- 底本
- Terence. Publii Terentii Comoediae Sex. Parry, Edward St. John, editor. London: Whittaker and Co.; George Bell, 1857.
- 翻译
- AI 生成(gemini-3.5-flash) — 机器翻译,可能包含错误
- 语言
- 日本語 · English · 简体中文 · 한국어
- CTS URN
- urn:cts:latinLit:phi0134.phi004.humanitext-lat2:709-761
- 输出
- Humanitext Reader · reader.humanitext.ai · 2026-10-27
格塔催促安提波向法德里亚报喜,德米波和克雷梅斯则急于安排契约并向娜乌西斯特拉塔解释婚事。随后,克雷梅斯遇到了他当年在莱姆诺斯岛时的乳母索普罗娜,并欣喜地发现安提波的妻子法尼乌姆正是自己的亲生女儿。
Haruspex vetuit ante brumam aliquid novi
格塔:“‘占卜师禁止在冬至之前开始任何新的
Negoti incipere; quae causa est iustissima."
事情’;这是一个最充分的借口。”
Haec fient.
这些都会办成的。
Ut modo fiant.
安提波:但愿这些真能办成。
Fient: me vide.
格塔:会办成的,相信我。
Pater exit: abi, die, esse argentum, Phaedriae.
你父亲出来了:去吧,告诉法德里亚钱已经有了。
Quietus esto, inquam: ego curabo ne quid verborum duit.1
德米波:安静,我说:我会注意不让他耍任何花招。
Hoc temere nunquam amittam ego a me quin mihi testes adhibeam:2
在没有找来证人的情况下,我绝不会轻易让这笔钱离开我:
Cui dem, et quamobrem dem, commemorabo.
我会记录下我把钱给了谁,以及为什么要给。
Ut cautus est, ubi nihil opus est!
格塔:(旁白)没必要的地方,他倒是挺谨慎!
Atqui ita opus facto est;3 at matura, dum libido eadem haec manet;
克雷梅斯:不过确实应该这样做;但快点吧,趁他现在的这个想法还没变;
Nam, si altera illaec magis instabit, forsitan nos reiciat.
因为如果另一个姑娘逼得更紧,也许他会拒绝我们。
Rem ipsam putasti.
德米波:你说得很对。
Duc me ad eum ergo.
那带我去见他吧。
Non moror.
格塔:我绝不耽搁。
Ubi hoc egeris,
克雷梅斯:你办完这件事后,
Transito ad uxorem meam, ut conveniat hanc prius quam hinc abeat:
到我妻子那里去一趟,让她在那个姑娘离开这里之前和她谈谈:
Dicat nos dare eam Phormioni nuptum, ne succenseat;
让她告诉她,我们要把她嫁给波尔米奥,免得她生气;
Et magis esse illum idoneum, qui ipsi sit familiarior;
而且波尔米奥更合适,因为他跟她更亲近;
Nos nostro officio nihil digresses esse; quantum is voluerit
我们没有丝毫违背自己的义务;至于他想要的
Datum esse dotis.
嫁妆,也已经如数给付了。”
Quid tua, malum, id refert?
德米波:该死,这关你什么事?
Magni, Demipho.
克雷梅斯:关系大着呢,德米波。
Non satis est tuum te officium facere, si non id fama approbat.
光是尽你自己的义务还不够,如果世人的舆论不赞同的话。
Volo ipsius quoque voluntate hoc fieri, ne se eiectam praedicet.
我也希望这件事能顺着她自己的意愿办,免得她声称自己是被赶走的。
Idem ego istuc facere possum.
德米波:同样的事情我也能做。
Mulier mulieri magis congruit.
克雷梅斯:女人跟女人更合得来。
Rogabo.
德米波:那我就去问问她。
Ubi illas ego nunc reperire possim cogito.
克雷梅斯:我正在想现在去哪儿能找到那些女人。
Quid agam? quem mihi amicum inveniam misera? aut quo consilia haec referam? aut
索普罗娜:我该怎么办?可怜的我,去哪里找一个朋友?我又该向谁商量这些对策?或者
Unde mihi auxilium petam?
我该去哪里求助?
Nam vereor hera ne ob meum suasum indigne iniuria afficiatur:
因为我担心,由于我的劝说,女主人会无辜地受到不公正的伤害:
Ita patrem adolescents facta haec tolerare audio violenter.
因为我听说那个年轻人的父亲对这件事情的态度非常激烈。
Nam quae haec anus est exanimata, a fratre quae egressa est meo?
克雷梅斯:(旁白)这个气喘吁吁从我兄弟家出来的老婆子是谁?
Quod ut facerem egestas me impulit; quum scirem infirmas nuptias
索普罗娜:是贫穷逼我这样做的;虽然我知道这桩婚事
Hasce esse; ut id consulerem, interea vita ut in tuto foret.
是不牢靠的;但我是为了替她着想,好让她的生活暂时安全。
Certe edepol, nisi me animus fallit, aut parum prospiciunt oculi,
克雷梅斯:(旁白)确实,凭波鲁克斯起誓,除非我的心欺骗了我,或者我的眼睛看不清,
Meae nutricem gnatae video.
我看见的是我女儿的乳母。
Neque ille investigatur—
索普罗娜:他也找不到了——
Quid ago?
克雷梅斯:我该怎么办?
Qui est eius pater.
索普罗娜:也就是她的父亲。
Adeo? an maneo, dum ea quake loquitur magis cognosco?
