← 泰伦提乌斯

福尔米奥

§258-326

德米波的固执与食客波尔米奥的登场

德米波拒绝了斐德里亚和盖塔的解释,动身前往家中和广场寻求支持。与此同时,食客波尔米奥登场,并设计将德米波的所有怒火引向自己,以解救安提福。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
258

​Bonas, me absente, hic confecistis nuptias.

“在我不在的时候,你们在这儿办了一桩好婚事啊。”

​Eho, an id succenses nunc illi?

“哎呀,叔父,您现在就为了这事对他发火吗?”

​O. artificem probum.

“(旁白)嚯,真是个出色的戏子。”

260

​Egone illi non succenseam? Ipsum gestio

“我能不对他发火吗?我正渴望着他

​Dari mihi in conspectum,1 nunc sua culpa ut sciat

出现在我面前,好让他现在因自己的过错而晓得,

​Lenem patrem illum factum me esse acerrimum.

我这个曾经温和的父亲,已经变成了一个极其严厉的人。”

​Atqui nihil fecit, patrue, quod succenseas.

“可是叔父,他并没有做出任何值得您生气的事。”

​Ecce autem similia omnia; omnes congruunt;

“瞧瞧,全都一个样;他们全都一个鼻孔出气;

265

​Unum cognoris, omnes noris.

认得一个,就认得全部。”

​Haud ita est.

“并非如此。”

​Hic in noxa est: ille ad defendendam causam adest.

“这一个犯了过错,那一个就来替他辩护。

​Quum ille est, praesto hic est: tradunt operas mutuas.

他在那儿,这位就在跟前:他们互相勾结,狼狈为奸。”

​Probe horum facta imprudens depinxit senex.

“(旁白)这老头在无意中把他们的勾当描绘得太绝了。”

​Nam ni haec ita essent, cum illo haud stares, Phaedria.

“因为如果不是这样,斐德里亚,你就绝不会站在他那一边。”

270

​Si est, patrue, culpam ut Antipho in se admiserit,

“叔父,如果真是安提福自己犯了过错,

​Ex qua re minus rei foret aut famae temperans;

从而不顾惜自己的家产或名誉;

​Non causam dico quin quod meritus sit ferat.2

我绝不反对他去承受应得的惩罚。

​Sed si quis forte, malitia fretus sua,

但是,如果有人凭着自己的险恶,

​Insidias nostrae fecit adolescentiae,

对我们的年轻无知设下陷阱,

275

​Ac vicit; nostrane ea culpa est an iudicum,

并且胜了诉;那这是我们的错,还是法官的错呢?

​Qui saepe propter invidiam adimunt diviti,

法官们常常出于嫉妒而剥夺富人,

​Aut propter misericordiam addunt pauperi?

或者出于怜悯而施舍穷人。”

​Ni nossem causam, crederem vera hunc loqui.

“(旁白)如果我不知道内幕,我都要信了他的鬼话了。

​An quisquam iudex est qui possit noscere

可是,当你自己连一句话都不回答的时候,

280

​Tua iusta, ubi tute verbum non respondeas,

又有什么法官能明白你的公理呢?

​Ita ut ille fecit?

就像他那样?”

​Functus adolescentuli est

“他只是尽了一个出身高尚的

​Officium liberalis. Postquam ad iudices

年轻人的本分。等到要上法庭面对法官时,

​Ventura est, non potuit cogitata proloqui:

他却无法把心里想的话说明白:

​Ita eum tum timidum ibi obstupefecit pudor.

那一刻,羞怯让胆小的他不知所措,呆立当场。”

285

​Laudo hunc; sed cesso adire quamprimum senem?

“(旁白)我得夸夸他。不过我干嘛还不赶紧过去找那个老头?

​Here, salve: salvum te advenisse gaudeo.

老爷,向您问安。很高兴您平安归来。”

​Oh,

“哟,

​Bone custos, salve, columen vero familiae,

大好管家,你好啊,真是我家的顶梁柱,

​Cui commendavi filium hinc abiens meum.

我离开这儿时,把儿子托付给的那个人。”

​Iam dudum te omnes nos accusare audio

“我已经听了半天,您一直在指责我们所有人,

290

​Immerito, et me horunc omnium immeritissimo.

这太不公平了,而在所有人里,我是最冤枉的一个。

​Nam quid me in hac re facere voluisti tibi?

因为在这件事上,您想要我为您做些什么呢?

​Servum hominem causam orare leges non sinunt:

法律不允许奴隶为官司辩护,

​Neque testimoni dictio est.

也不能提供证词。”

​Mitto omnia.

“这些我都不计较了。

​Addo istuc; imprudens timuit adolescens: sino.

我还承认这一点:那个年轻人没经验、害怕了。我都随你。

295

​Tu servus: verum, si cognata est maxime,

你是个奴隶。可是,就算她真的是最亲近的亲属,

​Non fuit necesse habere: sed, id quod lex iubet,

也用不着非得娶她。而是,按照法律的规定,

​Dotem daretis; quæreret alium virum.

你们给一笔嫁妆,让她去另寻丈夫便是。

​Qua ratione inopem potius ducebat domum?

他凭什么要把一个一文不名的丫头娶回家来?”

​Non ratio, verum argentum deerat.

“不是缺少理由,而是缺少银子。”

​Sumeret

“他应该去借,

300

​Alicunde.

