- 底本
- Terence. Publii Terentii Comoediae Sex. Parry, Edward St. John, editor. London: Whittaker and Co.; George Bell, 1857.
- 翻译
- AI 生成(gemini-3.5-flash) — 机器翻译,可能包含错误
- 语言
- 日本語 · English · 简体中文 · 한국어
- CTS URN
- urn:cts:latinLit:phi0134.phi004.humanitext-lat2:199b-257c
- 输出
- Humanitext Reader · reader.humanitext.ai · 2026-10-27
盖塔带来德米波回港的消息后,安提福因极度恐惧而逃走,将妻子和命运交托给斐德里亚和盖塔。随后,怒气冲冲的德米波出场,为儿子的擅自结婚大发雷霆,斐德里亚和盖塔则准备按计划去应付他。
Quid ais?
斐德里亚:你说什么?
Huius patrem vidisse me, patruum tuum.
盖塔:我说我看见了他的父亲,也就是您的叔父。
Nam quod ego huic nunc subito exitio remedium inveniam miser?
安提福:啊,可怜的我,现在面对这突如其来的毁灭,究竟该怎么找出生路?
Quod si eo meae fortunae redeunt, Phanium, abs te ut distrahar,1
如果我的命运沦落到要与你——帕尼乌姆——分离的地步,
Nulla est mihi vita expetenda.
那我的生命也就不值一顾了。
Ergo istaec quum ita sint, Antipho,
斐德里亚:既然如此,安提福,
Tanto magis te advigilare aequum est. Fortes fortuna adiuvat.
你就更应该打起精神来。常言道,天佑勇者。
Non sum apud me.
安提福:我都急得魂不附体了。
Atqui opus est nunc quummaxime ut sis, Antipho;
斐德里亚:可是,现在偏偏最需要你保持清醒,安提福;
Nam si senserit te timidum pater esse, arbitrabitur
因为要是你父亲看出你胆怯,他就会断定
Commeruisse culpam.
你是真的犯了错。
Hoc verum est.
盖塔:说得极是。
Non possum immutarier.
安提福:我装不出来。
Quid faceres, si gravius aliud tibi nunc faciendum foret?
斐德里亚:要是现在有比这更难办的事得让你去做,你该怎么办?
Quum hoc non possum, illud minus possem.
安提福:连这我都做不到,那件事我就更办不成了。
Hoc nihil est, Phaedria: ilicet.
盖塔:这根本行不通,斐德里亚,完了。
Quid hic conterimus operam frustra? Quin abeo?
我们何必在这里白白浪费工夫?我走了算了。
Et quidem ego.
安提福:那我也走。
Obsecro:
斐德里亚:求求你们了!
Quid si assimulo? satin est?
安提福:要是我假装若无其事呢?这样行吗?
Garris.
盖塔:您开玩笑吧。
Vultum contemplamini: hem,
安提福:看看我的表情。瞧,
Satin sic est?
这样合适吗?
Non.
盖塔:不行。
Quid si sic?
安提福:这样呢?
Propemodum.
盖塔:差不多了。
Quid si sic?
安提福:这样呢?
Sat est.
盖塔:可以了。
Hem, istuc serva; et verbum verbo, par pari ut respondeas,2
哎,守住这个表情。还要一字对一字地针锋相对回答,
Ne te iratus suis saevidicis dictis protelet.
别让他发怒时用那些严厉的话把你吓退。
Scio.
安提福:我知道。
Vi coactum te esse invitum, lege, iudicio: tenes?
盖塔:就说“我是被迫的,违背了意愿,是在法律和判决的强制之下”。记住了吗?
Sed quis hic est senex quem video in ultima platea?
不过,街那头走过来的那个老头是谁?
Ipsus est:
盖塔:正是老爷本人!
Non possum adesse.
安提福:我不能待在这儿了。
Ah, quid agis? quo abis, Antipho?
斐德里亚:啊,你干什么?你去哪儿,安提福?
Mane, inquam.
我叫你站住。
Egomet me novi et peccatum meum:
安提福:我最清楚我自己和我的过错:
Vobis commendo Phanium et vitam meam.
帕尼乌姆和我的性命,就拜托给你们了。
Geta, quid nunc fiet?
斐德里亚:盖塔,现在可怎么办?
Tu iam lites audies:
盖塔:您马上就要听到一顿痛骂了。
Ego plectar pendens, nisi quid me fefellerit.
至于我,要是不出所料,我肯定要被吊起来挨揍了。
Sed quod modo hic nos Antiphonem monuimus
不过,刚才我们在这里劝安提福做的事,
Id nosmet ipsos facere oportet, Phaedria.
我们自己现在必须做到,斐德里亚。
Aufer mihi "oportet:" quin tu quod faciam impera.
斐德里亚:别跟我说“必须”了,干脆告诉我该干什么吧。
Meministine olim ut fuerit vestra oratio
盖塔:您还记得以前,在事情刚开始、为了辩护过失的时候,
In re incipienda ad defendendam noxiam;
你们所说的那番话吗?
Iustam illam causam, facilem, vincibilem, optimam?
说那个诉讼是合法的、轻而易举的、必胜的、极其有利的?
Memini.
斐德里亚:我记得。
Hem, nunc ipsa est opus ea, aut, si quid potest,
盖塔:哎,现在正需要用上它,或者,如果可以的话,
Meliore et callidiore.
还要比它更好、更巧妙的托辞。
Fiet sedulo.
