- 底本
- Plautus. Plauti Comoediae, Volume 1. Leo, Friedrich, editor. Berlin: Weidmann, 1895.
- 翻译
- AI 生成(gemini-3.5-flash) — 机器翻译,可能包含错误
- 语言
- 日本語 · English · 简体中文 · 한국어
- CTS URN
- urn:cts:latinLit:phi0119.phi011.humanitext-lat2:587b-645
- 输出
- Humanitext Reader · reader.humanitext.ai · 2026-10-27
焦虑等待尤提库斯的卡里努斯得知情人已被他人买走,悲痛欲绝。在责怪朋友办事不力之余,他根据对买主外貌的描述,决定自我流放。
Res parata est, sequere me.—
“准备好了,跟我来吧。”
Súmne ego homo miser, qui nusquam bene queo quiescere?
我难道不是个可怜的人吗,竟然在任何地方都无法安下心来?
si domi sum, foris est animus, sin foris sum, animus domist.
如果我在家,心就在外面;如果我在外面,心却在家里。
ita mi in pectore atque in corde facit amor incendium:
爱就这样在我的胸中、在我的心里燃起大火:
ni ex oculis lacrumae defendant, iam ardeat1 credo caput.
如果不是眼泪从眼中涌出保护着,我相信我的脑袋早就烧起来了。
spem teneo, salutem amisi; redeat an non, nescio:
我抱着希望,却失去了救星;它是否会回来,我不得而知:
si opprimit pater quod dixit, exsulatum abiit salus;
如果父亲贯彻了他所说的话并击垮我,我的救星就流亡去了;
sin sodalis quod promisit fecit, non abiit salus.
但如果朋友履行了他的诺言,我的救星就没有离去。
sed tamen dem si podagrosis pedibus esset Eutychus,
但即便如此,就算尤提库斯长了一双痛风的脚,
iam a portu rediisse potuit. id illi vitium maxumumst,
现在也该从港口回来了。这是他最大的毛病,
quod nimis tardus est advorsum mei animi sententiam.
对于我心中的期盼,他实在太慢了。
sed in est, quem currentem video? ípsus est. ibo obviam.
不过,我看见跑过来的那个人是谁?正是他。我要迎上去。
nunc, quod restat, ei disperii: voltus neutiquam huius placet;
现在,至于剩下的——哎呀,我全完了:他的脸色一点也不对劲;
tristis incédit (pectus ardet, haereo), quassat caput.
他神色黯然地走着(我的胸膛在燃烧,我呆住了),他直摇头。
Eutyche.
尤提库斯!
Eu, Charine.
哦,卡里努斯。
Prius quam recipias anhelitum,
在你喘过气来之前,
uno verbo eloquere: ubi égo sum? hicine an apud mortuos?
用一个字告诉我:我在哪里?是在这里,还是在死人堆里?
Neque apud mortuos neque hic es.
你既不在死人堆里,也不在这里。
Salvos sum, immortalitas
我得救了,不朽的生命
mihi data est: hic emit illam, pulchre os sublevit patri.
赐予了我:这家伙买下了她,漂亮地糊弄了我父亲。
impetrabilior qui vivat nullus est. dice, obsecro:
世上再没有比他更能成事的人了。求求你,快说:
si neque hic neque Acherunti sum, úbi sum?
如果我既不在这儿,也不在阿刻戎,那我在哪儿?
Nusquam gentium.
天底下哪儿都不在。
Disperii, illaec interemit me modó oratio.
我完蛋了,刚才那句话要了我的命。
Odiosast oratio, cum rém agas longinquom loqui.
在办正事的时候,说话兜圈子真是令人厌恶。
Quidquid est, ad capita rerum perveni.
不管是什么事,直奔主题吧。
Primum omnium:
首先:
periimus.
我们完蛋了。
Quin tu illud potius nuntias quod nescio?
你干嘛不告诉我一些我还不知道的事情呢?
Mulier alienata est abs te.
那女人已经不属于你了。
Eutyché, capital facis.
尤提库斯,你犯了死罪。
Qui?
怎么会?
Quia aequalem et sodalem, liberum civem, enicas.
因为你正在折磨死你的同辈和伙伴,一个自由的公民。
Ne di sierint.
愿神明不准这种事发生。
Demisisti gladium in iugulum: iam cadam.
你把剑插进了我的喉咙:我这就要倒下了。
Quaeso hercle, animum ne desponde.