随便从哪儿借来。”

​Alicunde? nihil est dictu facilius.

“从哪儿借?说起来倒容易得很。”

​Postremo, si nullo alio pacto, foenore.

“退一步讲,实在没办法,就算借高利贷也行。”

​Hui, dixti pulchre: siquidem quisquam crederet

“哟,您说得倒轻巧,只要能有人愿意借钱给他,

​Te vivo.3

在您还活着的时候。”

​Non, non sic futurum est: non potest.

“不行,决不能这样,绝不可以。

​Egone illam cum illo ut patiar nuptam unum diem?4

我怎能容忍她和他做一天的夫妻?

305

​Nihil suave meritum est. Hominem commonstrarier

没什么好商量的。我要那个家伙被指认

​Mihi istum volo, aut ubi habitet demonstrarier.

给我看,或者告诉我他住在哪里。”

​Nempe Phormionem?

“您是指波尔米奥吗?”

​Istum patronum mulieris.

“那个女人的靠山。”

​Iam faxo hic aderit.

“我这就让他到这儿来。”

​Antipho ubi nunc est?

“安提福现在在哪儿?”

​Foris.

“在外面。”

​Abi, Phaedria: eum require atque adduce huc.

“去吧,斐德里亚,去找他并把他带到这儿来。”

​Eo

“我去,

310

​Recta via equidem illuc.

我这就直接过去。”

​Nempe ad Pamphilam.

“(旁白)当然是去找潘菲拉了。”

​At ego Deos Penates hinc salutatum domum

“而我,要回趟家先向家神们请安;

​Devertar; inde ibo ad forum, atque aliquot mihi

然后我要去广场,请几个

​Amicos advocabo ad hanc rem qui assient,

朋友在这件事上支持我,

​Ut ne imparatus sim, si adveniat Phormio.

免得波尔米奥来的时候,我毫无准备。”

315

​ITANE patris ais conspectum veritum hinc abisse?

“这么说,你是说他害怕见到他父亲,就从这儿逃走了?”

​Admodum.

“是的。”

​Phanium relictam solam?

“把帕尼乌姆一个人丢下了?”

​Sic.

“是的。”

​Et iratum senem?

“老家伙还大发雷霆?”

​Oppido.

“可不是嘛。”

​Ad te summa solum, Phormio, rerum redit.

“波尔米奥,这桩大局的全部重担都落在你一个人肩上了。

​Tute hoc intristi: tibi omne est exedendum. Accingere.

自己和的泥,你就得把它吃干净。准备大干一场吧。”

​Obsecro te—

“我求求你——”

​Si rogabit?

“要是他问起来呢?”

​In te spes est—

“希望全在你身上——”

​Eccere.

“瞧瞧。”

320

​Quid si reddet?

“要是他要把她退回去呢?”

​Tu impulisti—

“是你怂恿的——”

​Sic opinor.

“好像是这么回事。”

​Subveni.

“帮帮我吧。”

​Cedo senem: iam instructa sunt mihi in corde consilia omnia.

“把老头叫来吧:我心中早已谋划好了所有的计策。”

​Quid ages?

“你打算怎么做?”

​Quid vis nisi uti maneat Phanium, atque ex crimine hoc

“你还想要什么?无非是让帕尼乌姆留下,并从这项指控中

​Antiphonem eripiam, atque in me omnem iram derivem senis?

把安提福救出来,并将老头所有的怒火都引到我身上来?”

​O vir fortis, atque amicus. Verum hoc saepe, Phormio,

“噢,好一个勇士,好一个朋友!但是,波尔米奥,我常常

325

​Vereor, ne istaec fortitudo in nervum erumpat denique.

害怕你那股英勇劲儿,到头来会害你戴上镣铐。”

​Ah,

“啊,”

​Non ita est: factum est periclum: iam pedum visa est via.

“不是那样的。我已经历过考验,如今这条路我闭着眼都能走。”

语法注4 条
  1. 261Dari mihi in conspectum

    依赖于动词 gestio(渴望)的被动不定式结构。字面意思是“我渴望他被带到我的视野中”,凸显了德米波极其愤怒、急于让人把儿子带到他面前的心情。

  2. 272Non causam dico quin quod meritus sit ferat

    句型 non causam dico quin(我不反对……)后接虚拟式 ferat。这种结构用以表明年轻人并非无理推卸责任,而是表示若真有罪便愿意接受合理的惩罚。

  3. 303Te vivo

    由代词 te 和形容词 vivo 构成的夺格独立结构(“在您活着的时候”)。它与虚拟式未完成过去时 crederet 连用,构成反事实条件句,反映了罗马当时的社会法律背景:只要父亲健在,任何人都不会借钱给仍处于家父权(patria potestas)管辖下的年轻人。

  4. 304Egone illam cum illo ut patiar nuptam unum diem?

    由 ut 引导并伴随虚拟式 patiar 的愤慨疑问句(indignant subjunctive)。该结构在没有主句动词的情况下独立存在,用以表达说话者对某种荒谬提议或现状的强烈愤慨和绝不容忍的态度。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(1 处,最近 2026-09-21)
  • 2026-09-21 AI校阅 — 原文 1 处
urn:cts:latinLit:phi0134.phi004.humanitext-lat2:258-326