← 普劳图斯

商人

§349-409

德米霍与卡里努斯商议女奴的去留

卡里努斯正为如何向父亲隐瞒自己从罗德岛带回来的情人而苦恼,这时父亲德米霍出现了。德米霍坚称那个女人不适合干家务,且因长相太美会招致街坊无赖骚扰,不配留在家里,卡里努斯只得焦虑地顺着父亲的话应对。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
349

​dum rursum haud placet nec pater potis videtur

卡里努斯:而另一方面,这又让我不高兴,而且我父亲似乎也不可能被说服,去相信

350

​induci ut putet1 matri ancillam emptam esse illam.

那个女奴隶是为我母亲买的。

​nunc si dico ut res est atque illam mihi me

现在,如果我如实说明,并表明是我自己买下了她,

​emisse indico, quem ad modum existumet me?

他会怎么看待我呢?

​atque illam abstrahat, trans mare hinc venum asportet;

而且他会把她夺走,带到海的那边去卖掉。

​scio saevos quam sit, domo doctus. igitur

我知道他有多么残酷,这在家里就领教过了。因此,

​hócine est amare? arare mavelim, quam sic amare.2

这就是恋爱吗?我宁愿去犁田,也不愿这样恋爱。

​iam hínc olim invitum domo extrusit ab se,

以前他就曾违背我的意愿把我从他身边赶出家门,

​mercatum ire iussit: ibi hoc malum ego inveni.

命令我去经商:在那里我遇到了这个灾祸。

úbi voluptatem aegritudo vincat, quid ibi inest amoeni?

当痛苦战胜了快乐,那里还有什么乐趣可言?

360

​nequíquam abdidi, abscondidi, abstrusam habebam:

我白白地藏着她、遮着她、把她隐匿起来:

​muscast meus pater, nil potest clam illum haberi,

我的父亲就像一只苍蝇,任何事情都瞒不过他。

​néc sacrum nec tam profanum quicquam est, quin ibi ilico adsit.3

没有任何神圣或世俗的事物,是他不立刻出现在那里的。

​nec, qui rebus meis confidam mi ulla spes in corde certast.

在我的心中,也没有任何确定的希望可以让我对自己的境遇抱有信心。

​Quíd illuc est quod solus secum fabulatur filius?

德米霍:我儿子一个人在那里嘀咕些什么呢?

365

​sollicitus mihí nescio qua re videtur.

在我看来,他似乎在为什么事情焦虑。

​Attatae,

卡里努斯:呀!

​meus patér hic quidem est quem video. ibo, adloquar. quid fit, pater?

我看见的这确实是我的父亲。我去和他说话。怎么了,父亲?

​Vnde incedis, quid festinas, gnate mi?

德米霍:你从哪里走来,为什么这么匆忙,我的儿子?

​Recte, pater.

卡里努斯:一切都好,父亲。

​Ita volo, sed istúc quid est, tibi quod commutatust color?

德米霍:我希望如此,但那是怎么回事,你的脸色怎么变了?

​numquid tibi dolet?

你哪里不舒服吗?

​Nescio quid meo animost aegre, pater.

卡里努斯:我心里总觉得有些不舒服,父亲。

370

​poste hac nocte non quievi satis mea ex sententia.

昨晚之后,我没能按自己的心意好好休息。

​ergo edepol palles. si sapias, eas ac decumbas domi.

德米霍:难怪,凭波鲁克斯发誓,你脸色这么苍白。如果你聪明的话,应该回家躺下。

​Otium non est: mandatis rebus praevorti volo.

卡里努斯:我没有空闲:我想先处理受托的事情。

375

​Cras agito, perendie agito.

德米霍:明天做吧,后天再做。

​Saepe ex te audivi, pater:

卡里努斯:父亲,我经常听您说:

​rei mandatae omnis sapientis primum praevorti decet.

“所有聪明人都应该先处理受托的事物。”

​Age igitur; nolo advorsari tuam advorsum sententiam.

德米霍:那好吧;我不想反对你的想法。

​Salvos sum, siquidem ísti dicto solida et perpetuast fides.

卡里努斯:我得救了,如果这句话确实有坚实而持久的信用。

​Quid illuc est quod ille á me solus se in consilium sevocat?

德米霍:他避开我、独自在一旁盘算着什么呢?

380

​nón vereor ne illam me amare hic potuerit resciscere;

卡里努斯:我不担心他能在这里查出我爱她;

​quippe haud etiam quicquam inepte feci, amantes ut solent.

因为我还没有像恋人们通常做的那样做出任何荒唐的事。

​Res adhuc quidem hercle in tutost, nam hunc nescire sat scio

凭赫拉克勒斯发誓,事情到目前为止还很安全,因为我很清楚他对那个情人一无所知;

​de illa amica; quod si sciret, esset alia oratio.

但如果他知道了,话就要换一种说法了。

​Quin ego hunc adgredior de illa?

我为什么不去跟他谈谈关于那个女人的事?

​Quin ego hinc me amolior?

德米霍:我为什么不从这里离开呢?

