迪亚戈拉斯的胜利与罗德斯岛的起源神话｜品达《奥林匹亚颂》7.1–7.95 希腊语原文·中文译文

φιάλαν ὡς εἴ τις¹ ἀφνειᾶς ἀπὸ χειρὸς ἑλὼν

犹如有人用富有的手拿起金杯，

ἔνδον ἀμπέλου καχλάζοισαν δρόσῳ

杯内充盈着起泡的葡萄之露，

δωρήσεται

将其赠送，

νεανίᾳ γαμβρῷ προπίνων οἴκοθεν οἴκαδε, πάγχρυσον κορυφὰν κτεάνων,

向年轻的女婿从一家敬酒到另一家，赠予他财产中最为金光闪耀的冠冕，

συμποσίου τε χάριν κᾶδός τε τιμάσαις νέον, ἐν δὲ φίλων

既为了祝宴的欢乐，也为了尊崇这新结的姻亲，并且在居座的

παρεόντων θῆκέ νιν ζαλωτὸν ὁμόφρονος εὐνᾶς·

朋友面前，因这同心合意的婚姻使他成为众人羡慕的对象；

καὶ ἐγὼ νέκταρ χυτόν, Μοισᾶν δόσιν, ἀεθλοφόροις

我也是这样，将流淌的琼浆妙液——缪斯女神们的馈赠，送给在竞技中

ἀνδράσιν πέμπων, γλυκὺν καρπὸν φρενός,

获胜的人们，奉上我心中甜美的果实，

ἱλάσκομαι,

以此取悦并抚慰神明，

Οὐλυμπίᾳ Πυθοῖ τε νικώντεσσιν· ὁ δʼ ὄλβιος, ὃν φᾶμαι κατέχοντʼ ἀγαθαί.

献给奥林匹亚和皮托的胜利者们；而那被美名所环绕的人，是幸福的。

ἄλλοτε δʼ ἄλλον ἐποπτεύει Χάρις ζωθάλμιος ἁδυμελεῖ

育命的美惠女神，时而关注这一个，时而关注那一个，伴随着甜美的

θαμὰ μὲν φόρμιγγι παμφώνοισί τʼ ἐν ἔντεσιν αὐλῶν.

竖琴声，也时常伴随着声音嘹亮的双管长笛。

καί νυν ὑπʼ ἀμφοτέρων σὺν Διαγόρᾳ κατέβαν τὰν ποντίαν

如今，在这两者的伴随下，我与迪亚戈拉斯一同走来，歌颂着海洋

ὑμνέων παῖδʼ Ἀφροδίτας Ἀελίοιό τε νύμφαν, Ῥόδον,

的女儿、阿普洛狄忒的孩子、太阳神的合婚新娘——罗德斯岛，

εὐθυμάχαν ὄφρα πελώριον ἄνδρα παρʼ Ἀλφεῷ στεφανωσάμενον

为的是让我能歌颂这位在阿尔斐俄斯河畔戴上桂冠的、堂堂正正战斗的巨人，

αἰνέσω πυγμᾶς ἄποινα

作为他拳击获胜的报赏，

καὶ παρὰ Κασταλίᾳ, πατέρα τε Δαμάγητον ἁδόντα Δίκᾳ,

也在卡斯塔利亚河畔歌颂他，并歌颂那令正义之神喜悦的父亲达马格托斯，

Ἀσίας εὐρυχόρου τρίπολιν νᾶσον πέλας

他们居住在广阔亚洲的那座拥有三座城市的岛屿上，

ἐμβόλῳ ναίοντας Ἀργείᾳ σὺν αἰχμᾷ.

伴随着阿耳戈斯人的长矛，紧邻着船头。

ἐθελήσω τοῖσιν ἐξ ἀρχᾶς ἀπὸ Τλαπολέμου

我愿为他们，从特勒波勒莫斯开始，自古老源头宣告，

ξυνὸν ἀγγέλλων διορθῶσαι² λόγον,

正确整理那共同的系谱，

Ἡρακλέος

献给那赫拉克勒斯

εὐρυσθενεῖ γέννᾳ. τὸ μὲν γὰρ πατρόθεν ἐκ Διὸς εὔχονται· τὸ δʼ Ἀμυντορίδαι

威力无比的族系。因为在父方，他们自豪地宣称源自宙斯；在母方，则通过

ματρόθεν Ἀστυδαμείας. ἀμφὶ δʼ ἀνθρώπων φρασὶν ἀμπλακίαι

阿斯堤达梅亚源自阿敏托尔。但在人类的心智中，无数的

ἀναρίθμητοι κρέμανται· τοῦτο δʼ ἀμάχανον εὑρεῖν,

错误在悬浮；而这是不可能发现的：

ὅ τι νῦν ἐν καὶ τελευτᾷ φέρτατον ἀνδρὶ τυχεῖν.