凭赫拉克勒斯发誓,求你别灰心。
Nullust quem despondeam.2
我连可以灰心的心都没有了。
loquere porro aliam malam rem. cui est empta?
接着说别的坏消息吧。她是给谁买去的?
Nescio.
我不知道。
iam addicta atque abducta erat, quom ad portum venio.
我到港口的时候,她已经被判定归属并带走了。
Vae mihi,
我真命苦啊,
montis tu quidem mali in me ardentis iam dudum iacis.
你确实早就在向我砸来一整座一整座燃烧着的灾难之山了。
perge, excrucia, carnufex, quandoquidem occepisti semel.
继续吧,折磨我吧,刽子手,既然你已经开始了。
Quid ego feci?
我做了什么?
Perdidisti me et fidem mecum tuam.
你毁了我,也毁了你对我的信义。
Di sciunt culpam meam istanc non esse ullam.
神明知道,这事我一点错都没有。
Eugepae,
哈,真棒!
deos absentis testis memoras: quí ego istuc credam tibi?
你居然把不在场的神明搬出来当证人:我怎么能相信你那话?
Quia tibi in manu est quod credas, ego quod dicam, id mi in manust.
因为信不信由你,而说什么由我。
De istac ré argutus es, ut par pari respondeas,
在这件事上你倒挺能言善辩,能以牙还牙,
ad mandata claudus caecus mutus mancus debilis.
一碰到托付的任务,你就成了瘸子、瞎子、哑巴、残废加软骨头。
promittebas te os sublinere meo patri: egomet credidi
你曾答应过要糊弄我父亲:我自己还相信
homini docto rem mandare, is lapidi mando maximo.
我是把事情托付给了一个能人,结果却托付给了一块特大号的石头。
Quid ego facerem?
那我能怎么办?
Quid tu faceres? men rogas? requireres,3
你能怎么办?你问我?你应该去打听,
rogitares quis esset aut unde esset, qua prosapia,
反复打听他是谁、从哪里来、什么出身,
civisne esset an peregrinus.
是公民还是外邦人。
Civem esse aibant Atticum.
他们说他是阿提卡的公民。
Vbi habitaret invenires saltem, si nomen nequis.
要是不知道名字,起码该找出他住在哪里。
Nemo aiebat scire.
谁都说不知道。
At saltem hóminis faciem exquireres.
那起码也该打听一下那人的长相啊。
Feci.
我问了。
Qua forma esse aiebant igitur?
那他们怎么说他的长相的?
Ego dicam tibi:
我告诉你:
canum, varum, ventriosum, bucculentum, breviculum,
头发花白、罗圈腿、大肚子、鼓腮帮、身材矮小,
subnigris oculis, oblongis malis, pansam aliquantulum.
眼睛发黑、长脸、有点平足。
Non hominem mihi, sed thensaurum nescio quem memoras mali.
你跟我说的这不是人,简直是个灾祸的聚宝盆。
numquid est quod dicas aliud de illo?
关于他,你还有什么别的好说吗?
Tantum, quod sciam.
据我所知,就这些了。
Edepol ne ille oblongis malis mihi dedit magnum malum.4
凭波鲁克斯发誓,那个长脸的家伙确实给我带来了巨大的灾难。
non possum durare, certumst exulatum hinc ire me.
我撑不下去了,我决定离开这里去流亡。
sed quam capiam civitatem, cogito, potissimum:
但我正在考虑,最好去哪一个城邦:
- 591ni... defendant, iam ardeat
虚拟语气(与现在事实相反)的条件句。在古典拉丁语中通常使用未完成过去时虚拟语气(defenderent, arderet),但在早期拉丁语(如普劳图斯)中常使用现在时虚拟语气(defendant, ardeat)。
- 614bNullust quem despondeam
针对前一句伊提库斯的“animum ne desponde”(不要气馁/不要把心交出去)的巧妙双关回应。卡里努斯省略了“animus”,并利用了“despondere”(气馁/许配、许诺交出)的双重含义,意为“我已经没有可以交出(气馁)的心了”。
- 633brequireres
未完成过去时虚拟语气(以及 §634 的 rogitares、§636 的 invenires、§637b 的 exquireres)在此处用于表示过去未履行的义务或应当做的事(“你本该去寻找”)。
- 643oblongis malis mihi dedit magnum malum
普劳图斯式的双关语,利用了“māla”(颊、颚,a为长音)与“malum”(祸害、不幸,a为短音)在发音上的相似性。
