埃法尔莫斯托斯的胜利与奥普斯的神话｜品达《奥林匹亚颂》9.1–9.112 希腊语原文·中文译文

τὸ μὲν Ἀρχιλόχου μέλος

阿尔基洛科斯的歌谣，

φωνᾶεν Ὀλυμπίᾳ, καλλίνικος ὁ τριπλόος κεχλαδώς,¹

响彻奥林匹亚，那三重凯歌丰沛地涌现，

ἄρκεσε Κρόνιον παρʼ ὄχθον ἁγεμονεῦσαι

足以在克罗诺斯之丘旁引导

κωμάζοντι φίλοις Ἐφαρμόστῳ σὺν ἑταίροις·

与亲爱的同伴们一起进行狂欢游行的埃法尔莫斯托斯。

ἀλλὰ νῦν ἑκαταβόλων Μοισᾶν ἀπὸ τόξων

但如今，从远射的缪斯女神们的弓箭上，

Δία τε φοινικοστερόπαν σεμνόν τʼ ἐπίνειμαι

射向闪耀红色雷电的宙斯，以及神圣的

ἀκρωτήριον Ἄλιδος

埃利斯之岬角，

τοιοῖσδε βέλεσσιν,

用这样的箭羽，

τὸ δή ποτε Λυδὸς ἥρως Πέλοψ

这正是当年吕底亚英雄佩洛普斯

ἐξάρατο κάλλιστον ἕδνον Ἱπποδαμείας·

赢取希波达梅亚时所获得的、最美丽的聘礼之地；

πτερόεντα δʼ ἵει γλυκὺν

并将甜美而长着双翼的

Πυθώναδʼ ὀϊστόν· οὔτοι χαμαιπετέων λόγων ἐφάψεαι

箭羽射向皮托；你绝不会触碰那些坠落于地的言语，

ἀνδρὸς ἀμφὶ παλαίσμασιν φόρμιγγʼ ἐλελίζων

当你为那名男子的摔跤竞技而拨动里拉琴弦时，

κλεινᾶς ἐξ Ὀπόεντος· αἰνήσαις ἓ καὶ υἱόν,²

他来自赫赫有名的奥普斯；你当赞美她和她的儿子，

ἃν Θέμις θυγάτηρ τέ οἱ σώτειρα λέλογχεν

救星忒弥斯女神和她的女儿、

μεγαλόδοξος Εὐνομία, θάλλει δʼ ἀρεταῖσιν

享有盛誉的秩序女神埃乌诺米亚分得了这片土地，并因各种德行而繁荣，

σόν τε, Κασταλία, πάρα

在你的泉水旁，卡斯塔利亚，

Ἀλφεοῦ τε ῥέεθρον·

也在阿尔斐俄斯河的溪流之畔；

ὅθεν στεφάνων ἄωτοι κλυτὰν

从那里获得的冠冕的精华，正将洛克里人

Λοκρῶν ἐπαείροντι ματέρʼ ἀγλαόδενδρον.

