阿尔基梅东的胜利与特洛伊城墙的神话｜品达《奥林匹亚颂》8.1–8.88 希腊语原文·中文译文

μᾶτερ ὦ χρυσοστεφάνων ἀέθλων, Οὐλυμπία,

噢，奥林匹亚，金冠竞技之母，

δέσποινʼ ἀλαθείας· ἵνα μάντιες ἄνδρες

真理的女主人；在此，预言者们

ἐμπύροις τεκμαιρόμενοι παραπειρῶνται Διὸς ἀργικεραύνου,

凭借祭火进行占卜，试探手握闪亮雷电的宙斯之意，

εἴ τινʼ ἔχει λόγον ἀνθρώπων πέρι

看看他对于那些心怀大志、

μαιομένων¹ μεγάλαν

渴求获得崇高德行、

ἀρετὰν θυμῷ λαβεῖν,

并寻求从劳苦中

τῶν δὲ μόχθων ἀμπνοάν·

获得喘息的人类，是否有何神谕；

ἄνεται δὲ πρὸς χάριν εὐσεβίας ἀνδρῶν λιταῖς.

这也是凭着人们的虔诚，通过祈祷而得以成就。

ἀλλʼ ὦ Πίσας εὔδενδρον ἐπʼ Ἀλφεῷ ἄλσος,

但是，噢，阿尔斐俄斯河畔、绿树成荫的皮萨圣林啊，

τόνδε κῶμον καὶ στεφαναφορίαν δέξαι. μέγα τοι κλέος αἰεί,

请接受这赞美的狂欢与冠冕。那有你的辉煌荣耀相伴的人，

ᾧτινι σὸν γέρας ἕσπητʼ ἀγλαόν·

永远拥有巨大的名声。

ἄλλα δʼ ἐπʼ ἄλλον ἔβαν

不同的福祉降临于不同的人，

ἀγαθῶν, πολλαὶ δʼ ὁδοὶ

在神明的庇佑下，

σὺν θεοῖς εὐπραγίας.

迈向成功的道路有很多。

Τιμόσθενες, ὔμμε² δʼ ἐκλάρωσεν πότμος

蒂莫斯提尼啊，命运已将你们一族

Ζηνὶ γενεθλίῳ· ὃς σὲ μὲν Νεμέᾳ πρόφατον,

划分给家族的守护神宙斯；他使你在涅墨亚赢得了显赫的胜利，

Ἀλκιμέδοντα δὲ πὰρ Κρόνου λόφῳ

并使阿尔基梅东在克罗诺斯之丘旁

θῆκεν Ὀλυμπιονίκαν.

成为奥林匹亚的胜利者。

ἦν δʼ ἐσορᾶν καλός, ἔργῳ τʼ οὐ κατὰ εἶδος ἐλέγχων

他不仅外表俊美，且在行动中不辱其美貌，

ἐξένεπε κρατέων πάλᾳ δολιχήρετμον Αἴγιναν πάτραν·

他通过在摔跤中获胜，宣告了他那拥有长桨船只的故乡埃癸纳；

ἔνθα σώτειρα Διὸς ξενίου

在那里，守护异邦人的宙斯之

πάρεδρος ἀσκεῖται Θέμις

旁座——救星忒弥斯女神，

ἔξοχʼ ἀνθρώπων. ὅ τι γὰρ πολὺ καὶ πολλᾷ ῥέπῃ,

受到人们格外的尊崇。因为当诸多事务向多方倾斜时，

ὀρθᾷ διακρίνειν φρενὶ μὴ παρὰ καιρόν,

以正直之心、不失时机地进行裁决，

δυσπαλές· τεθμὸς δέ τις ἀθανάτων καὶ τάνδʼ ἁλιερκέα χώραν

是极难对付的。然而，不死之神明的某种法度，将这片环海之地

παντοδαποῖσιν ὑπέστασε ξένοις

为各类异邦人建立为

κίονα δαιμονίαν

神圣的支柱。

ὁ δʼ ἐπαντέλλων χρόνος

愿那升起的时光

τοῦτο πράσσων μὴ κάμοι

在履行此事时永不疲倦，

Δωριεῖ λαῷ ταμιευομέναν ἐξ Αἰακοῦ·

从埃阿科斯开始，为多利亚人民进行管理。

τὸν παῖς ὁ Λατοῦς εὐρυμέδων τε Ποσειδᾶν,

勒托之子与统治宽广的波塞冬，

Ἰλίῳ μέλλοντες ἐπὶ στέφανον τεῦξαι, καλέσαντο συνεργὸν

在准备为伊利翁筑起冠冕时，曾召唤他作为修筑城墙的

τείχεος, ἦν ὅτι³ νιν πεπρωμένον

协作者，因为对于它而言，已注定了

ὀρνυμένων πολέμων

在骤然兴起的战争中，

πτολιπόρθοις ἐν μάχαις

在毁城灭地的战斗里，

λάβρον ἀμπνεῦσαι καπνόν.

