← 泰伦提乌斯

福尔米奥

§392-459

德米波金钱提议的被拒与三位顾问的分歧

波尔米奥与德米波继续就女孩的法律义务展开争论,德米波试图用金钱解决却被波尔米奥拒绝。随后,德米波向三位法律家咨询意见,但他们截然相反的见解反而让他更加困惑。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
392

​Quisquam istoc nomine.

“居然有叫这个名字的人吗?”

​Itane? non te horum pudet?

“真的吗?难道你不为这些事感到羞耻吗?”

​At si talentum rem reliquisset decem—

“但如果他留下了十个塔兰同的财产——”

​Di tibi malefaciant.

“愿神明惩罚你!”

​primus esses1 memoriter

“你准会是第一个凭记忆,”

395

​Progeniem vestram usque ab avo atque atavo proferens.

“把你们的家系一直追溯到祖父和高祖父并罗列出来。”

​Ita ut dicis: ego tum si advenissem, qui mihi

“正如你所说:如果我当时来了,她是如何与我”

​Cognata ea esset dicerem: itidem tu face.

“有亲戚关系的,我本该说明;你也照样做吧。”

​Cedo qui est cognata?

“快说,她怎么就是亲戚了?”

​Eu, noster, recte. Heus tu, cave.

“(旁白)好啊,我家老爷,说得对。喂,你,小心点!”

​Dilucide expedivi quibus me oportuit

“我已经向我应该解释的”

400

​Iudicibus: tum, si id falsum fuerat, filius

“法官们解释得很清楚了:当时,如果那是假的,为什么你的儿子”

​Cur non refellit?

“没有反驳呢?”

​Filium narras mihi,

“你跟我提起儿子,”

​Cuius de stultitia dici ut dignum est non potest?

“他的愚蠢简直无法用恰当的话来形容?”

​At tu qui sapiens es magistratus adi;

“但你这个聪明人,大可以去找政务官;”

​Iudicium de eadem causa iterum ut reddant tibi;

“让他们就同一案由再次为你举行审判;”

405

​Quandoquidem solus regnas, et soli licet

“既然只有你独揽大权,也只有你才被允许”

​Hic de eadem causa bis iudicium adipiscier.

“在这里就同一案由获得两次审判。”

​Etsi mihi facta iniuria est, verumtamen

“虽然我受到了不公对待,但无论如何,”

​Potius quam lites secter, aut quam te audiam,2

“与其打官司,或者听你啰嗦,”

​Itidem ut cognata si sit, id quod lex iubet

“就像她是亲戚一样,按照法律命令的,”

410

​Dotem dare, abduce hanc, minas quinque accipe.

“给一份嫁妆,把她带走吧,收下这五米纳。”

​Ha, ha, he! homo suavis.

“哈哈哈!真是个想得美的人。”

​Quid est? num iniquum postulo?

“怎么了?难道我提出的是不合理的要求吗?”

​An ne hoc quidem adipiscar ego, quod ius publicum est?

“难道连这属于公共权利的一条,我也不能得到吗?”

​Itane tandem quæso, item ut meretricem ubi abusus sis,

“请问真的可以这样吗?就像你玩弄了娼妇之后,”

​Mercedem dare lex iubet ei atque amittere? An,

“法律命令给她报酬然后打发走?还是说,”

415

​Ut ne quid turpe civis in se admitteret

“为了不让女公民因贫困而在身上”

​Propter egestatem, proximo iussa est dari,

“做出丑事,才被命令嫁给最近的亲属,”

​Ut cum uno aetatem degeret? quod tu vetas.

“好让她与一个人共度一生?而你却在禁止这事。”

​Ita proximo quidem! At nos unde? aut quamobrem—

“对,确实是最近的亲属!但我们算哪门子亲戚?又为什么——”

​Ohe,

“喂,”

​Actum, aiunt, ne agas.3

“人家说,既成之事就不要再折腾了。”

​Non agam? immo haud desinam,

“我不折腾?不,我绝不会罢休,”

420

​Donec perfecero hoc.

“直到我把这事办成。”

​Ineptis.

“胡闹。”

​Sine modo.

“随我便吧。”

​Postremo tecum nihil rei nobis, Demipho, est.

“最后,德米波,我们跟你没有任何关系。”

​Tuus est damnatus gnatus, non tu; nam tua

“被判罪的是你的儿子,而不是你;因为你的”

​Præterierat iam ad ducendum aetas.

“娶妻生子的年龄早就已经过去了。”

​Omnia haec

“所有这些,”

​Illum putato quae ego nunc dico dicere;

“你就当做是我现在说的都是他在说;”

425

​Aut quidem cum uxore hac ipsum prohibebo domo.

“否则,我就连同这个妻子一起,把他赶出家门。”

​Iratus est.

“(旁白)他发火了。”

​Tute idem melius feceris.4

“你自己那么做反而更好。”

​Itane es paratus facere me adversum omnia,

“你真的准备好和我作对到底了吗,”

​Infelix?

“可怜虫?”

​Metuit hic nos, tametsi sedulo​Dissimulat.

“(旁白)他害怕我们,虽然在极力……”

​Bene habent tibi principia.

“(旁白)你开头开得不错。”

​Quin quod est

“既然,”

430

​Ferendum fers? tuis dignum factis feceris,

“忍受该忍受的事情?做一些配得上你身份的事吧,”

​Ut amici inter nos simus.

