← 泰伦提乌斯

婆母

§140-208

潘菲路斯的心意转变与拉克斯的怒火

巴尔梅诺向菲洛提丝讲述了潘菲路斯尽管起初违心结婚,但渐渐被妻子的温顺所打动,以及妻子突然回娘家后产生的新不和。随后,拉克斯登场,向所有女性发泄不满,并严厉审问毫无防备的妻子索斯特拉塔。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
140

​Non verisimile dicis; nec verum arbitror.

你说得不可信,我也不认为这是真的。

​Credo ita videri tibi; nan nemo ad te venit

我信你会这么想;因为没有人到你这儿来,

​Nisi cupiens tui:1 ille invitus illam duxerat.

除非是渴望得到你的;而他是违心地娶了她的。

​Quid deinde fit?

接下来怎么样了?

​Diebus sale pauculis

真的就在没几天

​Post Pamphilus me solum seducit foras;

之后,潘菲路斯把我单独拉到外面;

145

​Narratque ut virgo ab se integra etiam tum siet;

并告诉我,那姑娘甚至到那时为止,对他而言依然完好无损;

​Seque ante quam eam uxorem duxisset domum

并且说,在他把她娶回家之前,

​Sperasse eas tolerare posse nuptias:

他曾希望自己能够忍受这桩婚事:

"Sed quam decrerim me non posse diutius

“但是,我已经决定不能再把她

​Habere,2 cam ludibrio haberi, Parmeno,

留在身边作妻子,如果不像我从她家里领来时那样完好地把她送还,巴尔梅诺,而是让她沦为笑柄,

150

​Quin integram itidem reddam ut accepi ab suis,

并且没有将她原样完好无损地归还给她家里,

​Neque honestum mihi, neque utile ipsi virgini est."

这于我既不体面,于那姑娘自己也无好处。”

​Pium ac pudicum ingenium narras Pamphili.

你所说的潘菲路斯,真是天性善良而又规矩。

"Hoc ego proferre incommodum mihi esse arbitror;

“我认为把这事公开对我自己不利;

​Reddi patri autem cui tu nihil dicas viti,

但要把一个你挑不出任何毛病的姑娘退还给父亲,

155

​Superbum est. Sed illam spero ubi hoc cognoverit,

又是傲慢无礼的。不过我希望,当她明白这一点——

​Non posse se mecum esse, abituram denique."

也就是她无法与我共同生活时——她最终会自己离去。”

​Quid interea? ibatne ad Bacchidem?

在这期间呢?他去巴克科斯那里吗?

​Quotidie.

天天去。

​Sed, ut fit, postquam hunc alienum ab sese videt,

可是,世事常是如此,一等她看出他已经和她疏远了,

​Maligna multo et magis procax facta ilico est.

登时就变得刻薄得多,也放肆得多了。

160

​Non edepol mirum.

凭波鲁克斯起誓,这可不奇怪。

​Atqui ea res multo maxime

然而正是这件事,最大程度地

​Disiunxit illium ab illa, postquam et ipse se,

使他与她断绝了关系,尤其是在他对自己、

​Et illam, et hanc quae donli erat, cognovit satis,

对那个女人、以及对家里这位妻子都有了足够的认识之后,

​Ad exemplum ambarum mores earum existimans.

并通过相互对比来权衡她们两人的德行。

​Haec, ita uti liberali esse ingenio decet,

里的这位妻子,正如一个出身高贵的人所应有的那样,

165

​Pudens, modesta; incommoda atque iniurias

羞怯而温顺;丈夫的一切委屈和不公

​Viri omnes ferre, et tegere3 contumelias.

她都默默忍受,并且隐瞒那些侮辱。

​Hic animus partim uxoris misericordia

他的心,一部分被对妻子的怜悯所牵绊,

​Devinctus, partim victus huius iniuriis,

一部分被巴克科斯的恶劣行径所击败,

​Paulatim elapsus est Bacchidi, atque huc transtulit

渐渐地从巴克科斯那里溜走,并把爱意转移到了

170

​Amorem, postquami par ingenium nactus est.

妻子这边,因为他在这里找到了相契合的心灵。

​Interea in Imbro moritur cognatus senex

在此期间,他们的一位亲戚老人在印布罗斯岛去世了;

​Horunce: ea ad hos redibat lege hereditas.

依法那笔遗产便落到了他们头上。

​Eo amantem invitum Pamphilum extrudit pater.

父亲强行把不情愿的、正陷于热恋的潘菲路斯打发到那里去。

​Relinquit cum matre hic uxorem; nam senex

他把妻子和母亲留在了这里;因为那个老头子

175

​Rus abdidit se; huc raro in urbem commeat.

躲进了乡下,极少到城里这边来。

​Quid adhuc habent infirmitatis nuptiae?

那么到目前为止,这桩婚事还有什么不稳妥的地方吗?