一个人在现在和最终，获得什么才是最好的。

καὶ γὰρ Ἀλκμήνας κασίγνητον νόθον

因为，这片土地的创建者，曾经在蒂林斯，

σκάπτῳ θένων

挥舞着一根

σκληρᾶς ἐλαίας ἔκτανʼ ἐν Τίρυνθι Λικύμνιον ἐλθόντʼ ἐκ θαλάμων Μιδέας

坚硬的橄榄木杖，杀死了阿尔克墨涅的庶出兄弟利库姆尼俄斯，他刚从米底亚的内室走出来，

τᾶσδέ ποτε χθονὸς οἰκιστὴρ χολωθείς. αἱ δὲ φρενῶν ταραχαὶ

在愤怒之中。然而心智的动荡，

παρέπλαγξαν³ καὶ σοφόν. μαντεύσατο δʼ ἐς θεὸν ἐλθών.

甚至会让贤者迷失。于是他前往神庙寻求神谕。

τῷ μὲν ὁ Χρυσοκόμας εὐώδεος ἐξ ἀδύτου ναῶν πλόον

金发的神从香气四溢的圣所中，对他宣告了航行，

εἶπε Λερναίας ἀπʼ ἀκτᾶς εὐθὺν ἐς ἀμφιθάλασσον νομόν,

那条从勒尔纳海岸直达海环之地的航线，

ἔνθα ποτὲ βρέχε θεῶν βασιλεὺς ὁ μέγας χρυσέαις νιφάδεσσι πόλιν,

曾经，伟大的众神之王在那里的城市降下黄金雪花，

ἁνίχʼ Ἁφαίστου τέχναισιν

那时，凭借着赫菲斯托斯的技艺，

χαλκελάτῳ πελέκει πατέρος Αθαναία κορυφὰν κατʼ ἄκραν

雅典娜以青铜打造的斧头，从父亲头颅的顶端

ἀνορούσαισʼ ἀλάλαξεν ὑπερμάκει βοᾷ·

跃跃而起，发出了高亢无比的呐喊；

Οὐρανὸς δʼ ἔφριξέ νιν καὶ Γαῖα μάτηρ.

天空和母亲大地都为她而战栗。

τότε καὶ φαυσίμβροτος δαίμων Ὑπεριονίδας

那时，为人间带来光明的神，许珀里翁之子，

μέλλον ἔντειλεν φυλάξασθαι χρέος

也命令他亲爱的孩子们，防备那

παισὶν φίλοις,

即将来临的义务，

ὡς ἂν θεᾷ πρῶτοι κτίσαιεν βωμὸν ἐναργέα, καὶ σεμνὰν θυσίαν θέμενοι

以便他们最先为女神筑起显赫的祭坛，并献上严庄的牺牲，

πατρί τε θυμὸν ἰάναιεν κόρᾳ τʼ ἐγχειβρόμῳ. ἐν δʼ ἀρετὰν

来抚慰父亲以及那挥舞长矛、发出怒吼之少女的心灵。而在人类

ἔβαλεν καὶ χάρματʼ ἀνθρώποισι Προμαθέος Αἰδώς·

的内心中，普罗米修斯的女儿——敬畏，投入了德行与欢乐；

ἐπὶ μὰν βαίνει τε καὶ λάθας ἀτέκμαρτα νέφος,

然而，确实也有一片无法预料的忘却之云降临，

καὶ παρέλκει πραγμάτων ὀρθὰν ὁδὸν

并将行事的正确道路，

ἔξω φρενῶν.

拖至心智之外。

καὶ τοὶ γὰρ αἰθοίσας ἔχοντες σπέρμʼ ἀνέβαν φλογὸς οὔ· τεῦξαν δʼ ἀπύροις ἱεροῖς

因为他们虽然带着炽热火焰的种子上去，却未使用它；但他们以无火的牺牲建立起

ἄλσος ἐν ἀκροπόλει· κείνοις ὁ μὲν ξανθὰν ἀγαγὼν νεφέλαν

卫城上的圣林。对于他们，宙斯带来了一片金黄的云，

πολὺν ὗσε χρυσόν· αὐτὰ δέ σφισιν ὤπασε τέχναν

降下丰厚的黄金；而那青眼女神雅典娜亲自授予了他们一切技艺，

πᾶσαν ἐπιχθονίων Γλαυκῶπις ἀριστοπόνοις χερσὶ κρατεῖν.