吐出猛烈的烟火。

γλαυκοὶ δὲ δράκοντες, ἐπεὶ κτίσθη νέον,

当城墙新近建成时，有三条青色的巨蛇

πύργον ἐσαλλόμενοι τρεῖς, οἱ δύο μὲν κάπετον,

跃上了城墙，其中两条坠落下去，

αὖθι δʼ ἀτυζομένω ψυχὰς βάλον·

当场在惊恐中丧命；

εἷς δʼ ἀνόρουσε βοάσαις.

剩下的一条则伴随着叫声跃了上去。

ἔννεπε δʼ ἀντίον ὁρμαίνων τέρας εὐθὺς, Ἀπόλλων·

阿波罗见此异兆，随即思索并说道：

Πέργαμος ἀμφὶ τεαῖς, ἥρως, χερὸς ἐργασίαι ἁλίσκεται·

“英雄啊，佩尔加摩斯将在你双手劳作的地方被攻陷；

ὣς ἐμοὶ φάσμα λέγει Κρονίδα

此时，那由克罗诺斯之子、

πεμφθὲν βαρυγδούπου Διός·

雷声隆隆的宙斯所降下的异象正对我如此宣告。

οὐκ ἄτερ παίδων σέθεν, ἀλλʼ ἅμα πρώτοις ῥάζεται

并非没有你的子孙，而是与第一代和第三代一同，它将被摧毁。”

καὶ τερτάτοις. ὣς ἆρα θεὸς σάφα εἴπαις

神既然如此明确地说明，

Ξάνθον ἤπειγεν καὶ Ἀμαζόνας εὐίππους καὶ ἐς Ἴστρον ἐλαύνων.

便驱车急行，前往克桑托斯、善于驭马的亚马逊人处，并向着伊斯特罗斯驶去。

Ὀρσοτρίαινα δʼ ἐπʼ Ἰσθμῷ ποντίᾳ

挥舞三叉戟的神则在海上的地峡

ἅρμα θοὸν τανύεν,

驱使着疾驰的战车，

ἀποπέμπων Αἰακὸν

将埃阿科斯

δεῦρʼ ἀνʼ ἵπποις χρυσέαις,

用黄金之马送回此地，

καὶ Κορίνθου δειράδʼ ἐποψόμενος δαιτικλυτάν.

并前去巡视那以宴会闻名的科林斯峭壁。

τερπνὸν δʼ ἐν ἀνθρώποις ἴσον ἔσσεται οὐδέν.

在人类之中，并无事物能带来等同的愉悦。

εἰ δʼ ἐγὼ Μελησίᾳ ἐξ ἀγενείων κῦδος ἀνέδραμον ὕμνῳ,

若我用赞歌，宣扬了因无须青年而带给梅勒西亚斯的荣耀，

μὴ βαλέτω με λίθῳ τραχεῖ φθόνος·

愿嫉妒不要用粗糙的石块投向我。

καὶ Νεμέᾳ γὰρ ὁμῶς

因为在涅墨亚，我也将同样

ἐρέω ταύταν χάριν,

歌颂这份恩惠，

τὰν δʼ ἔπειτʼ ἀνδρῶν μάχαν

以及其后在潘克拉辛中

ἐκ παγκρατίου. τὸ διδάξασθαι δέ τοι

男子汉们的战斗。而传授技艺，

εἰδότι ῥᾴτερον· ἄγνωμον δὲ τὸ μὴ προμαθεῖν·

对于知晓者而言是更为容易的；然而事先不进行学习则是愚蠢的，

κουφότεραι γὰρ ἀπειράτων φρένες.

因为缺乏经验之人的心智是轻飘的。

κεῖνα δὲ κεῖνος ἂν εἴποι

那个人能够比其他人

ἔργα περαίτερον ἄλλων, τίς τρόπος ἄνδρα προβάσει

更透彻地讲述那些技艺，以及如何引导一个

ἐξ ἱερῶν ἀέθλων μέλλοντα ποθεινοτάταν δόξαν φέρειν.

