伊阿摩斯的神谕与为哈格西亚斯家族的祈愿｜品达《奥林匹亚颂》6.52–6.105 希腊语原文·中文译文

ὣς ἄρα μάνυε. τοὶ δʼ οὔτʼ ὦν ἀκοῦσαι

他如此宣告。然而众人声称，尽管他已出生五天，他们既未听闻

οὔτʼ ἰδεῖν εὔχοντο¹ πεμπταῖον γεγενημένον. ἀλλʼ ἐν

亦未看见他。但实际上，

κέκρυπτο γὰρ σχοίνῳ βατιᾷ τʼ ἐν ἀπειράτῳ,

因为他一直被隐藏在芦苇丛和无法涉足的野茨之中，

ἴων ξανθαῖσι καὶ παμπορφύροις ἀκτῖσι βεβρεγμένος ἁβρὸν

他那娇嫩的身体浸润在三色堇金黄和深紫的光辉中。

σῶμα· τὸ καὶ κατεφάμιξεν² καλεῖσθαί νιν χρόνῳ σύμπαντι μάτηρ

母亲因此宣告，在未来的所有时光里，他都应被称为

τοῦτʼ ὄνυμʼ ἀθάνατον. τερπνᾶς δʼ ἐπεὶ χρυσοστεφάνοιο λάβεν

这个不朽的名字。当他收获了戴着金冠的

καρπὸν Ἥβας, Ἀλφεῷ μέσσῳ καταβὰς ἐκάλεσσε Ποσειδᾶνʼ εὐρυβίαν,

青春女神那令人欣喜的果实，他便下到阿尔斐俄斯河的中央，呼唤着威力无边的波塞冬，

ὃν πρόγονον, καὶ τοξοφόρον Δάλου θεοδμάτας σκοπόν,

他的祖先，以及神建德洛斯岛的那位持弓的守护者，

αἰτέων λαοτρόφον τιμάν τινʼ ἑᾷ κεφαλᾷ,

为他自己的首级祈求某种能养育人民的荣耀，

νυκτὸς ὑπαίθριος. ἀντεφθέγξατο δʼ ἀρτιεπὴς

在露天的夜空下。他那言语中肯的

πατρία ὄσσα, μετάλλασέν τέ νιν· ὄρσο, τέκος,

父亲之声回应并找到了他：“起来，我的孩子，

δεῦρο πάγκοινον ἐς χώραν ἴμεν φάμας ὄπισθεν.

遵循我的神示之声，从这里前往那万民咸集的土地。”

ἵκοντο δʼ ὑψηλοῖο πέτραν ἀλίβατον Κρονίου·

他们便来到了高耸而难以企及的克罗尼俄斯之石。

ἔνθα οἱ ὤπασε θησαυρὸν δίδυμον

在那儿，神赐予他双重的

μαντοσύνας, τόκα μὲν φωνὰν ἀκούειν

预言宝藏：其一是去聆听那不知

ψευδέων ἄγνωστον, εὖτʼ ἂν δὲ θρασυμάχανος ἐλθὼν

虚假的声音；其二是当那智谋不凡、

Ἡρακλέης, σεμνὸν θάλος Ἀλκαϊδᾶν, πατρὶ

勇猛过人的赫拉克勒斯——阿尔开俄斯后裔的尊贵幼芽到来，为父亲

ἑορτάν τε κτίσῃ πλειστόμβροτον τεθμόν τε μέγιστον ἀέθλων,

创立万民咸集的节日和最伟大的竞技法则时，

Ζηνὸς ἐπʼ ἀκροτάτῳ βωμῷ τότʼ αὖ χρηστήριον θέσθαι κέλευσεν.

命他届时在宙斯最高的祭坛上再次设立神谕所。

ἐξ οὗ πολύκλειτον καθʼ Ἕλλανας γένος Ἰαμιδᾶν.

