← 泰伦提乌斯

福尔米奥

§production-69b

演出记录、序幕以及达乌斯与盖塔的对话

在给出演出信息后,序幕反驳了老诗人对作者的指责并介绍了本剧;第一幕则通过奴隶达乌斯与盖塔的对话,引出了两位主人最近的出游背景。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
production

​PHORMIO. ACTA LUDIS ROMANIS, L. POSTUMIO ALBINO, L. CORNELIO MERULA, AEDILIBUS CURULIBUS. EGERE L. AMBIVIUS TURPIO, L. ATILIUS PRAENEST1NUS. MODOS FECIT FLACCUS CLAUDII, TIBIIS IMPARIBUS. TOTA GRAECA APOLLODORU EPIDICAZOMENOS. FACTA EST IV. C. FANNIO, M. VALERIO, COSS.

《福尔米奥》。上演于罗马大祭,时任高级市政官为卢基乌斯·波斯图米乌斯·阿尔比努斯与卢基乌斯·科尔内利乌斯·梅鲁拉。由卢基乌斯·安比维乌斯·图尔皮奥与卢基乌斯·阿蒂利乌斯·普赖内斯蒂努斯主演。克劳狄乌斯的奴隶弗拉克斯以长短不同的双管笛作曲。全剧改编自阿波罗多洛斯的希腊喜剧《诉讼提起者》。于盖乌斯·凡尼乌斯与马尔库斯·瓦莱里乌斯任执政官之年作为第四部作品制作上演。

​POSTQUAM poeta vetus poetam non potest

既然那位老诗人无法使我们的诗人

​Retrahere ab studio, et transdere hominem in otium,

放弃他的追求并让他闲居,

​Maledictis deterrere ne scribat parat;

便企图通过恶毒的中伤来阻止他写作;

​Qui ita dictitat, quas antehae fecit fabulas

他总是声称,我们这位诗人以前创作的戏剧

5

​Tenui esse oratione et scriptura levi;1

文体贫乏,内容浅薄;

​Quia nusquam insanum scripsit adolescentulum

因为我们这位诗人从未写过一个发疯的青年

​Cervam videre fugere, et sectari canes,

看见一只雌鹿逃跑、猎犬在后面追赶,

​Et eam plorare, orare ut subveniat sibi.

而雌鹿流着泪哀求他救助的情景。

​Quod si intelligeret, olim quum stetit nova,

但是,如果他能明白,以前他的新剧在舞台上站稳脚跟时,

10

​Actoris opera magis stetisse quam sua,

这更多是由于演员的努力,而非由于他自己的功劳,

​Minus multo audacter quam nunc laedit laederet.

那么他现在的中伤绝对不会像现在这样胆大妄为。

​Nunc si quis est qui hoc dicat, aut sic cogitet;

现在如果有人这样说,或者这样想:

​Vetus si poeta non lacessisset prior,

“如果老诗人没有先挑衅,

​Nullum invenire prologum potuisset novus

新诗人就无法找到任何序幕

15

​Quem diceret, nisi haberet cui malediceret;

来说,除非他有可以中伤的对象”;

​Is sibi responsum hoc habeat; in medio omnibus

让他得到这样的回答:对于所有从事诗歌艺术的人,

​Palmam esse positam qui artem tractant musicam.

胜利的棕榈叶都公平地置于中央。

​Ille ad famem hunc ab studio studuit reicere:

那人极力想把这位诗人从其追求中驱逐出去,置于饥饿之中;

​Hic respondere voluit, non lacessere.

而这位诗人只是想反驳,并非挑衅。

20

​Benedictis si certasset, audisset bene.

如果那人以前用友善的言辞竞争,他本也会听到好话。

​Quod ab ipso allatum est, sibi esse id rellatum putet.

他应该想到,他自己带来的东西现在正回报在自己身上。

​De illo iam finem faciam dicendi mihi,

关于他,我不想再多说了,

​Peccandi quum ipse de se finem non facit:

既然他自己都无法停止犯错。

​Nunc quid velim animum attendite. Apporto novam

现在请集中注意力听我想说什么。我带来了一部新喜剧,

25

​Epidicazomenon qnam vocant comoediam

希腊人称之为《诉讼提起者》,

​Graeci, Latini Phormionem nominant;

拉丁人则命名为《福尔米奥》;

​Quia, primas partes qui aget, is erit Phormio

因为扮演主角的将是食客

​Parasitus, per quem res agetur maxime,

福尔米奥,剧本的剧情主要将通过他来展开——

​Voluntas vestra si ad poetam accesserit.

只要你们对诗人的好意能如期而至。

30

​Date operam: adeste aequo animo per silentiumr;

请给予关注:请在静默中怀着公平的心在场;

​Ne simili utamur fortuna atque usi sumus

免得我们遭遇相似的命运,就像我们以前

​Quum per tumultum noster grex motus loco est;

由于骚乱导致我们的剧团被赶出舞台时那样;

​Quem actoris virtus nobis restituit locum,

那个舞台是演员的才干为我们夺回的,

​Bonitasque vestra adiutans atque aequanimitas.

