- 底本
- Terence. Publii Terentii Comoediae Sex. Parry, Edward St. John, editor. London: Whittaker and Co.; George Bell, 1857.
- 翻译
- AI 生成(gemini-3.5-flash) — 机器翻译,可能包含错误
- 语言
- 日本語 · English · 简体中文 · 한국어
- CTS URN
- urn:cts:latinLit:phi0134.phi004.humanitext-lat2:327-391
- 输出
- Humanitext Reader · reader.humanitext.ai · 2026-10-27
波尔米奥吹嘘自己作为寄生者的无忧生活,并准备迎接愤怒的德米波。德米波到来后,波尔米奥演了一出戏,指责德米波因贪婪而遗弃亲戚,并在盖塔的暗中帮助下说出了那个女孩父亲的名字“斯蒂尔波”。
Quot me censes homines iam deverberasse usque ad necem,
“你以为我至今已经把多少人打得要死了?”
Hospites, tun cives? quo magis novi, tanto saepius.
“是外邦人,还是公民?认识得越深,打得就越频繁。”
Cedodum, en unquam iniuriarum audisti mihi scriptam dicam?
“请告诉我,你可曾听说过有人起诉我犯了伤害罪?”
Qui istuc?
“怎么会呢?”
Quia non rete accipitri tenditur neque miluo,
“因为人们不会给鹰或鹞子设网,”
Qui male faciunt nobis: illis qui nihil faciunt tenditur.
“它们才是伤害我们的;网是给那些无害的鸟设的。”
Quia enim in illis fructus est; in illis opera luditur.
“因为在后者身上有油水;而在前者身上则是白费力气。”
Aliis aliunde est periclum unde aliquid abradi potest:
“人人都从能刮出油水的地方遇到危险:”
Mihi sciunt nihil esse. Dices, "Ducent damnatum domum:"
“他们知道我一无所有。你会说:‘他们会把判罪的人带回家去。’”
Alere nolunt hominem edacem; et sapiunt, mea quidem sententia,
“但他们可不想白养一个大胃王;在我的看法里,他们倒是聪明,”
Pro maleficio si beneficium summum nolunt reddere.
“如果他们不想用最大的恩惠去回报恶行的话。”
Non potest satis pro merito ab illo tibi referri gratia.
“他对你,是无论如何也无法按你的功劳来充分回报的。”
Immo enim nemo satis pro merito gratiam regi refert.
“不,事实上,没有人能对主君的恩情回报得足够。”
Tene asymbolum venire,1 unctum atque lautum e balneis,
“你不用付一分钱,从澡堂里涂着香油、洗得干干净净地走来,”
Otiosum ab animo, quum ille et cura et sumtu absumitur
“心无忧虑,而他却在为满足你的喜好而消耗精力和财力;”
Dum tibi sit quod placeat; ille ringitur, tu rideas;Prior bibas, prior decumbas; coena dubia apponitur.
“他愁眉苦脸,你却在笑;你先喝酒,你先入席;摆在你面前的是疑惑之宴。”
Quid istuc verbi est?
“这是什么话?”
Ubi tu dubites quid sumas potissimum.
“就是让你疑惑最该先吃哪一样。
Haec cum rationem ineas2 quam sint suavia et quam cara sint,
当你算一算这些东西是多么甜美,又是多么昂贵时,”
Ea qui praebet non tu hunc habeas plane praesentem Deum?
“对于提供这些的人,难道你不会把他完全当成活生生的神明吗?”
Senex adest: vide quid agas: prima coitio est acerrima.
“老头来了,看你怎么做:第一回合交锋是最激烈的。
Si eam sustinueris, postilla iam, ut libet, ludas licet.
如果你能挺过去,此后你就可以随心所欲地摆弄他了。”
En unquam cuiquam contumeliosius
“你们可曾听说过,有人受过比我这桩
Audistis factam iniuriam quam haec est mihi?
更具侮辱性的伤害吗?
Adeste, quaeso.
请过来支持我。”
Iratus est.
“他生气了。”
Quin tu hoc age: st!
“别废话,专心应对。嘘!”
Iam ego hunc agitabo. Pro Deum immortalium!
“现在我要开始挑逗他了。天哪,不死的神明啊!
Negat Phanium esse hanc sibi cognatam Demipho?
德米波否认帕尼乌姆是他的亲戚吗?
Hanc Demipho negat esse cognatam?
德米波否认她是亲戚?”
Negat.
“他否认。”
Neque eius patrem se scire qui fuerit?
“他也不认识她父亲是谁?”
Negat.
“他否认。”
Ipsum esse opinor de quo agebam. Sequimini.
“(旁白)我想他就是我刚才说的那个人。跟着我。”
Nec Stilphonem ipsum scire qui fuerit?
“连斯蒂尔波本人是谁,他也不认识?”
Negat.
“他否认。”
Quia egens relicta est misera, ignoratur parens,
“因为那个可怜的姑娘被丢在贫困中,父亲就被忽视,”
Negligitur ipsa: vide avaritia quid facit.