​Nunc audies. Primo dies complusculos

你听着。起初有好多天,

​Bene conveniebat sane inter eas. Interim

她们俩相处得确实很融洽。在此期间,

​Miris modis odisse coepit Sostratam:

她开始以奇特的方式憎恨起索斯特拉塔:

180

​Neque lites ullae inter eas, postulatio

可是她们之间没有任何争吵,抱怨

​Nunquam.

也从未有过。

​Quid igitur?

那又是为什么呢?

​Si quando ad eam accesserat

哪怕婆婆什么时候向她走过去

​Confabulatum, fugere e conspectu ilico;

唠唠家常,她也是一见人影就跑;

​Videre nolle: denique, ubi non quit pati,

不愿见她:最后,当她无法忍受时,

​Simulat se a matre arcessi ad rem divinam: abit.

就假称母亲叫她回去参加祭神活动:走了。

185

​Ubi illic est dies conplures, arcessi iubet:

当她在那儿呆了好些天,婆婆便派人去叫:

​Dixere causam tunc nescio quam: iterum iubet:

那时他们说了一个不知什么理由:她再次派人去叫:

​Nemo remisit. Postquam arcessunt saepius,

谁也没把人送回来。在多次派人催促之后,

​Aegram esse simulant mulierem. Nostra ilico

他们便托词说那女子病了。我们家主母登时

​It visere ad eam: admisit nemo. Hoc ubi senex

动身去探望她:却没有人放她进去。老头子一

190

​Rescivit, heri ea causa rure huc advenit:

得知此事,昨天就为这原因从乡下赶到了这里:

​Patren continuo convenit Philumenae.

他随即去见了菲卢美娜的父亲。

​Quid egerint inter se nondum etiam scio;

他们彼此谈了些什么,我还一点都不知道;

​Nisi sane curae est quorsum eventurum hoc siet.

不过这事最终会落得个什么结果,确实叫人挂心。

​Habes omnem rem: pergam quo coepi hoc iter.

事情的全貌就是这样了:我要继续走我刚才要走的路了。

195

​Et quidem ego: nam constitui cum quodam hospite

我也是:因为我已经跟一位客人约好了

​Me esse illum conventuram.

去见他。

​Di vertant bene

愿诸神护佑

​Quod agas.

你的差事顺当。

​Vale.

再见。

​Et tu bene vale, Philotium.

你也保重,菲洛提乌姆。

​Pro Deum atque hominum fidem, quod hoc genus est, quae haec est coniuratio.

凭天神和人类的信用起誓,这是什么人种,这又是什么阴谋!

​Utine omnes mulieres eadem aeque studeant,4 nolintque omnia;

难道所有的女人都同样追求相同的东西,又同样拒绝所有的东西吗?

200

​Neque declinatam quicquam ab aliarum ingenio ullam reperias?

难道你就找不到任何一个哪怕有一丁点脱离了其他女人的性情的人吗?

​Itaque adeo uno animo omnes socrus oderunt nurus:

所以甚至所有的婆婆都一条心地憎恨儿媳妇:

​Viris esse adversas aeque studium est; similis pertinacia est;

与丈夫作对也同样是她们的热情所在;她们的固执也别无二致;

​In eodemque omnes mihi videntur ludo doctae ad malitiam.

在我看来,她们所有人似乎都在同一所学校里学会了作恶。

​Ei ludo, si ullus est, magistram hanc esse satis certo scio.

如果真有那么一所学校,我很肯定这女人就是校长。

205

​Me miseram, quae nunc quamobrem accuser nescio.

可怜的我,现在都不知道自己究竟为什么挨骂。

​Hem,

哼,

​Tu nescis?

你不知道?

​Non, ita me Di bene ament, mi Lache.

真的不知道,愿诸神保佑我,我的拉克斯。

​Itaque una inter nos agere aetatem liceat.

“因此,愿我们能共同度过一生。”

​Di mala prohibeant.

“愿诸神阻挡这些灾祸!”

​Meque abs te immerito esse accusatam postmodum rescisces.

而且你迟早会发现,我是被你无端指责了。

语法注4 条
  1. 142nisi cupiens tui

    代词属格 tui 作为现在分词 cupiens 的宾格性属格(目的格属格)发挥作用。

  2. 148Sed quam decrerim me non posse diutius habere

    带有关系代词 quam(先行词为 virgo 或 uxorem)的 decrerim (= decreverim) 是虚拟式完成时,关系从句在此表达主句的条件或原因。

  3. 166ferre, et tegere

    这些是历史不定式(historical infinitive),用作相当于直陈式未完成过去时(ferebat, tegebat)的叙述。主语为 haec(妻子菲卢美娜)。

  4. 199Utine omnes mulieres eadem aeque studeant

    连接词 uti(ut)加上疑问小词 -ne 构成的 utine,伴随虚拟式(studeant, nolint)引导表示惊异、愤慨或强烈不满的感叹句。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(3 处,最近 2026-09-22)
  • 2026-09-22 AI校阅 — 原文 1 处
  • 2026-09-21 AI校阅 — 原文 2 处
urn:cts:latinLit:phi0134.phi005.humanitext-lat2:140-208