斐德里亚:我会极力去办的。
Nunc prior adito tu: ego in subsidiis hic ero
盖塔:现在您先迎上去。我在这里充当预备队,
Succenturiatus, si quid deficias.
要是您招架不住,我就上去接替。
Age.
斐德里亚:好吧。
Itane tandem uxorem duxit Antipho iniussu meo?
德米波:安提福竟然真的瞒着我,把亲事给办了?
Nec meum imperium, ac mitto imperium, non simultatem meam
难道连我的威严——威严且搁在一边——难道连我的怒火,
Revereri saltem? non pudere?3 O facinus audax! o Geta
他都毫不畏惧?不知羞耻?好一个胆大包天的勾当!好你个盖塔,
Monitor!
狗头军师!
Vix tandem.
盖塔:总算提到我们了。
Quid mihi dicent, aut quam causam reperient,
德米波:他们会跟我怎么说,能找出什么借口,
Demiror.
我倒想瞧瞧。
Atqui repperi iam: aliud cura.
盖塔:不过我已经找好了,您放心吧。
Anne hoc dicet mihi,
德米波:他难道会对我这么说吗:
"Invitus feci: lex coegit?" Audio. Fateor.
“我是被迫的,违背了意愿,是在法律和判决的强制之下。”这话我听到了。我承认。
Places.
盖塔:这就对路了。
Verum scientem, tacitum, causam tradere adversariis;
德米波:但是,在明知内情的情况下,默不作声,把案子拱手让给对手;
Etiamne id lex coegit?
难道这也是法律强迫的吗?
Illud durum.
斐德里亚:这招可真厉害。
Ego expediam: sine.
盖塔:我会应付的,瞧我的。
Incertum est quid agam, quia praeter spem atque incredibile hoc mihi obtigit:
德米波:我都不知道该怎么办了,因为这事实在是出乎意料、令人难以置信。
Ita sum irritatus animum ut nequeam ad cogitandum instituere:
我现在气得脑子一片混乱,根本没办法静下心来思考。
Quamobrem omnes, quum secundae res sunt maxime, tum maxime
因此,所有人,在最一帆风顺的时候,才最应该
Meditari secum oportet quo pacto adversam aerumnam ferant;
在心里琢磨,日后一旦大难临头,该如何去承受;
Pericla, damna, exilia! Peregre rediens semper cogitet
危险、损失、流放!从异乡归来时,总要想一想
Aut filii peccatum, aut uxoris mortem, aut morbum filiae;
或是儿子的过失,或是妻子的离世,或是女儿的疾病;
Communia esse haec; nequid horum unquam accidat animo novum:
要明白这些都是家常便饭,免得其中任何一件事发生时,会让人措手不及。
Quicquid praeter spem eveniat omne id deputare esse in lucro.4
凡是出乎意料之外保全下来的,都应该看作是赚到的。
Phaedria, incredibile est quantum herum anteeo sapientia.
盖塔:斐德里亚,真不敢相信,在智慧上我竟然比我老爷高明那么多。
Meditata mihi sunt omnia mea incommoda, herus si redierit:
我早就把老爷要是回来、我自己会遭殃的所有倒霉事都盘算好了:
Molendum usque in pistrino; vapulandum; habendae compedes;
在磨房里没完没了地拉磨、挨板子、戴脚镣、
Opus ruri faciendum: horum nihil quicquam accidet animo novum.
下地里干苦力。这中间的任何一样发生,都不会在我的心里激起波澜。
Quicquid praeter spem eveniet, omne id deputabo esse in lucro.
凡是出乎意料之外免去的处罚,我都会当成是赚到的。
Sed quid cessas hominem adire, et blande in principio alloqui?
不过,您干嘛还不赶紧迎上去,开头先温和地跟他搭话呢?
Phaedriam mei fratris video filium mihi ire obviam.
德米波:我看见我兄弟的儿子斐德里亚,正迎面朝我走过来。
Mi patrue, salve.
斐德里亚:叔父大人,您好。
Salve: sed ubi est Antipho?
德米波:你好。不过,安提福在哪儿?
Salvum advenire—
斐德里亚:您平安归来——
Credo: hoc responde mihi.
德米波:我知道了。回答我这个问题。
Valet: hic est: sed satin omnia ex sententia?
斐德里亚:他挺好的,就在这儿。不过,您这一趟事事都如愿了吗?
Vellem quidem.
德米波:我倒真希望是那样。
Quid istuc?
斐德里亚:出了什么事吗?
Rogitas, Phaedria?
德米波:你还要问吗,斐德里亚?
- 201eo ... ut distrahar
副词 eo(到那种地步)与引导结果从句的 ut distrahar(被拆散)构成相关结构,意为“如果我的命运沦落到与你分离的地步”。
- 212ut respondeas
带虚拟语气现在时 respondeas 的 ut 在此表示命令或劝告,可视为独立用法,亦可理解为省略了 fac ut(务必使……),表示“你要回答”的促请。
- 233Revereri saltem? non pudere?
此处为表示愤怒或惊异的“感叹不定式”(exclamatory infinitive),省略了宾格主语(Antipho),用以指责其不端行为,译为“他竟然不敬?竟然不感到羞耻?”。
- 246deputare esse in lucro
动词 deputare(看作、算作)带宾格加不定式结构(id esse in lucro),在句法上依赖于第242行的无人称动词 oportet(应当)。短语 "in lucro" 是一个成语,意为“算作赚到的、当作盈余”。
翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(3 处,最近 2026-09-22)
- 2026-09-22 AI校阅 — 原文 1 处
- 2026-09-21 AI校阅 — 原文 2 处
