← 普劳图斯

商人

§587b-645

帕西孔普萨被卖与卡里努斯流亡的决心

焦虑等待尤提库斯的卡里努斯得知情人已被他人买走,悲痛欲绝。在责怪朋友办事不力之余,他根据对买主外貌的描述,决定自我流放。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
587b

​Res parata est, sequere me.—

“准备好了,跟我来吧。”

​Súmne ego homo miser, qui nusquam bene queo quiescere?

我难道不是个可怜的人吗,竟然在任何地方都无法安下心来?

​si domi sum, foris est animus, sin foris sum, animus domist.

如果我在家,心就在外面;如果我在外面,心却在家里。

590

​ita mi in pectore atque in corde facit amor incendium:

爱就这样在我的胸中、在我的心里燃起大火:

​ni ex oculis lacrumae defendant, iam ardeat1 credo caput.

如果不是眼泪从眼中涌出保护着,我相信我的脑袋早就烧起来了。

​spem teneo, salutem amisi; redeat an non, nescio:

我抱着希望,却失去了救星;它是否会回来,我不得而知:

​si opprimit pater quod dixit, exsulatum abiit salus;

如果父亲贯彻了他所说的话并击垮我,我的救星就流亡去了;

​sin sodalis quod promisit fecit, non abiit salus.

但如果朋友履行了他的诺言,我的救星就没有离去。

595

​sed tamen dem si podagrosis pedibus esset Eutychus,

但即便如此,就算尤提库斯长了一双痛风的脚,

​iam a portu rediisse potuit. id illi vitium maxumumst,

现在也该从港口回来了。这是他最大的毛病,

​quod nimis tardus est advorsum mei animi sententiam.

对于我心中的期盼,他实在太慢了。

​sed in est, quem currentem video? ípsus est. ibo obviam.

不过,我看见跑过来的那个人是谁?正是他。我要迎上去。

​nunc, quod restat, ei disperii: voltus neutiquam huius placet;

现在,至于剩下的——哎呀,我全完了:他的脸色一点也不对劲;

600

​tristis incédit (pectus ardet, haereo), quassat caput.

他神色黯然地走着(我的胸膛在燃烧,我呆住了),他直摇头。

​Eutyche.

尤提库斯!

​Eu, Charine.

哦,卡里努斯。

​Prius quam recipias anhelitum,

在你喘过气来之前,

​uno verbo eloquere: ubi égo sum? hicine an apud mortuos?

用一个字告诉我:我在哪里?是在这里,还是在死人堆里?

​Neque apud mortuos neque hic es.

你既不在死人堆里,也不在这里。

​Salvos sum, immortalitas

我得救了,不朽的生命

​mihi data est: hic emit illam, pulchre os sublevit patri.

赐予了我:这家伙买下了她,漂亮地糊弄了我父亲。

605

​impetrabilior qui vivat nullus est. dice, obsecro:

世上再没有比他更能成事的人了。求求你,快说:

​si neque hic neque Acherunti sum, úbi sum?

如果我既不在这儿,也不在阿刻戎,那我在哪儿?

​Nusquam gentium.

天底下哪儿都不在。

​Disperii, illaec interemit me modó oratio.

我完蛋了,刚才那句话要了我的命。

​Odiosast oratio, cum rém agas longinquom loqui.

在办正事的时候,说话兜圈子真是令人厌恶。

​Quidquid est, ad capita rerum perveni.

不管是什么事,直奔主题吧。

​Primum omnium:

首先:

610

​periimus.

我们完蛋了。

​Quin tu illud potius nuntias quod nescio?

你干嘛不告诉我一些我还不知道的事情呢?

​Mulier alienata est abs te.

那女人已经不属于你了。

​Eutyché, capital facis.

尤提库斯,你犯了死罪。

​Qui?

怎么会?

​Quia aequalem et sodalem, liberum civem, enicas.

因为你正在折磨死你的同辈和伙伴,一个自由的公民。

​Ne di sierint.

愿神明不准这种事发生。

​Demisisti gladium in iugulum: iam cadam.

你把剑插进了我的喉咙:我这就要倒下了。

​Quaeso hercle, animum ne desponde.

凭赫拉克勒斯发誓,求你别灰心。

​Nullust quem despondeam.2

我连可以灰心的心都没有了。

615

​loquere porro aliam malam rem. cui est empta?

接着说别的坏消息吧。她是给谁买去的?

​Nescio.