让地上的凡人中，以最精湛手艺的人来主宰这些技术。

ἔργα δὲ ζωοῖσιν ἑρπόντεσσί θʼ ὁμοῖα κέλευθοι φέρον·

他们的作品如同活着且行走的事物，呈现在道路上；

ἦν δὲ κλέος βαθύ. δαέντι⁴ δὲ καὶ σοφία μείζων ἄδολος τελέθει.

他们的声名深远。而对于通达之人，那没有欺瞒的智慧才更为伟大。

φαντὶ δʼ ἀνθρώπων παλαιαὶ

人类的古老传说

ῥήσιες, οὔπω, ὅτε χθόνα δατέοντο Ζεύς τε καὶ ἀθάνατοι,

讲道，当宙斯与众神瓜分大地时，

φανερὰν ἐν πελάγει Ῥόδον ἔμμεν ποντίῳ,

罗德斯在深海中还没有显现，

ἁλμυροῖς δʼ ἐν βένθεσιν νᾶσον κεκρύφθαι.

而那座岛屿正隐藏在咸涩的深海之中。

ἀπεόντος δʼ οὔτις ἔνδειξεν λάχος Ἀελίου·

由于太阳神赫利俄斯缺席，没有人指出他的份额；

καί ῥά μιν χώρας ἀκλάρωτον λίπον,

于是，他们使他没有任何分得的土地，

ἁγνὸν θεόν.

这位神圣的神。

μνασθέντι δὲ Ζεὺς ἄμπαλον μέλλεν θέμεν. ἀλλά νιν οὐκ εἴασεν· ἐπεὶ πολιᾶς

当他提起此事，宙斯正要重新进行抽签。但他不容许；因为

εἶπέ τινʼ αὐτὸς ὁρᾶν ἔνδον θαλάσσας αὐξομέναν πεδόθεν

他自己说，他看见在白浪翻滚的深海之中，自海底正生长出

πολύβοσκον γαῖαν ἀνθρώποισι καὶ εὔφρονα μήλοις.

一片对人类衣食丰足、对羊群温和亲切的土地。

ἐκέλευσεν δʼ αὐτίκα χρυσάμπυκα μὲν Λάχεσιν

于是他立刻命令佩戴金额带的拉克西丝

χεῖρας ἀντεῖναι, θεῶν δʼ ὅρκον μέγαν

举起双手，并且不要违背神明的伟大誓言，

μὴ παρφάμεν,

而是要与克罗诺斯之子一同颔首赞同：她被送到灿烂的太空中后，

ἀλλὰ Κρόνου σὺν παιδὶ νεῦσαι, φαεννὸν ἐς αἰθέρα νιν πεμφθεῖσαν ἑᾷ κεφαλᾷ

今后将成为他个人的特权。而他的言辞的顶点

ἐξοπίσω γέρας ἔσσεσθαι. τελεύταθεν δὲ λόγων κορυφαὶ

最终落入真理而实现。湿润的海洋中

ἐν ἀλαθείᾳ πετοῖσαι. βλάστε μὲν ἐξ ἁλὸς ὑγρᾶς

萌芽出了那座岛屿，而那锐利光辉的生身之父，

νᾶσος, ἔχει τέ νιν ὀξειᾶν ὁ γενέθλιος ἀκτίνων πατήρ,

喷火骏马的驾驭者，拥有着它。在那里，他曾与罗德斯结合，生下了

πῦρ πνεόντων ἀρχὸς ἵππων· ἔνθα Ῥόδῳ ποτὲ μιχθεὶς τέκεν

七个儿子，他们继承了古人中最为聪慧的心智；

ἑπτὰ σοφώτατα νοήματʼ ἐπὶ προτέρων ἀνδρῶν παραδεξαμένους

其中一人，生下了卡梅罗斯，

παῖδας, ὧν εἷς μὲν Κάμειρον

以及长子伊亚吕索斯，和林多斯；他们各自拥有，

πρεσβύτατόν τε Ἰάλυσον ἔτεκεν Λίνδον τʼ· ἀπάτερθε δʼ ἔχον,

将父亲的土地分为三份，

διὰ γαῖαν τρίχα δασσάμενοι πατρωίαν,

各自得到城市的一份，他们的居住地也以他们命名。

ἀστέων μοῖραν, κέκληνται δέ σφιν ἕδραι.

