← 泰伦提乌斯

福尔米奥

§70-143

盖塔叙述主人不在时年轻人的恋爱与成婚

盖塔向达乌斯讲述了主人不在时发生的事情,详细叙述了斐德里亚的恋情,以及福尔米奥如何设计奇策使安提波娶了一位美丽但无依无靠的孤女。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
70

​Sic est ingenium.

人的性格就是如此。

​Oh, regem me esse oportuit.

哦,要是我能当国王就好了!

​Abeuntes ambo hic tum senes, me filiis

那两位老人当时都离家去了,留下我

​Relinquunt quasi magistrum.

做他们儿子们的主人。

​O Geta, provinciam

噢,盖塔,

​Cepisti duram.

你承担了一项艰巨的任务。

​Mihi usus venit, hoc scio:

我从经验中知道了这一点,这我很清楚:

​Memini relinqui me Deo irato meo.1

我记得,当我被留下时,我的守护神正在对我发怒。

75

​Coepi adversari primo. Quid verbis opus est?

起初我开始反对他们。还用多说什么呢?

​Seni fidelis dum sum, scapulas perdidi.

当我向老爷保持忠诚的时候,我的肩膀却挨了鞭子。

​Venere in mentem mihi istaec; "Namque inscitia est,

我脑海里想起了这些话:“因为,

​Adversum stimulum calces?"

逆着刺去踢,难道不是愚蠢吗?”

​Coepi iis omnia

于是我开始为他们做一切事情,

​Facere, obsequi quae vellent.

顺从他们所渴望的一切。

​Scisti uti foro.

你懂得如何适应市场的变化。

80

​Noster mali nihil quicquam primo. Hic Phaedria

我们的少爷起初没有任何劣迹。但这位斐德里亚

​Continuo quandam nactus est puellulam

很快遇到了一个女孩,

​Citharistriam: hanc amare coepit perdite.

一个弹琴的,便开始对她爱得死心塌地。

​Ea serviebat lenoni impurissimo;

她属于一个极其肮脏的皮条客;

​Neque quod daretur quicquam: id curarant patres.

而且他没有什么可以给她的,因为父亲们已经做好了手脚。

85

​Restabat aliud nihil nisi oculos pascere,

除了饱眼福、

​Sectari, in ludum ducere, et reducere.

追随她、送她去排练场并接她回来之外,别无他路。

​Nos otiosi operam dabamus Phaedriae.

我们闲着无事,便全力协助斐德里亚。

​In quo haec discebat ludo, exadversum ei loco

在她学习的那个排练场的正对面,

​Tonstrina erat quaedam. Hic solebamus fere

有一家理发店。我们平时几乎

90

​Plerumque eam opperiri dum inde iret domum.

总是习惯在这里等她,直到她从那里回家。

​Interea, dum sedemus illi, intervenit

其间,正当我们坐在那里时,

​Adolescens quidam lacrimans. Nos mirarier.2

一个青年哭着走了进来。我们感到惊讶。

​Rogamus quid sit? "Nunquam aeque," inquit, "ac modo

我们问发生了什么事。他说:“从未像刚才那样,

​Paupertas mihi onus visum est et miserum et grave.

贫穷让我觉得是一个既悲惨又沉重的负担。

95

​Modo quandam vidi virginem hic viciniae

刚才我看见这附近的一个姑娘,

​Miseram suam matrem lamentari mortuam.

正在为她死去的母亲痛哭。

​Ea sita erat exadversum: neque illi benevolens

她母亲就横躺在正对面;除了一个可怜的老太婆,

​Neque notus neque cognatus extra unam aniculam

她身边没有任何好心人,

​Quisquam aderat qui adiutaret funus. Miseritum est.

也没有熟人或亲戚来帮忙办丧事。我真是同情极了。

100

​Virgo ipsa facie egregia." Quid verbis opus est?

姑娘本身长得极其美丽。”还用多说什么呢?

​Commorat omnes nos. Ibi continuo Antipho,

他打动了我们所有人。当时安提波立刻说:

"Vultisne eamus visere?" alius, "Censeo;

“你们想去看看吗?”另一个说:“我赞成;

​Eamus: due nos, sodes." Imus; venimus;

我们去吧:请带我们去。”我们去了;我们到了;

​Videmus. Virgo pulchra; et quo magis diceres,

我们看到了。姑娘很美;而且让你更想这么说的是,

105

​Nihil aderat adiumenti ad pulchritudinem.

没有任何粉饰来辅助她的美丽。

​Capillus passus, nudus pes, ipsa horrida,

头发蓬乱,光着脚,她自己显得很憔悴,

​Lacrimae, vestitus turpis; ut, ni vis boni

泪流满面,衣衫褴褛;以至于如果不是美貌本身

​In ipsa inesset forma, haec formam extinguerent.3

蕴含着强大的力量,这些东西早就把她的美貌掩盖了。

​Ille qui illam amabat fidicinam tantummodo,

那个只爱那个琴女的人说:

110

"Satis," inquit, "scita est:" noster vero—

“挺标致的。”但我们的少爷却——

​Iam scio:

我已经知道了:

​Amare coepit.

他开始坠入爱河。

​Scin quam? Quo evadat vide.