我不知道。

​iam addicta atque abducta erat, quom ad portum venio.

我到港口的时候,她已经被判定归属并带走了。

​Vae mihi,

我真命苦啊,

​montis tu quidem mali in me ardentis iam dudum iacis.

你确实早就在向我砸来一整座一整座燃烧着的灾难之山了。

​perge, excrucia, carnufex, quandoquidem occepisti semel.

继续吧,折磨我吧,刽子手,既然你已经开始了。

625

​Quid ego feci?

我做了什么?

​Perdidisti me et fidem mecum tuam.

你毁了我,也毁了你对我的信义。

​Di sciunt culpam meam istanc non esse ullam.

神明知道,这事我一点错都没有。

​Eugepae,

哈,真棒!

​deos absentis testis memoras: quí ego istuc credam tibi?

你居然把不在场的神明搬出来当证人:我怎么能相信你那话?

​Quia tibi in manu est quod credas, ego quod dicam, id mi in manust.

因为信不信由你,而说什么由我。

​De istac ré argutus es, ut par pari respondeas,

在这件事上你倒挺能言善辩,能以牙还牙,

630

​ad mandata claudus caecus mutus mancus debilis.

一碰到托付的任务,你就成了瘸子、瞎子、哑巴、残废加软骨头。

​promittebas te os sublinere meo patri: egomet credidi

你曾答应过要糊弄我父亲:我自己还相信

​homini docto rem mandare, is lapidi mando maximo.

我是把事情托付给了一个能人,结果却托付给了一块特大号的石头。

​Quid ego facerem?

那我能怎么办?

​Quid tu faceres? men rogas? requireres,3

你能怎么办?你问我?你应该去打听,

​rogitares quis esset aut unde esset, qua prosapia,

反复打听他是谁、从哪里来、什么出身,

635

​civisne esset an peregrinus.

是公民还是外邦人。

​Civem esse aibant Atticum.

他们说他是阿提卡的公民。

​Vbi habitaret invenires saltem, si nomen nequis.

要是不知道名字,起码该找出他住在哪里。

​Nemo aiebat scire.

谁都说不知道。

​At saltem hóminis faciem exquireres.

那起码也该打听一下那人的长相啊。

​Feci.

我问了。

​Qua forma esse aiebant igitur?

那他们怎么说他的长相的?

​Ego dicam tibi:

我告诉你:

​canum, varum, ventriosum, bucculentum, breviculum,

头发花白、罗圈腿、大肚子、鼓腮帮、身材矮小,

640

​subnigris oculis, oblongis malis, pansam aliquantulum.

眼睛发黑、长脸、有点平足。

​Non hominem mihi, sed thensaurum nescio quem memoras mali.

你跟我说的这不是人,简直是个灾祸的聚宝盆。

​numquid est quod dicas aliud de illo?

关于他,你还有什么别的好说吗?

​Tantum, quod sciam.

据我所知,就这些了。

​Edepol ne ille oblongis malis mihi dedit magnum malum.4

凭波鲁克斯发誓,那个长脸的家伙确实给我带来了巨大的灾难。

​non possum durare, certumst exulatum hinc ire me.

我撑不下去了,我决定离开这里去流亡。

645

​sed quam capiam civitatem, cogito, potissimum:

但我正在考虑,最好去哪一个城邦:

语法注4 条
  1. 591ni... defendant, iam ardeat

    虚拟语气(与现在事实相反)的条件句。在古典拉丁语中通常使用未完成过去时虚拟语气(defenderent, arderet),但在早期拉丁语(如普劳图斯)中常使用现在时虚拟语气(defendant, ardeat)。

  2. 614bNullust quem despondeam

    针对前一句伊提库斯的“animum ne desponde”(不要气馁/不要把心交出去)的巧妙双关回应。卡里努斯省略了“animus”,并利用了“despondere”(气馁/许配、许诺交出)的双重含义,意为“我已经没有可以交出(气馁)的心了”。

  3. 633brequireres

    未完成过去时虚拟语气(以及 §634 的 rogitares、§636 的 invenires、§637b 的 exquireres)在此处用于表示过去未履行的义务或应当做的事(“你本该去寻找”)。

  4. 643oblongis malis mihi dedit magnum malum

    普劳图斯式的双关语,利用了“māla”(颊、颚,a为长音)与“malum”(祸害、不幸,a为短音)在发音上的相似性。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)urn:cts:latinLit:phi0119.phi011.humanitext-lat2:587b-645