克雷梅斯:我上去吗?还是等一等,直到我更清楚地听到她在说什么?
Quod si eum nunc reperire possim, nihil est quod verear.
索普罗娜:但如果我现在能找到他,我就没有什么好害怕的了。
Ea est ipsa:
克雷梅斯:真的是她。
Colloquar.
我去和她说话。
Quis hic loquitur?
索普罗娜:是谁在这儿说话?
Sophrona.
克雷梅斯:索普罗娜。
Et meum nomen nominat?
索普罗娜:而且还叫了我的名字?
Respice ad me.
克雷梅斯:看着我。
Di, obsecro vos, estne hic Stilpho?
索普罗娜:天啊,我求求你们,这位是斯蒂尔波吗?
Non.
克雷梅斯:不是。
Negas?
索普罗娜:您否认吗?
Concede hinc a foribus paululum istorsum, sodes, Sophrona.
克雷梅斯:索普罗娜,请离这儿的门口稍微远一点,往那边去。
Ne me istoc posthac nomine appellassis.4
以后别再用那个名字叫我了。
Quid? non, obsecro, es
索普罗娜:为什么?我求您,难道您不是
Quem semper te esse dictitasti?
您一直常说的那个人吗?
St!
克雷梅斯:嘘!
Quid has metuis fores?
索普罗娜:您为什么害怕这扇门?
Conclusam hic habeo uxorem saevam: verum istoc de nomine
克雷梅斯:我在这儿住着一个脾气暴躁的妻子。至于那个名字,
Eo perperam olim dixi ne vos forte imprudentes foris
我以前故意说错,是为了防止你们无意中在外面
Effutiretis, atque id porro aliqua uxor mea rescisceret.
说漏了嘴,从而让我妻子以某种方式察觉到。
Istoc pol nos te hic invenire miserae nunquam potuimus.
索普罗娜:天哪,难怪我们这些可怜的女人在这里怎么也找不到您。
Eho, die mihi, quid rei tibi est cum familia hac unde exis?
克雷梅斯:喂,告诉我,你跟这个你刚出来的人家有什么关系?
Ubi illae sunt?
她们在哪儿?
Miseram me!
索普罗娜:可怜的我啊!
Hem, quid est? vivuntne?
克雷梅斯:啊,怎么了?她们还活着吗?
Vivit gnata:
索普罗娜:女儿还活着;
Matrem ipsam ex aegritudine miseram mors consecuta est.
她那可怜的母亲因为伤心过度,已经被死亡夺去了生命。
Male factum.
克雷梅斯:真是一件不幸的事。
Ego autem quae essem anus deserta, egens, ignota,
索普罗娜:而我,作为一个被抛弃、贫穷、举目无亲的老太婆,
Ut potui nuptum5 virginem locavi huic adolescenti
尽可能把这位姑娘嫁给了这个年轻人,
Harum qui est dominus aedium.
也就是这所房子的主人。
Antiphonine?
克雷梅斯:嫁给安提波?
Hem! illi ipsi.
索普罗娜:唉!正是他。
Quid? duasne is uxores habet?
克雷梅斯:什么?难道他有两个妻子?
Au, obsecro: unam ille quidem hanc solam.
索普罗娜:哎呀,求求您,他确实只有这一个妻子。
Quid illam alteram quae dicitur cognata?
克雷梅斯:那另一个被称为他亲戚的女人是谁?
Haec ergo est.
索普罗娜:那其实就是她。
Quid ais?
克雷梅斯:你说什么?
Composito factum est quomodo hanc amans habere posset
索普罗娜:这是一起谋划出来的,为的是让爱她的他能够
Sine dote.
在没有嫁妆的情况下得到她。
Di vestram fidem, quam saepe forte temere
克雷梅斯:天啊,神啊!偶然间,出乎意料地,
Eveniunt quae non audeas optare! Offendi adveniens
经常发生一些连想都不敢想的事情!我一回来,竟然发现
Quicum volebam, atque ut volebam, collocatam filiam.
我的女儿已经嫁给了我所希望的人,而且正是以我所希望的方式。
Quod nos ambo opere maximo dabamus operam ut fieret,
我们俩极力想要促成的事情,
Sine nostra cura, maxima sua cura, haec sola fecit.
在没有我们操心的情况下,凭她一个人的最大努力,竟然独自办成了。
- 713ne quid verborum duit
duit 是动词 dare(给)的古体虚拟式现在时主动语态单数第三人称(相当于古典时期的 det)。短语 verba dare(字面意为“给话语”)是“欺骗、蒙蔽”的成语。此处 quid verborum 包含部分属格,意为“免得他耍任何花招(进行任何欺骗)”。
- 714quin mihi testes adhibeam
这是一个接在否定主句(此处为 nunquam amittam)之后的 quin 从句,构成限制或条件的副词从句,意为“若不召集证人,我就绝不……”。此处使用虚拟式现在时 adhibeam。
- 716opus facto est
拉丁语惯用句式,opus est(需要)与完成时分词夺格 facto 结合,意为“有必要这样做”或“必须这样做”。
- 742appellassis
古雅的/S特征的虚拟式完成时形式(相当于古典时期的 appellaveris)。此处与副词 ne 连用,表示强烈的禁止(“不要称呼”)。
- 752nuptum
动词 nubere(出嫁)的仰卧法(supine)宾格形式,与表示给予/安置的动词 locavi 连用,表示目的:“为了出嫁”或“嫁给”。
翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(1 处,最近 2026-09-21)
- 2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处