那树木繁茂、名声显赫的母亲之城高高举起。

ἐγὼ δέ τοι φίλαν πόλιν

而我，对于这亲爱的城市，

μαλεραῖς ἐπιφλέγων ἀοιδαῖς,

用热烈的歌声使它熠熠生辉，

καὶ ἀγάνορος ἵππου

比傲岸的骏马

θᾶσσον καὶ ναὸς ὑποπτέρου παντᾷ

和带翼的飞船还要迅速，我将向四面八方

ἀγγελίαν πέμψω ταύταν,

送出这则喜讯，

εἰ σύν τινι μοιριδίῳ παλάμᾳ

倘若能凭借某种命运赋予的技艺，

ἐξαίρετον Χαρίτων νέμομαι κᾶπον·

我得以耕耘美惠三女神那卓越的园林；

κεῖναι γὰρ ὤπασαν τὰ τέρπνʼ· ἀγαθοὶ δὲ καὶ σοφοὶ κατὰ δαίμονʼ ἄνδρες

因为正是她们赋予了愉悦；而人们依靠神意，变得既勇敢又智慧。

ἐγένοντʼ· ἐπεὶ ἀντία

否则，

πῶς ἂν τριόδοντος Ἡρακλέης σκύταλον τίναξε χερσίν,

赫拉克勒斯怎能用双手挥舞着木棒去对抗三叉戟？

ἁνίκʼ ἀμφὶ Πύλον σταθεὶς ἤρειδε Ποσειδᾶν

当时波塞冬站在皮洛斯周围向他施压，

ἤρειδεν δέ νιν ἀργυρέῳ τόξῳ πολεμίζων

而福波斯也用银色的弓箭与他交战，逼迫着他，

Φοῖβος, οὐδʼ Ἀΐδας ἀκινήταν ἔχε ῥάβδον,

甚至连哈德斯也没有让他那不动的神杖保持静止，

βρότεα σώμαθʼ ᾇ κατάγει κοίλαν πρὸς ἀγυιὰν

他用那手杖将垂死者的凡俗躯体引向阴间空洞的通道。

θνᾳσκόντων; ἀπό μοι λόγον

避开吧，将这般言语

τοῦτον, στόμα, ῥῖψον·

从我的口中吐出并丢弃；

ἐπεὶ τό γε λοιδορῆσαι θεοὺς

因为亵渎神明

ἐχθρὰ σοφία, καὶ τὸ καυχᾶσθαι παρὰ καιρὸν

是可憎的聪明，而失时的自夸

μανίαισιν ὑποκρέκει.

则与疯狂相伴。

μὴ νῦν λαλάγει τὰ τοιαῦτʼ· ἔα πόλεμον μάχαν τε πᾶσαν

如今不要再胡言乱语此类事情；把所有的战争与冲突

χωρὶς ἀθανάτων· φέροις δὲ Πρωτογενείας

搁置在远离神明的地方；你当将舌尖带向普罗托革内亚的

ἄστει γλῶσσαν, ἵνʼ αἰολοβρόντα Διὸς αἴσᾳ

城市，在那里，由于闪电轰鸣的宙斯的旨意，

Πύρρα Δευκαλίων τε Παρνασοῦ καταβάντε

皮拉与丢卡利翁从帕尔纳索斯山下来，

δόμον ἔθεντο πρῶτον, ἄτερ δʼ εὐνᾶς ὁμόδαμον

首先建立了家园，并且在没有同床共寝的情况下，创造了同一种族的

κτισσάσθαν λίθινον γόνον·

石头后代；

λαοὶ δʼ ὀνύμασθεν.