“这样我们之间就能成为朋友。”

​Egon tuam expetam

“我会渴求你的”

​Amicitiam? aut te visum aut auditum velim?

“友谊吗?难道我会想见到你,或者听到你的声音吗?”

​Si concordabis cum illa, habebis quae tuam

“如果你能和她和睦相处,你就会有一个能”

​Senectutem oblectet; respice aetatem tuam.

“慰藉你晚年的人;考虑一下你的年纪吧。”

435

​Te oblectet; tibi habe.

“让她去慰藉你吧;你自己留着她。”

​Minue vero iram.

“还是消消气吧。”

​Hoc age:

“听好了:”

​Satis iam verborum est: nisi tu properas mulierem

“话已经说得够多了:除非你赶快”

​Abducere, ego illam eiiciam. Dixi, Phormio.

“带走,我就把她赶出去。我说到做到,波尔米奥。”

​Si tu illam attigeris secus quam dignum est liberam,

“如果你敢以不配对待自由女子的方式碰她,”

​Dicam tibi impingam grandem: dixi, Demipho.

“我会对你提起巨额诉讼。我说到做到,德米波。”

440

​Si quid opus fuerit, heus, domo me.

“如果有任何需要,喂,到我家找我。”

​Intelligo.

“我明白了。”

​Quanta me cura et sollicitudine afficit

“我的儿子给我带来了多么大的”

​Gnatus, qui me et se hisce impedivit nuptiis;

“忧虑啊,他用这场婚姻束缚了我和他自己;”

​Neque mihi in conspectum prodit, ut saltem sciam

“他甚至不出现在我面前,好让我至少能知道”

​Quid de hac re dicat, quidve sit sententiae.

“他对这事怎么说,或者有什么看法。”

445

​Abi; vise redieritne iam an nondum domum.

“去,看看他是否已经回家,还是还没有。”

​Eo.

“我这就去。”

​Videtis quo in loco res haec siet.

“你们看到这件事情处于什么境地了。”

​Quid ago? dic, Hegio.

“我该怎么办?说吧,海吉奥。”

​Ego Cratinum censeo,

“我认为应该听听克拉提努斯的,”

​Si tibi videtur.

“如果您认为合适的话。”

​Dic, Cratine.

“说吧,克拉提努斯。”

​Mene vis?

“您要我吗?”

​Te.

“是的,你。”

​Ego quae in rem tuam sint ea velim facias: mihi

“我希望你做对你有益的事:在我看来,”

450

​Sic hoc videtur. Quod te absente hic filius

“事情是这样的。在你不在的时候,你儿子在这里所做的事,”

​Egit restitui in integrum aequum est et bonum,5

“使其恢复原状是公正且妥当的,”

​Et id impetrabis: dixi.

“而你也会获准这么做的。我说完了。”

​Dic nunc, Hegio.

“现在请说吧,海吉奥。”

​Ego sedulo hunc dixisse credo: verum ita est,

“我相信他是诚恳地说的;但事实是,”

​Quot homines, tot sententiae; suus cuique mos.

“人各有志,各抒己见;每个人都有自己的习俗。”

455

​Mihi non videtur quod sit factum legibus

“在我看来,根据法律所做的事”

​Rescindi posse; et turpe inceptum est.

“可以被撤销;而且去试图撤销它是可耻的。”

​Dic, Crito.

“说吧,克里托。”

​Ego amplius deliberandum censeo:

“我认为需要进一步商议:”

​Res magna est.

“这是一件大事。”

​Numquid nos vis?

“您还需要我们做什么吗?”

​Fecistis probe:

“你们做得很好:”

​Incertior sum multo quam dudum.

“我比刚才更加不知所措了。”

语法注5 条
  1. 393At si talentum rem reliquisset decem... primus esses

    混合型的虚拟条件句:“如果他留下了十个塔兰同的财产”(条件从句:虚拟过去完成时)……“你会是第一个”(主句:虚拟未完成时),表示过去违反事实的条件导致现在违反事实的结果。

  2. 408Potius quam lites secter, aut quam te audiam

    在由表示比较的 potius quam 引导的从句中,使用虚拟语气(secter、audiam)来表达对不希望发生的替代方案(“与其打官司,或听你唠叨”)的强烈排斥。

  3. 419Actum, aiunt, ne agas

    拉丁语中著名的谚语:“既成之事切勿再做”(即不要重蹈覆辙或旧事重提)。ne agas 是第二人称单数的否定命令(使用虚拟语气现在时),表达普适的格言。

  4. 426bTute idem melius feceris

    feceris 是独立使用的虚拟语气完成时(可能虚拟式),表示温和的断言或建议:“你自己去做同样的事(指把儿子锁在门外)反而更好。”

  5. 450Quod te absente hic filius egit restitui in integrum aequum est et bonum

    restitui in integrum 是罗马法中表示“恢复原状”的法律术语。restitui 是现在时被动不定式,以从句 quod... egit(儿子所做的事)为逻辑主语,受非人称表达 aequum est et bonum 的支配。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(2 处,最近 2026-09-21)
  • 2026-09-21 AI校阅 — 原文 2 处
urn:cts:latinLit:phi0134.phi004.humanitext-lat2:392-459