← 泰伦提乌斯

福尔米奥

§199b-257c

安提福逃走与狂怒的德米波归来

盖塔带来德米波回港的消息后,安提福因极度恐惧而逃走,将妻子和命运交托给斐德里亚和盖塔。随后,怒气冲冲的德米波出场,为儿子的擅自结婚大发雷霆,斐德里亚和盖塔则准备按计划去应付他。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
199b

​Quid ais?

斐德里亚:你说什么?

​Huius patrem vidisse me, patruum tuum.

盖塔:我说我看见了他的父亲,也就是您的叔父。

200

​Nam quod ego huic nunc subito exitio remedium inveniam miser?

安提福:啊,可怜的我,现在面对这突如其来的毁灭,究竟该怎么找出生路?

​Quod si eo meae fortunae redeunt, Phanium, abs te ut distrahar,1

如果我的命运沦落到要与你——帕尼乌姆——分离的地步,

​Nulla est mihi vita expetenda.

那我的生命也就不值一顾了。

​Ergo istaec quum ita sint, Antipho,

斐德里亚:既然如此,安提福,

​Tanto magis te advigilare aequum est. Fortes fortuna adiuvat.

你就更应该打起精神来。常言道,天佑勇者。

​Non sum apud me.

安提福:我都急得魂不附体了。

​Atqui opus est nunc quummaxime ut sis, Antipho;

斐德里亚:可是,现在偏偏最需要你保持清醒,安提福;

205

​Nam si senserit te timidum pater esse, arbitrabitur

因为要是你父亲看出你胆怯,他就会断定

​Commeruisse culpam.

你是真的犯了错。

​Hoc verum est.

盖塔:说得极是。

​Non possum immutarier.

安提福:我装不出来。

​Quid faceres, si gravius aliud tibi nunc faciendum foret?

斐德里亚:要是现在有比这更难办的事得让你去做,你该怎么办?

​Quum hoc non possum, illud minus possem.

安提福:连这我都做不到,那件事我就更办不成了。

​Hoc nihil est, Phaedria: ilicet.

盖塔:这根本行不通,斐德里亚,完了。

​Quid hic conterimus operam frustra? Quin abeo?

我们何必在这里白白浪费工夫?我走了算了。

​Et quidem ego.

安提福:那我也走。

​Obsecro:

斐德里亚:求求你们了!

210

​Quid si assimulo? satin est?

安提福:要是我假装若无其事呢?这样行吗?

​Garris.

盖塔:您开玩笑吧。

​Vultum contemplamini: hem,

安提福:看看我的表情。瞧,

​Satin sic est?

这样合适吗?

​Non.

盖塔:不行。

​Quid si sic?

安提福:这样呢?

​Propemodum.

盖塔:差不多了。

​Quid si sic?

安提福:这样呢?

​Sat est.

盖塔:可以了。

​Hem, istuc serva; et verbum verbo, par pari ut respondeas,2

哎,守住这个表情。还要一字对一字地针锋相对回答,

​Ne te iratus suis saevidicis dictis protelet.

别让他发怒时用那些严厉的话把你吓退。

​Scio.

安提福:我知道。

​Vi coactum te esse invitum, lege, iudicio: tenes?

盖塔:就说“我是被迫的,违背了意愿,是在法律和判决的强制之下”。记住了吗?

215

​Sed quis hic est senex quem video in ultima platea?

不过,街那头走过来的那个老头是谁?

​Ipsus est:

盖塔:正是老爷本人!

​Non possum adesse.

安提福:我不能待在这儿了。

​Ah, quid agis? quo abis, Antipho?

斐德里亚:啊,你干什么?你去哪儿,安提福?

​Mane, inquam.

我叫你站住。

​Egomet me novi et peccatum meum:

安提福:我最清楚我自己和我的过错:

​Vobis commendo Phanium et vitam meam.

帕尼乌姆和我的性命,就拜托给你们了。

​Geta, quid nunc fiet?

斐德里亚:盖塔,现在可怎么办?

​Tu iam lites audies:

盖塔:您马上就要听到一顿痛骂了。

220

​Ego plectar pendens, nisi quid me fefellerit.

至于我,要是不出所料,我肯定要被吊起来挨揍了。

​Sed quod modo hic nos Antiphonem monuimus

不过,刚才我们在这里劝安提福做的事,

​Id nosmet ipsos facere oportet, Phaedria.

我们自己现在必须做到,斐德里亚。

​Aufer mihi "oportet:" quin tu quod faciam impera.

斐德里亚:别跟我说“必须”了,干脆告诉我该干什么吧。

​Meministine olim ut fuerit vestra oratio

盖塔:您还记得以前,在事情刚开始、为了辩护过失的时候,

225

​In re incipienda ad defendendam noxiam;

你们所说的那番话吗?

​Iustam illam causam, facilem, vincibilem, optimam?

说那个诉讼是合法的、轻而易举的、必胜的、极其有利的?

​Memini.

斐德里亚:我记得。

​Hem, nunc ipsa est opus ea, aut, si quid potest,

盖塔:哎,现在正需要用上它,或者,如果可以的话,

​Meliore et callidiore.

还要比它更好、更巧妙的托辞。

​Fiet sedulo.

斐德里亚:我会极力去办的。

​Nunc prior adito tu: ego in subsidiis hic ero

盖塔:现在您先迎上去。我在这里充当预备队,

230

​Succenturiatus, si quid deficias.

要是您招架不住,我就上去接替。

​Age.

斐德里亚:好吧。

​Itane tandem uxorem duxit Antipho iniussu meo?