自此，伊阿摩斯的族系在全希腊名声大噪。

ὄλβος ἅμʼ ἕσπετο· τιμῶντες δʼ ἀρετὰς

财富亦与之相随；他们尊崇德行，

ἐς φανερὰν ὁδὸν ἔρχονται. τεκμαίρει

踏上了一条显赫的道路。每一件行事

χρῆμʼ ἕκαστον· μῶμος ἐξ ἄλλων κρέμαται φθονεόντων

都证实了他们；来自其他心怀嫉妒者的非难，悬挂在

τοῖς, οἷς³ ποτε πρώτοις περὶ δωδέκατον δρόμον

那些人在最先驾车绕过第十二圈、

ἐλαυνόντεσσιν αἰδοία ποτιστάξῃ Χάρις εὐκλέα μορφάν.

获得令人敬畏的美惠女神滴下荣耀之美姿的人们的头顶。

εἰ δʼ ἐτύμως ὑπὸ Κυλλάνας ὅροις, Ἁγησία, μάτρωες ἄνδρες

哈格西亚斯啊，如果真的在库勒涅的边界下，你母方的先代们

ναιετάοντες ἐδώρησαν θεῶν κάρυκα λιταῖς θυσίαις

居住于此，并用虔诚的祭献和祈求

πολλὰ δὴ πολλαῖσιν Ἑρμᾶν εὐσεβέως, ὃς ἀγῶνας ἔχει μοῖράν τʼ ἀέθλων

多次敬奉了神明的使者赫尔墨斯，他主持着竞赛，保留着竞技的份额，

Ἀρκαδίαν τʼ εὐάνορα τιμᾷ· κεῖνος, ὦ παῖ Σωστράτου,

并尊崇着英雄辈出的阿卡迪亚；那么他，噢，索斯特拉托斯之子，

σὺν βαρυγδούπῳ πατρὶ κραίνει σέθεν εὐτυχίαν.