“她自己也被冷落:看啊,贪婪能做出什么事来。”
Si herum insimulabis avaritiae, male audies.
“如果你指责我家老爷贪婪,你会听到难听的话。”
O audaciam! etiam me ultro accusatum advenit?
“好一个胆大包天的家伙!他居然还主动来指责我?
Nam iam adolescenti nihil est quod succenseam,
因为现在,我没有任何理由对那个年轻人发火,”
Si illum minus norat: quippe homo iam grandior,
“如果他不太认识那个人;毕竟那个人已经年纪很大了,”
Pauper, cui opera vita erat, ruri fere
“贫穷,以劳作为生,几乎总是呆在
Se continebat: ibi agrum de nostro patre
乡下:他在那里租种我父亲的土地。
Colendum habebat. Saepe interea mihi senex
其间,那位老人经常对我说起,”
Narrabat se hunc negligere cognatum suum:
“他冷落了这位亲戚:
At quem virum! quem ego viderim in vita optimum.
但那是怎样的一个人啊!他是我一生中见过的最好的人。”
Videas te atque illum ut narras.
“愿你照你所说的那样看待你自己和他吧。”
I in malam crucem.
“见鬼去吧。”
Nam nisi ita eum existimassem, nunquam tam graves
“因为若非我这样看待他,我绝不会为了她
Ob hanc inimicitias caperem in vestram familiam,
而对你们家结下如此深重的仇怨,”
Quam is aspernatur nunc tam illiberaliter.
“而他现在却如此无情地拒绝了她。”
Pergin hero absenti male loqui, impurissime?
“你还要继续说我不在场的老爷的坏话吗,你这个最肮脏的家伙?”
Dignum autem hoc illo est.
“但这正是符合他身份的事。”
Ain tandem, career?
“你真的这么说吗,你这个坐牢的料?”
Geta.
“盖塔。”
Bonorum extortor, legum contortor.
“财产勒索者,法律歪曲者。”
Geta.
“盖塔。”
Responde.
“回答我。”
Quis homo est? ehem!
“是谁啊?哦!”
Tace.
“闭嘴。”
Absenti tibi
“在您不在的时候,他对您
Te indignas, seque dignas,3 contumelias
说尽了不配您的、却配得上他自己的侮辱之词,”
Nunquam cessavit dicere hodie.
“今天他一刻也没停过。”
Ohe, desine.
“好啦,别说了。”
Adolescens, primum abs te hoc bona venia peto,
“年轻人,首先我请求你宽恕,”
Si tibi placere potis est, mihi ut respondeas:
“如果你愿意的话,请回答我:
Quem amicum tuum ais fuisse istum? explana mihi:
你口中那个是你的朋友的家伙,是谁?给我解释清楚:
Et qui cognatum me sibi esse diceret.
还有,他凭什么说我是他的亲戚。”
Proinde expiscare, quasi non nosses.
“你尽管打听吧,就像你不知道似的。”
Nossem?
“我知道?”
Ita.
“对。”
Ego me nego: tu qui ais redige in memoriam.
“我说我不知道;说知道的你,来帮我回忆起来吧。”
Eho, tu sobrinum tuum non noras?
“哎呀,你不认识你自己的表亲吗?”
Enicas:
“你可急死我了:
Dic nomen.
说出名字来。”
Nomen?
“名字?”
Maxime. Quid nunc taces?
“对。你现在怎么沉默了?”
Perii hercle: nomen perdidi.
“(旁白)该死,我把名字忘了。”
Hem, quid ais?
“啐,你说什么?”
Geta.
“盖塔,
Si meministi id quod olim dictum est, subiice. Hem,
如果你还记得以前说过的,快提醒我。哼,”
Non dico: quasi non noris, tentatum advenis.
“我不说:就像你不知道似的,你跑来试探我。”
Egone autem tento?
“我是在试探你吗?”
Stilpho.
“斯蒂尔波。”
Atque adeo quid mea?
“况且这关我什么事?
Stilpho est.
是斯蒂尔波。”
Quem dixti?
“你说是谁?”
Stilphonem, inquam, noveras?
“斯蒂尔波,我说,你认识他吗?”
Neque ego illum noram; neque mihi cognatus fuit
“我既不认识他,他也绝不是我的亲戚。”
- 339Tene asymbolum venire
这一带有对格主语(te)的不定式结构被用作感叹不定式(exclamatory infinitive),表示惊讶或愤慨:“你竟然不付分文就来……!”
- 344rationem ineas
这里的虚拟式 ineas(inire 的第二人称单数)用于 cum 从句中,表示一般的条件或时间让步关系(“当你仔细算账时”),它指向 §345 主句的主动词 habeas。
- 376Te indignas, seque dignas
夺格代词 te 和 se 分别受形容词 indignas(“配不上……”)和 dignas(“配得上……”)支配。它们修饰 contumelias,意为“不配您的、却配得上他自己的侮辱”。