385

​eo ego, ut quae mandata amicus amicis tradam.

卡里努斯:我这就去,把朋友委托的事情传达给朋友们。

​Immo mane;

德米霍:不,等一下;

​paucula etiam sciscitare prius volo.

我还想先问你几件事。

​Dic quid velis.

卡里努斯:告诉我有何吩咐。

​Vsquene valuisti?

德米霍:你身体一直都好吗?

​Perpetuo recte, dum quidem illic fui;

卡里努斯:只要是在那里的期间,身体一直很好;

​verum in portum huc ut sum advectus, nescio qui animus mihi dolet.

但自从我来到这个港口,不知怎的心里就很难受。

​Nausea edepol factum credo; verum actutum abscesserit.

德米霍:凭波鲁克斯发誓,我相信这是因为晕船;不过很快就会过去的。

390

​sed quid ais? ecquam tu advexti tuae matri ancillam e Rhodo?

不过你说什么?你从罗德岛给你母亲带了个女奴隶回来吗?

​Advexi.

卡里努斯:我带回来了。

​Quid? ea ut videtur mulier?

德米霍:怎么样?那女人看起来如何?

​Non edepol mala.

卡里努斯:凭波鲁克斯发誓,不差。

​Vt moratast?

德米霍:人品如何?

​Nullam vidi melius mea sententia.

卡里努斯:依我看,我从没见过比她更好的了。

​Mihi quidem edepol visast, quom illam vidi.

德米霍:凭波鲁克斯发誓,当我看到她时,我确实也是这么觉得的。

​Eho an vidisti, pater?

卡里努斯:哎?您已经见过了吗,父亲?

​Vidi. verum non ex usu nostrost, neque adeo placet.

德米霍:见过了。但她对我们家没用,我也没那么中意。

395

​Qui vero?

卡里努斯:究竟是为什么呢?

​Quia †non nostra formam habet dignam domo.

德米霍:因为她的容貌配不上我们家。

​nihil opust nobis ancilla nisi quae texat, quae molat,

我们不需要女奴隶,除非她能织布、磨面、

​lignum caedat, pensum faciat, aedis verrat, vapulet,

砍柴、干纺线活、扫地、挨鞭子、

​quaé habeat cottidianum familiae coctum cibum:

并且能为全家准备每日熟食的奴隶;

​horunc illa nihilum quicquam facere poterit.

她连这些的一星半点都做不来。

​Admodum.

卡里努斯:确实如此。

400

​ea causa equidem illam emi, dono quam darem matri meae.

我确实正是为此买下她的,好把她作为礼物送给我母亲。

​Ne duas, neve te advexisse dixeris.

德米霍:不要给,也别说你把她带回来了。

​Di me adiuvant.

卡里努斯:神明在帮我了。

​Labefacto paulatim. verum quod praeterii dicere,

德米霍:我正在逐步动摇他。不过我刚才漏掉没说的是,

​neque illa matrem satis honeste tuam sequi poterit comes,

那女人也不能体体面面地作为伴侣跟随你的母亲,

405

​neque sinam.

我也不会允许。

​Qui vero?

卡里努斯:究竟是为什么呢?

​Quia illa forma matrem familias

德米霍:因为以那种姿色,作为一家女主人的伴从,

​flagitium sit si sequatur; quando incedat per vias,

如果让她跟随,那将是一桩丑闻;当她走在街上时,

​contemplent, conspiciant omnes, nutent, nictent, sibilent,

所有人都会盯着看、注目、点头、眨眼、吹口哨、

​vellicent, vocent, molesti sint; occentent ostium:

拉扯、呼喊、纠缠;在门口唱挑逗的歌:

​impleantur élegeorum meae fores carbonibus.4

我的大门上会被炭笔写满哀歌。

语法注4 条
  1. 350induci ut putet

    induci是现在被动不定式,依附于前句的potis videtur(“似乎能够”)。ut从句作为名词性从句或结果从句修饰induci,表示“被引导去认为”。

  2. 356arare mavelim, quam sic amare

    mavelim(相当于malim的古旧形式)是虚拟式现在时(表示潜在),意为“我宁愿”。这里利用了amare(爱)和arare(耕作)的发音相似性进行双关,表达了宁可从事繁重的农耕劳动也不愿承受痛苦恋爱的对比。

  3. 362quin ibi ilico adsit

    在先行的否定表达“nec... quicquam est”(“没有任何东西”)之后,quin(qui + ne)引导一个否定的关系从句或结果从句(“以至于不……”),并伴随虚拟式现在时adsit。

  4. 409impleantur élegeorum meae fores carbonibus

    impleantur是虚拟式现在时(表示愿望或潜能的被动)。carbonibus是手段夺格(“用炭”),elegeorum是属格复数(“哀歌的”),描绘了门上被用炭涂写上悲恋诗歌的情景。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(1 处,最近 2026-09-21)
  • 2026-09-21 AI校阅 — 注 1 处
urn:cts:latinLit:phi0119.phi011.humanitext-lat2:349-409