准备从神圣竞技中带回最令人渴求之荣耀的人。

νῦν μὲν αὐτῷ γέρας Ἀλκιμέδων

如今，阿尔基梅东已为他带来了这份荣耀，

νίκαν τριακοστὰν ἑλών·

赢得了他的第三十次胜利；

ὃς τύχᾳ μὲν δαίμονος, ἀνορέας δʼ οὐκ ἀμπλακὼν

他凭借着神赐的幸运，且没有丧失他的勇气，

ἐν τέτρασιν παίδων ἀπεθήκατο⁴ γυίοις

将最可憎的归途、最受羞辱的闲言碎语和隐秘的归路，

νόστον ἔχθιστον καὶ ἀτιμοτέραν γλῶσσαν καὶ ἐπίκρυφον οἶμον,

强加在四个少年的肢体上，

πατρὶ δὲ πατρὸς ἐνέπνευσεν μένος

并为他父亲的父亲吹入了力量，

γήραος ἀντίπαλον.

使之足以与衰老抗衡。

Ἀΐδα τοι λάθεται

实现了体面之事的人，

ἄρμενα πράξαις ἀνήρ.

便会忘记哈德斯。

ἀλλʼ ἐμὲ χρὴ μναμοσύναν ἀνεγείροντα φράσαι

但我必须唤醒记忆，

χειρῶν ἄωτον Βλεψιάδαις ἐπίνικον,

为布莱普希亚代家族歌颂双手技艺的凯旋巅峰之作，

ἕκτος οἷς ἤδη στέφανος περίκειται φυλλοφόρων ἀπʼ ἀγώνων.

他们如今已被授予了来自多叶竞技的第六个冠冕。

ἔστι δὲ καί τι θανόντεσσιν μέρος

死者们也同样

κὰν νόμον ἐρδομένων·

在依据习俗举行的仪式中占有一份；

κατακρύπτει δʼ οὐ κόνις

尘土并不会掩盖

συγγόνων κεδνὰν χάριν.

族人们高贵的荣耀。

Ἑρμᾶ δὲ θυγατρὸς ἀκούσαις⁵ Ἰφίων

若伊菲翁能从赫尔墨斯的女儿

Ἀγγελίας, ἐνέποι κεν Καλλιμάχῳ λιπαρὸν

安格里亚处听闻，他便会向卡里马科斯讲述

κόσμον Ὀλυμπίᾳ, ὅν σφι Ζεὺς γένει

在奥林匹亚得到的灿烂装饰，那是宙斯赐予他们家族的。

ὤπασεν. ἐσλὰ δʼ ἐπʼ ἐσλοῖς

愿神在善行之上

ἔργʼ ἐθέλοι δόμεν, ὀξείας δὲ νόσους ἀπαλάλκοι.

愿赐予更多的善行，并驱除剧烈的疾病。

εὔχομαι ἀμφὶ καλῶν μοίρᾳ Νέμεσιν διχόβουλον μὴ θέμεν·

我祈求关于美好的命运，复仇女神不要降下分裂的意旨；

ἀλλʼ ἀπήμαντον ἄγων βίοτον

而是引导他们度过无灾无难的一生，

αὐτούς τʼ ἀέξοι καὶ πόλιν.

使他们自身与城市共同繁荣。

语法注5 条

8.5μαιομένων
属格复数现在分词，修饰前文的名词 ἀνθρώπων（§8.4）。它支配后续的不定式 λαβεῖν（§8.6）和宾语 ἀμπνοάν（§8.7），构成“关于那些热望获得……的人们”的形容词性结构。
8.15ὔμμε
第二人称复数宾格的爱奥里斯方言形式（相当于普通的 ὑμᾶς）。它是主动词 ἐκλάρωσεν（§8.15）的直接宾语，表示命运将“你们”（该家族）划归为家族守护神宙斯的份额。
8.33ἦν ὅτι
带连接词 ὅτι 的原因从句，意为“因为……曾是”。它解释了主句（埃阿科斯被阿波罗等人召唤来协助修筑城墙）的根本原因，即城墙（或城市）注定在未来要走向毁灭。
8.68ἀπεθήκατο
动词 ἀποτίθημι 的第一不定过去时中动语态第三人称单数，意为“从自身卸下并加诸于他人”。它生动地表现了对比的情境：阿尔基梅东通过获胜，将不名誉的归途和屈辱“强加”到了四个战败少年的肢体上，而自己则得以免受其害。
8.81ἀκούσαις
第一不定过去时主动语态分词单数阳性主格的爱奥里斯方言形式（相当于普通的 ἀκούσας）。修饰已故亲人 Ἰφίων（§8.81），表示条件或时间（“如果/当他从……听闻时”），并与后续表示潜在可能性的希求语态 ἐνέποι κεν 相呼应。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-22 发布）・修订记录（1 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 注 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0033.tlg001.humanitext-grc2:8.1-8.88