你知道有多深吗?看看这会发展到什么地步。

​Postridie ad anum recta pergit: obsecrat

第二天他径直去找那个老太婆:央求她

​Sibi ut eius faciat copiam. Illa enim se negat;

让他能与她相会。但老太婆拒绝了他;

​Neque eum aequum facere ait: illam civem esse Atticam,

并说他做得不公平:那姑娘是雅典公民,

115

​Bonam, bonis prognatam: si uxorem velit,

品行端正,出身名门。如果他想娶她为妻,

​Lege id licere facere; sin aliter, negat.

法律允许他这么做;但如果是别的方式,她就拒绝。

​Noster quid ageret nescire; et illam ducere

我们的少爷不知道该怎么办;他既渴望

​Cupiebat, et metuebat absentem patrem.

娶她,又害怕不在家的父亲。

​Non, si redisset, ei pater veniam daret?

如果父亲回来,难道不会原谅他吗?

120

​Ille indotatam virginem atque ignobilem

那位父亲会让一个没有嫁妆、身份低微的姑娘

​Daret illi? Nunquam faceret.

嫁给他吗?他绝不会这么做的。

​Quid fit denique?

最后怎么样了?

​Quid fiat? Est parasitus quidam Phormio,

怎么样了?有一个叫福尔米奥的食客,

​Homo confidens; qui illum Di omnes perduint.

一个厚颜无耻的人;愿神明惩罚他!

​Quid is fecit?

他做了什么?

​Hoc consilium quod dicam dedit.

他献出了我将要告诉你的这个计策。

125

​Lex est, ut orbae qui sunt genere proximi

“法律规定,孤女必须嫁给血缘最近的亲属;

​Eis nubant; et illos ducere eadem haec lex iubet.

而这同一部法律也命令那些亲属娶她们。

​Ego te cognatum dicam, et tibi scribam dicam:

我会说你是她的亲戚,并起诉你:

​Paternum amicum me assimulabo virginis:

我会假装是姑娘父亲的朋友:

​Ad iudices veniemus. Qui fuerit pater,

我们会来到法官面前。她的父亲是谁,

130

​Quae mater, qui cognata tibi sit, omnia haec

母亲是谁,她怎么是你的亲戚,所有这些

​Confingam, quod erit mihi bonum atque commodum.

我都会编造出来,怎么对我有利、怎么方便就怎么编。

​Quum tu horum nihil refelles, vincam scilicet.

当你对这些都不予反驳时,我自然就会胜诉。

​Pater aderit: mihi paratae lites: quid mea?

你父亲会回来:诉讼都冲着我来:这关我什么事?

​Illa quidem nostra erit."

姑娘反正就会是我们的了。”

​Iocularem audaciam!

真是滑稽的大胆!

135

​Persuasum est homini; factum est; ventum est; vincimur:

少爷被说服了;事情做成了;来到了法庭;我们败诉了:

​Duxit.

他娶了她。

​Quid narras?

你说什么?

​Hoc quod audis.

就是你听到的这样。

​O Geta,

噢,盖塔,

​Quid te futurum est?

你以后会怎么样?

​Nescio hercle: unum hoc scio;

凭赫拉克勒斯起誓,我不知道:我只知道这一件事;

​Quod fors feret feremus aequo animo.

命运带来什么,我们就会以平常心去承受。

​Placet.

好样的。

​Hem, istuc viri est officium.

哼,这才是男子汉的本分。

​In me omnis spes mihi est.

我把所有的希望都寄托在自己身上。

140

​Laudo.

我赞美你。

​Ad precatorem adeam credo, qui mihi

我想我会去找一个说客,他会替我

​Sic oret;4 "Nunc amitte, quaeso, hunc: caeterum

这样哀求:“请您这次宽恕他吧;但是

​Posthac, si quicquam, nihil precor;" tantummodo

此后,如果他再犯,我绝不求情。”只要

​Non addat: "Ubi ego hinc abiero, vel occidito."

他别加上这句:“等我离开这里之后,您杀了他也行。”

语法注4 条
  1. 74Memini relinqui me Deo irato meo.

    me relinqui 是作动词 memini(记住,记得)宾语的不定式从句。Deo irato meo 被解释为夺格绝对结构(“在我的守护神发怒的情况下”,即意为“在不祥的星象下”)。

  2. 92mirarier

    用于主句中以增强叙事紧张感的“历史不定式”(historical infinitive)。在形态上,它是异态动词 mirari(惊讶,怪异)的古体现在时不定式形式。

  3. 107ni vis boni / In ipsa inesset forma, haec formam extinguerent.

    这是一个针对过去事实的虚拟条件句,条件从句(ni...inesset)和主句(extinguerent)均使用未完成过去时虚拟语气。在早期拉丁语中,未完成过去时虚拟语气常用于表示过去无法实现的情况。

  4. 140bqui mihi / Sic oret

    关系代词 qui 引导的关系从句中使用了现在时虚拟语气 oret,表示目的或特征(“……那样的人”)。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(5 处,最近 2026-09-22)
  • 中于 2026-05-24 由 Gemini 3.5 Flash 重新翻译
  • 2026-09-22 AI校阅 — 原文 2 处
  • 2026-09-21 AI校阅 — 原文 3 处
urn:cts:latinLit:phi0134.phi004.humanitext-lat2:70-143