必将与他那雷声隆隆的父亲一道，成就你的幸运。

δόξαν ἔχω τινʼ ἐπὶ γλώσσᾳ ἀκόνας λιγυρᾶς,⁴

我觉得舌尖上仿佛有一块声音清脆的砥石，

ἅ μʼ ἐθέλοντα προσέρπει καλλιρόοισι πνοαῖς·

它伴随着美妙流淌的拂面微风，顺从地向我贴近。

ματρομάτωρ ἐμὰ Στυμφαλίς, εὐανθὴς Μετώπα,

我的外祖母是斯廷法洛斯人，那花开繁茂的梅托佩，

πλάξιππον ἃ Θήβαν ἔτικτεν, τᾶς ἐρατεινὸν ὕδωρ

她生下了驾驭骏马的底比斯，我将饮用

πίομαι, ἀνδράσιν αἰχματαῖσι πλέκων

她那令人神往之水，为手持长矛的战士们织就

ποικίλον ὕμνον. ὄτρυνον νῦν ἑταίρους,

绚丽多彩的赞歌。现在去促请你的同伴们吧，

Αἰνέα, πρῶτον μὲν Ἥραν Παρθενίαν κελαδῆσαι,

埃涅阿斯啊，首先赞美处女赫拉，

γνῶναί τʼ ἔπειτʼ, ἀρχαῖον ὄνειδος ἀλαθέσιν

然后去探知，我们是否能用真实的

λόγοις εἰ φεύγομεν,⁵ Βοιωτίαν ὗν. ἐσσὶ γὰρ ἄγγελος ὀρθός,

言辞摆脱那古老的恶名——“波奥提亚的猪”。因为你是一个忠实的使者，

ἠϋκόμων σκυτάλα Μοισᾶν, γλυκὺς κρατὴρ ἀγαφθέγκτων ἀοιδᾶν·

秀发飘逸的缪斯女神们的传令权杖，高亢歌谣的甜美交杯。

εἰπὸν δὲ μεμνᾶσθαι Συρακοσσᾶν τε καὶ Ὀρτυγίας·

告诉他们要铭记叙拉古和奥尔堤癸亚，

τὰν Ἱέρων καθαρῷ σκάπτῳ διέπων,

希伦以纯洁的王笏治理着那儿，

ἄρτια μηδόμενος, φοινικόπεζαν

筹谋着合宜之事，他敬奉着红足的

ἀμφέπει Δάματρα, λευκίππου τε θυγατρὸς ἑορτάν,

德墨忒尔，以及她那驾驭白马的女儿的节日，

καὶ Ζηνὸς Αἰτναίου κράτος. ἁδύλογοι δέ νιν

还有艾特纳宙斯的权能。那言语甜美的

λύραι μολπαί τε γιγνώσκοντι. μὴ θράσσοι χρόνος ὄλβον ἐφέρπων.

竖琴和歌声都通晓他。愿悄然逝去的时光不要搅扰他的幸福。

σὺν δὲ φιλοφροσύναις εὐηράτοις Ἁγησία δέξαιτο κῶμον

愿哈格西亚斯怀着令人向往的亲切之情，接纳那

οἴκοθεν οἴκαδʼ ἀπὸ Στυμφαλίων τειχέων ποτινισσόμενον,

从家里出发、自斯廷法洛斯的城墙归来的欢宴队列，

100

ματέρʼ εὐμήλοιο λείποντʼ Ἀρκαδίας. ἀγαθαὶ δὲ πέλοντʼ ἐν χειμερίᾳ

离开那羊群繁茂的母地阿卡迪亚。在严冬的

νυκτὶ θοᾶς ἐκ ναὸς ἀπεσκίμφθαι δύʼ ἄγκυραι. θεὸς

夜里，从疾驰的船上抛下双锚是件好事。愿神

τῶν τε κείνων τε κλυτὰν αἶσαν παρέχοι φιλέων.

眷顾并赐予他们与那些人同样荣耀的命运。

δέσποτα ποντομέδων, εὐθὺν δὲ πλόον καμάτων

统治海洋的君主啊，请赐予我们免于

ἐκτὸς ἐόντα δίδοι, χρυσαλακάτοιο πόσις

劳苦的顺畅航行，你，那手持金纺锤的

105

Ἀμφιτρίτας, ἐμῶν δʼ ὕμνων ἄεξʼ εὐτερπὲς ἄνθος.

安菲特里忒的丈夫，请让我的赞美之歌绽放出令人欢愉的花朵。

语法注5 条

6.53εὔχοντο
动词 εὔχομαι（通常意为“祈祷”）的未完成过去时形式。此处与不定式 ἀκοῦσαι 和 ἰδεῖν 连用，具有宣告或坚称的语气，意为“声称”或“断言”，表现出人们坚决声称自己没有看见或听见婴儿的情况。
6.56τὸ καὶ κατεφάμιξεν
中性关系代名词 τὸ 指代前文所述的事件（婴儿浸润在三色堇的光芒中），在此起副词作用（意为“因此”或“由此”），修饰动词 κατεφάμιξεν（源自 καταφημίζω，“预言”、“宣告”的不定过去时）。
6.75τοῖς, οἷς
给格指示代名词 τοῖς 作为给格关系代名词 οἷς 的先行词。它们指代那些遭受他人嫉妒与非难（μῶμος）的对象（即“对于那些……的人”）。
6.82δόξαν ἔχω τινʼ ἐπὶ γλώσσᾳ ἀκόνας λιγυρᾶς
短语 δόξαν ἔχω 意为“我有某种感觉/印象”，其后接属格 ἀκόνας（砥石）。直译为“我舌头上有一种声音清脆的砥石的感觉”，是一种比喻说法，用以表达诗人在开始吟诵时，触觉和听觉上的灵感降临。
6.89γνῶναι ... εἰ φεύγομεν
引导附属于不定式 γνῶναι（去知晓、去确定）的从句的连词 εἰ，并非表示条件“如果”，而是引导间接疑问句“是否”。因此，该句应解作“去确定我们是否摆脱了[恶名]”。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-22 发布）urn:cts:greekLit:tlg0033.tlg001.humanitext-grc2:6.52-6.105