以及你们的协助性善意与公正。

35

​Amicus summus meus et popularis Geta

我的挚友和同乡盖塔

​Heri ad me venit. Erat ei de ratiuncula

昨天来找我。他有一笔很小账目的余额

​Iampridem apud me reliquum pauxillulum

很久以前就留在我这里,是一点点

​Nummorum; id ut conficerem. Confeci: affero.

钱;他想让我把它结清。我已经结清了,现在带来了。

​Nam herilem filium eius duxisse audio

因为我听说他主人的儿子娶了

40

​Uxorem: ei, credo, munus hoc corraditur.

妻子:我相信,这笔钱是在为她勉强凑齐新婚贺礼。

​Quam inique comparatum est hi qui minus habent

对于那些贫穷的人,事情的安排是多么不公平啊,

​Ut semiper aliquid addant divitioribus.

他们总是不得不为更富有的人增添些什么。

​Quod ille unciatim vix de demenso suo,

这个可怜人从自己的口粮中,欺骗了自己的守护神,

​Suum defrudans genium, comparsit miser,

一点一滴、艰难地节省下来的东西,

45

​Id illa universum abripiet, haud existimans

那个女人却会一把夺走,根本不考虑

​Quanto labore partum. Porro autem Geta

这是用多少劳动换来的。此外,盖塔

​Ferietur alio munere, ubi hera pepererit;

还会在女主人生产时被勒索另一份礼物;

​Porro autem alio, ubi erit puero natalis dies;

然后又是一份,在孩子出生日那天;

​Ubi initiabunt. Omne hoc mater auferet:

还有在他们举行入会礼时。这一切都将被母亲拿走:

50

​Puer causa erit mittendi. Sed videon Getam?

孩子将成为送礼的借口。但我看到盖塔了吗?

​Si quis me quaeret rufus—

盖塔:如果有人找我,一个红头发的——

​Praesto est; desine.

达乌斯:他在这呢;别说了。

​Oh!

盖塔:哦!

​At ego obviam conabar tibi, Dave.

盖塔:但我正设法去找你呢,达乌斯。

​Accipe, hem,

达乌斯:拿去吧,给,

​Lectum est: conveniet numerus quantum debui.

已经选好了:金额会和我欠你的一致。

​Amo te, et non neglexisse habeo gratiam.

盖塔:太感谢你了,谢谢你没有忘记这件事。

55

​Praesertim ut nunc sunt mores. Adeo res redit;

尤其是像现在的世风。世态已经到了这种地步:

​Si quis quid reddit, magna habenda est gratia.

如果有人还债,就必须大加感谢。

​Sed quid tu es tristis?

达乌斯:但你为什么这么忧郁?

​Egone? neseis quo in metu et

盖塔:我?你不知道我们处于怎样的恐惧中,

​Quanto in periclo simus?

以及怎样的危险中吗?

​Quid istuc est?

达乌斯:那是什么事?

​Scies,

盖塔:你会知道的,

​Modo ut tacere possis.

只要你能保守秘密。

​Abi sis, insciens.

达乌斯:去你的吧,你这个多疑的人。

60

​Cuius tu fidem in pecunia perspexeris,

对一个你在金钱上已经看清其信用的人,

​Verere verba ei credere? ubi quid mihi lucri est

你还害怕把话托付给他吗?欺骗你

​Te fallere?

对我有什么好处?

​Ergo ausculta.

盖塔:那你就听着。

​Hanc operam tibi dico.

达乌斯:我洗耳恭听。

​Senis nostri, Dave, fratrem maiorem Chremem

盖塔:我们家老爷的哥哥克雷墨斯,达乌斯,

​Nostine?

你认识吧?

​Quidni?

达乌斯:怎么不认识?

​Quid? eius gnatum Phaedriam?

盖塔:那么,他的儿子斐德里亚呢?

65

​Tamquam te.

达乌斯:就像认识你一样。

​Evenit senibus ainbobus simul,

盖塔:两位老人同时遇到了事情,

​Iter illi in Lelmnum ut esset, nostro in Ciliciam

使得他必须去莱姆诺斯,而我们老爷必须去西里西亚

​Ad hospitem antiquum: is senem per epistolas

拜访一位老相识:那人用信件

​Pellexit, modo non montes auri pollicens.

诱惑我们老爷,简直差一点就许下了金山。

​Cui tanta erat res, et supererat?

达乌斯:对一个财产如此之多、甚至绰绰有余的人?

​Desinas:

盖塔:别提了。

语法注1 条
  1. 4quas antehae fecit fabulas / Tenui esse oratione et scriptura levi

    “quas antehae fecit fabulas”(他以前创作的戏剧)中,关系代词“quas”将先行词“fabulas”吸引进关系从句。整句作为不定式“esse”的宾格主语,隶属于动词“dictitat”。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)urn:cts:latinLit:phi0134.phi004.humanitext-lat2:production-69b