因而他们被称为“人民”。

ἔγειρʼ ἐπέων σφιν οἶμον λιγύν,

为他们唤醒一条清脆的歌谣之路，

αἴνει δὲ παλαιὸν μὲν οἶνον, ἄνθεα δʼ ὕμνων

赞美那陈年的美酒，以及那新近

νεωτέρων. λέγοντι μὰν

颂歌的花朵。世人确曾传言，

χθόνα μὲν κατακλύσαι μέλαιναν

黑色的大地曾被

ὕδατος σθένος, ἀλλὰ

洪水的威力所淹没，但是

Ζηνὸς τέχναις ἀνάπωτιν ἐξαίφνας

依靠宙斯的力量，退潮突然

ἄντλον ἑλεῖν. κείνων ἔσαν

汲干了积水。正是他们的后代，

χαλκάσπιδες ὑμέτεροι πρόγονοι

你们那些手持青铜之盾的祖先，

ἀρχᾶθεν Ἰαπετιονίδος φύτλας

他们自始便属于伊阿佩托斯女儿的血脉，

κοῦροι κορᾶν καὶ φερτάτων Κρονιδᾶν, ἐγχώριοι βασιλῆες αἰεί,

是凡人女子与尊贵的克罗诺斯子嗣们的后代，世世代代为当地的国王，

πρὶν Ὀλύμπιος ἁγεμὼν

在奥林匹亚的主宰

θύγατρʼ ἀπὸ γᾶς Ἐπειῶν Ὀπόεντος ἀναρπάσαις, ἕκαλος

从埃裴奥斯人的土地上夺走奥普斯的女儿，悄无声息地

μίχθη Μαιναλίαισιν ἐν δειραῖς, καὶ ἔνεικεν

在麦纳洛斯的山脊上与她结合，并将她带给

Λοκρῷ, μὴ καθέλοι μιν αἰὼν πότμον ἐφάψαις

洛克罗斯，以免光阴使他遭受注定无后的命运而灭绝。然而那妻子孕育着最伟大的神圣子嗣，

ὀρφανὸν γενεᾶς. ἔχεν δὲ σπέρμα μέγιστον

英雄洛克罗斯看到这位养子时十分欣喜，

ἄλοχος, εὐφράνθη τε ἰδὼν ἥρως θετὸν υἱόν,

并用他外祖父的名字

μάτρωος δʼ ἐκάλεσσέ νιν

来命名他，

ἰσώνυμον ἔμμεν,

他成了在美貌和

ὑπέρφατον ἄνδρα μορφᾷ τε καὶ

功业上都无与伦比的人。

ἔργοισι. πόλιν δʼ ὤπασεν λαόν τε διαιτᾶν.

洛克罗斯将城市和人民交给他去治理。

ἀφίκοντο δέ οἱ ξένοι,

许多外邦人来到他身边，

ἔκ τʼ Ἄργεος ἔκ τε Θηβᾶν, οἱ δʼ Ἀρκάδες, οἱ δὲ καὶ Πισᾶται·

有的来自阿戈斯，有的来自底比斯，有的来自阿卡迪亚，也有人来自皮萨；

υἱὸν δʼ Ἄκτορος ἐξόχως τίμασεν ἐποίκων

在所有迁入者中，他格外器重阿克托尔的儿子、

Αἰγίνας τε Μενοίτιον· τοῦ παῖς ἅμʼ Ἀτρείδαις

也就是埃癸纳所生的梅诺伊提乌斯；其子伴随阿特雷斯之子们

Τεύθραντος πεδίον μολὼν ἔστα σὺν Ἀχιλλεῖ

赶赴特乌特拉斯的平原，并与阿喀琉斯并肩作战，

μόνος, ὅτʼ ἀλκᾶντας Δαναοὺς τρέψαις ἁλίαισιν

唯有他一人。当时特勒福斯击退了勇敢的达那奥斯人，并向海边停泊的

πρύμναις Τήλεφος ἔμβαλεν·

战船之尾发起突袭；

ὥστʼ ἔμφρονι δεῖξαι

由此向明理之人昭示，

μαθεῖν Πατρόκλου βιατὰν νόον.

应当去知晓帕特罗克洛斯那强韧的心志。

ἐξ οὗ Θέτιος γόνος οὐλίῳ νιν ἐν Ἄρει

自此以后，忒提斯之子在惨烈的战火中告诫他，

παραγορεῖτο μή ποτε

绝不要

σφετέρας ἄτερθε ταξιοῦσθαι

远离自己那

δαμασιμβρότου αἰχμᾶς.

征服凡人的矛枪去列阵。

εἴην εὑρησιεπὴς ἀναγεῖσθαι

愿我能得心应手地吐露诗言，驱车前行

πρόσφορος ἐν Μοισᾶν δίφρῳ·

适得其所地乘着缪斯女神们的战车；

τόλμα δὲ καὶ ἀμφιλαφὴς δύναμις

愿勇气与丰沛的力量

ἕσποιτο. προξενίᾳ δʼ ἀρετᾷ τʼ ἦλθον

伴我左右。我凭着宾客之谊与美德而来，

τιμάορος Ἰσθμίαισι Λαμπρομάχου μίτραις, ὅτʼ ἀμφότεροι κράτησαν

旨在为兰普罗马科斯在地峡赢得的头饰增光，当时他们二人都获得了胜利，

μίαν ἔργον ἀνʼ ἁμέραν.

在同一天的比拼中。

ἄλλαι δὲ δύʼ ἐν Κορίνθου πύλαις ἐγένοντʼ ἔπειτα χάρμαι,

此后，在科林斯的城门前，又迎来了两次胜利的欢欣，

ταὶ δὲ καὶ Νεμέας Ἐφαρμόστῳ κατὰ κόλπον·

也有一些胜利在涅墨亚的谷地中归于埃法尔莫斯托斯；

Ἄργει τʼ ἔσχεθε κῦδος ἀνδρῶν, παῖς δʼ ἐν Ἀθάναις,

在阿戈斯，他在成年男子中夺得荣耀，在雅典，他以少年的身份，

οἷον δʼ ἐν Μαραθῶνι συλαθεὶς ἀγενείων³

而在马拉松，那是一场怎样的搏斗——他被剥夺了无须青年的资格，

μένεν ἀγῶνα πρεσβυτέρων ἀμφʼ ἀργυρίδεσσιν·

却为争夺银杯而顶住了与年长者的较量！

φῶτας δʼ ὀξυρεπεῖ δόλῳ

他用那迅疾变招的智谋，

ἀπτῶτι δαμάσσαις

在己身不倒的情况下制服了对手，

διήρχετο κύκλον ὅσσᾳ βοᾷ,

伴随着何等响亮的欢呼声，他绕行竞技场，

ὡραῖος ἐὼν καὶ καλὸς κάλλιστά τε ῥέξαις.