德米波:安提福竟然真的瞒着我,把亲事给办了?

​Nec meum imperium, ac mitto imperium, non simultatem meam

难道连我的威严——威严且搁在一边——难道连我的怒火,

​Revereri saltem? non pudere?3 O facinus audax! o Geta

他都毫不畏惧?不知羞耻?好一个胆大包天的勾当!好你个盖塔,

​Monitor!

狗头军师!

​Vix tandem.

盖塔:总算提到我们了。

​Quid mihi dicent, aut quam causam reperient,

德米波:他们会跟我怎么说,能找出什么借口,

235

​Demiror.

我倒想瞧瞧。

​Atqui repperi iam: aliud cura.

盖塔:不过我已经找好了,您放心吧。

​Anne hoc dicet mihi,

德米波:他难道会对我这么说吗:

"Invitus feci: lex coegit?" Audio. Fateor.

“我是被迫的,违背了意愿,是在法律和判决的强制之下。”这话我听到了。我承认。

​Places.

盖塔:这就对路了。

​Verum scientem, tacitum, causam tradere adversariis;

德米波:但是,在明知内情的情况下,默不作声,把案子拱手让给对手;

​Etiamne id lex coegit?

难道这也是法律强迫的吗?

​Illud durum.

斐德里亚:这招可真厉害。

​Ego expediam: sine.

盖塔:我会应付的,瞧我的。

​Incertum est quid agam, quia praeter spem atque incredibile hoc mihi obtigit:

德米波:我都不知道该怎么办了,因为这事实在是出乎意料、令人难以置信。

240

​Ita sum irritatus animum ut nequeam ad cogitandum instituere:

我现在气得脑子一片混乱,根本没办法静下心来思考。

​Quamobrem omnes, quum secundae res sunt maxime, tum maxime

因此,所有人,在最一帆风顺的时候,才最应该

​Meditari secum oportet quo pacto adversam aerumnam ferant;

在心里琢磨,日后一旦大难临头,该如何去承受;

​Pericla, damna, exilia! Peregre rediens semper cogitet

危险、损失、流放!从异乡归来时,总要想一想

​Aut filii peccatum, aut uxoris mortem, aut morbum filiae;

或是儿子的过失,或是妻子的离世,或是女儿的疾病;

245

​Communia esse haec; nequid horum unquam accidat animo novum:

要明白这些都是家常便饭,免得其中任何一件事发生时,会让人措手不及。

​Quicquid praeter spem eveniat omne id deputare esse in lucro.4

凡是出乎意料之外保全下来的,都应该看作是赚到的。

​Phaedria, incredibile est quantum herum anteeo sapientia.

盖塔:斐德里亚,真不敢相信,在智慧上我竟然比我老爷高明那么多。

​Meditata mihi sunt omnia mea incommoda, herus si redierit:

我早就把老爷要是回来、我自己会遭殃的所有倒霉事都盘算好了:

​Molendum usque in pistrino; vapulandum; habendae compedes;

在磨房里没完没了地拉磨、挨板子、戴脚镣、

250

​Opus ruri faciendum: horum nihil quicquam accidet animo novum.

下地里干苦力。这中间的任何一样发生,都不会在我的心里激起波澜。

​Quicquid praeter spem eveniet, omne id deputabo esse in lucro.

凡是出乎意料之外免去的处罚,我都会当成是赚到的。

​Sed quid cessas hominem adire, et blande in principio alloqui?

不过,您干嘛还不赶紧迎上去,开头先温和地跟他搭话呢?

​Phaedriam mei fratris video filium mihi ire obviam.

德米波:我看见我兄弟的儿子斐德里亚,正迎面朝我走过来。

​Mi patrue, salve.

斐德里亚:叔父大人,您好。

​Salve: sed ubi est Antipho?

德米波:你好。不过,安提福在哪儿?

255

​Salvum advenire—

斐德里亚:您平安归来——

​Credo: hoc responde mihi.

德米波:我知道了。回答我这个问题。

​Valet: hic est: sed satin omnia ex sententia?

斐德里亚:他挺好的,就在这儿。不过,您这一趟事事都如愿了吗?

​Vellem quidem.

德米波:我倒真希望是那样。

​Quid istuc?

斐德里亚:出了什么事吗?

​Rogitas, Phaedria?

德米波:你还要问吗,斐德里亚?

语法注4 条
  1. 201eo ... ut distrahar

    副词 eo(到那种地步)与引导结果从句的 ut distrahar(被拆散)构成相关结构,意为“如果我的命运沦落到与你分离的地步”。

  2. 212ut respondeas

    带虚拟语气现在时 respondeas 的 ut 在此表示命令或劝告,可视为独立用法,亦可理解为省略了 fac ut(务必使……),表示“你要回答”的促请。

  3. 233Revereri saltem? non pudere?

    此处为表示愤怒或惊异的“感叹不定式”(exclamatory infinitive),省略了宾格主语(Antipho),用以指责其不端行为,译为“他竟然不敬?竟然不感到羞耻?”。

  4. 246deputare esse in lucro

    动词 deputare(看作、算作)带宾格加不定式结构(id esse in lucro),在句法上依赖于第242行的无人称动词 oportet(应当)。短语 "in lucro" 是一个成语,意为“算作赚到的、当作盈余”。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(3 处,最近 2026-09-22)
  • 2026-09-22 AI校阅 — 原文 1 处
  • 2026-09-21 AI校阅 — 原文 2 处
urn:cts:latinLit:phi0134.phi004.humanitext-lat2:199b-257c