(主格)。整句构成了双与格结构,意为“(他自己)对那个人而言成了憎恨的对象”。

  6. 365alio suspicans / Morbo me visurum affectam ac sensi

    使用了比较词 ac(alio... ac:“与……不同的……”)的复杂对格加不定式结构。ac sensi [esse uxorem](与我[实际]察觉到[妻子所患]的相比)修饰 me visurum [uxorem] affectam [alio morbo](我将发现[妻子]患有另一种疾病),而后者作为 suspicans(料想)的宾语。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)urn:cts:latinLit:phi0134.phi005.humanitext-lat2:310-367