他正值青春，俊美非凡，且成就了最美丽的功勋。

τὰ δὲ Παρρασίῳ στρατῷ

此外，在帕拉西亚的众人面前，

θαυμαστὸς ἐὼν φάνη Ζηνὸς ἀμφὶ πανάγυριν Λυκαίου,

在吕凯奥斯宙斯的盛会中，他展现出令人惊叹的英姿，

καὶ ψυχρᾶν ὁπότʼ εὐδιανὸν φάρμακον αὐρᾶν

当他将那抵御寒冷风霜的气候良药

Πελλάνᾳ φέρε· σύνδικος δʼ αὐτῷ Ἰολάου

从佩莱内赢回时亦是如此。而作为他的同盟见证者，伊奥劳斯的

τύμβος εἰναλία τʼ Ἐλευσὶς ἀγλαΐαισιν.

陵墓以及临海的埃莱夫西斯，皆在其辉煌中予以见证。

100

τὸ δὲ φυᾷ κράτιστον ἅπαν· πολλοὶ δὲ διδακταῖς

凡天生者皆最为强健；然而许多人也试图凭借后天习得的

ἀνθρώπων ἀρεταῖς κλέος

才能去争夺

ὤρουσαν ἀρέσθαι.

并赢取名望。

ἄνευ δὲ θεοῦ σεσιγαμένον

然而若无神助，一切归于沉寂的事物

οὐ σκαιότερον χρῆμʼ ἕκαστον. ἐντὶ γὰρ ἄλλαι

也并不逊色。因为迈向成功的

105

ὁδῶν ὁδοὶ περαίτεραι,

道路比别途更为深远，

μία δʼ οὐχ ἅπαντας ἄμμε θρέψει

单一的钻研并不能抚育我们所有人。

μελέτα· σοφίαι μὲν

智慧的门径

αἰπειναί· τοῦτο δὲ προσφέρων ἆθλον,

高不可攀。但在献上这份荣耀时，

ὄρθιον ὤρυσαι θαρσέων,

你当满怀信心、高声宣扬，

110

τόνδʼ ἀνέρα δαιμονίᾳ γεγάμεν

宣告此人是依凭神圣的命运而诞生，

εὔχειρα, δεξιόγυιον, ὁρῶντʼ ἀλκάν,

他长于双手，肢体矫健，双眸中透出英勇之气，

Αἰάντειόν τʼ ἐν δαιτὶ Ἰλιάδα νικῶν ἐπεστεφάνωσε βωμόν.

他在战胜后，于奥伊琉斯之子埃阿斯的祭礼宴席上，为那祭坛戴上了冠冕。

语法注3 条

9.2καλλίνικος ὁ τριπλόος κεχλαδώς
指阿尔基洛科斯传统的胜利歌谣（伴随三次重复的定型句）。分词 κεχλαδώς 意为“充盈”或“沸腾”，与带有冠词的形容词 ὁ τριπλόος 一同，作为同格成分修饰歌谣（μέλος）。
9.14αἰνήσαις ἓ καὶ υἱόν
代词 ἓ 是第三人称单数宾格，在此指代拟人化的奥普斯城（阴性），而 υἱόν（儿子）指代获胜者埃法尔莫斯托斯。此句敦促同时歌颂“她（该城）与她的儿子”。
9.89συλαθεὶς ἀγενείων
属格 ἀγενείων（无须青年）是表示“夺去”的被动分词 συλαθεὶς 的夺格性属格。表明埃法尔莫斯托斯在年龄组别中被排除在青年组之外，被迫参加成年组（πρεσβυτέρων）的比赛。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-22 发布）・修订记录（1 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0033.tlg001.humanitext-grc2:9.1-9.112