在那里，为特勒波勒莫斯，蒂林斯人的开国领袖，

τόθι λύτρον συμφορᾶς οἰκτρᾶς γλυκὺ Τλαπολέμῳ

树立起了对他悲惨厄运的甘美赎罪，

ἵσταται Τιρυνθίων ἀρχαγέτᾳ,

犹如对待神一样，

ὥσπερ θεῷ,

有肥美羊群的熏香行列，和竞技的裁判。用这些竞技的花朵，迪亚戈拉斯

μήλων τε κνισσάεσσα πομπὰ καὶ κρίσις ἀμφʼ ἀέθλοις. τῶν ἄνθεσι Διαγόρας

两次为自己戴上桂冠，并在著名的地峡四次幸运获胜，

ἐστεφανώσατο δίς, κλεινᾷ τʼ ἐν Ἰσθμῷ τετράκις εὐτυχέων,

在内美亚也接连获胜，在崎岖的雅典亦然。

Νεμέᾳ τʼ ἄλλαν ἐπʼ ἄλλα, καὶ κρανααῖς ἐν Ἀθάναις.

无论阿耳戈斯的青铜器认得他，还是阿卡迪亚的

ὅ τʼ ἐν Ἄργει χαλκὸς ἔγνω νιν, τά τʼ ἐν Ἀρκαδίᾳ

竞技以及底比斯的竞技，还有波奥提亚人

ἔργα καὶ Θήβαις, ἀγῶνές τʼ ἔννομοι

法定的竞赛，

Βοιωτίων,

还有佩拉纳，和埃癸纳，他在那里赢过六次。而在麦加拉，那石质的

Πέλλανά τʼ Αἴγινά τε νικῶνθʼ ἑξάκις. ἐν Μεγάροισίν τʼ οὐχ ἕτερον λιθίνα

选票也没有记载不同的故事。但是，噢，父亲宙斯，统治着阿塔比里俄斯山脊的

ψᾶφος ἔχει λόγον. ἀλλʼ, ὦ Ζεῦ πάτερ, νώτοισιν Ἀταβυρίουμεδέων, τίμα μὲν ὕμνου τεθμὸν Ὀλυμπιονίκαν,

主宰，请尊崇这首赞美奥林匹亚胜利者的歌谣，

ἄνδρα τε πὺξ ἀρετὰν εὑρόντα, δίδοι τέ οἱ αἰδοίαν χάριν

也尊崇在拳击中发现德行的那个人，请赐予他敬畏的恩宠，

καὶ ποτʼ ἀστῶν καὶ ποτὶ ξείνων. ἐπεὶ ὕβριος ἐχθρὰν ὁδὸν

无论是来自公民还是来自外邦人。因为他避开傲慢的险恶道路，

εὐθυπορεῖ, σάφα δαεὶς ἅ τέ οἱ πατέρων ὀρθαὶ φρένες ἐξ ἀγαθῶν

径直前行，由于他清晰地学到了他那优秀祖辈们正直的灵魂

ἔχρεον. μὴ κρύπτε κοινὸν

曾对他的告诫。请不要隐藏那共同的、

σπέρμʼ ἀπὸ Καλλιάνακτος· Ἐρατιδᾶν τοι σὺν χαρίτεσσιν ἔχει

来自卡利亚纳克斯的血统；因为伴随着埃拉提代家族的荣耀，

θαλίας καὶ πόλις· ἐν δὲ μιᾷ μοίρᾳ χρόνου

城市也举行着欢乐的庆典。但在单一的时间份额内，

ἄλλοτʼ ἀλλοῖαι διαιθύσσοισιν αὖραι.

风向时而如此，时而如彼地急骤吹拂。

语法注4 条

7.1φιάλαν ὡς εἴ τις
由 ὡς εἴ τις（犹如有人……）引导的长大比喻从句，使用直说式将来时 δωρήσεται 生动地描绘了婚礼敬酒的场景，并最终与主句 καὶ ἐγὼ ... ἱλάσκομαι（我也……抚慰）紧密相连。
7.21διορθῶσαι
不定式 διορθῶσαι（正确整理 / 修正）作为主句动词 ἐθελήσω（我愿……）的补足不定式发挥作用。
7.31παρέπλαγξαν
不定过去时 παρέπλαγξαν 是“格言性不定过去时”（gnomic aorist），用以表达超越时空的普遍真理（“心智的动荡甚至使贤者迷失”），因此译为现在时。
7.53δαέντι
阳性单数与格分词 δαέντι（对于通达之人 / 学习过的人）作为“判断与格”（dative of judgment）发挥作用，指出了对智慧价值进行评估的主体视角。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-22 发布）・修订记录（1 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 注 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0033.tlg001.humanitext-grc2:7.1-7.95