哈格西亚斯的赞歌与伊阿摩斯的诞生｜品达《奥林匹亚颂》6.1–6.51 希腊语原文·中文译文

χρυσέας ὑποστάσαντες εὐτειχεῖ προθύρῳ θαλάμου

仿佛在建造一座宏伟的殿宇，我们在居所坚固的门廊前

κίονας, ὡς ὅτε θαητὸν μέγαρον

立起黄金的支柱，

πάξομεν·¹ ἀρχομένου δʼ ἔργου πρόσωπον

我们将如此构建；在工程开始之际，必须使它的

χρὴ θέμεν τηλαυγές. εἰ δʼ εἴη μὲν Ὀλυμπιονίκας,

前面显出远射的光芒。如果一个人既是奥林匹亚的胜利者，

βωμῷ τε μαντείῳ ταμίας Διὸς ἐν Πίσᾳ,

又是皮萨城宙斯神谕祭坛的司祭，

συνοικιστήρ τε τᾶν κλεινᾶν Συρακοσσᾶν· τίνα κεν φύγοι ὕμνον

还是那著名的叙拉古城的共同奠基者，那么，

κεῖνος ἀνήρ, ἐπικύρσαις ἀφθόνων ἀστῶν ἐν ἱμερταῖς ἀοιδαῖς;

当他听到无意于嫉妒之心的市民唱起甜美的歌谣时，他又怎能逃脱任何赞美之歌呢？

ἴστω γὰρ ἐν τούτῳ πεδίλῳ δαιμόνιον πόδʼ ἔχων²

须知索斯特拉托斯之子正将他神圣的足步踏在这双凉鞋之中。

Σωστράτου υἱός. ἀκίνδυνοι δʼ ἀρεταὶ

未经危险的德行，

οὔτε παρʼ ἀνδράσιν οὔτʼ ἐν ναυσὶ κοίλαις

无论在陆地上的人群中，还是在空心的船只里，

τίμιαι· πολλοὶ δὲ μέμνανται, καλὸν εἴ τι ποναθῇ.

都不被尊崇；但若有任何美好之事历经艰辛而成，众人便会铭记。

Ἁγησία, τὶν δʼ αἶνος ἑτοῖμος, ὃν ἐν δίκᾳ

哈格西亚斯啊，为你早已准备好了那份赞誉，那是当年阿德拉斯托斯

ἀπὸ γλώσσας Ἄδραστος μάντιν Οἰκλείδαν ποτʼ ἐς Ἀμφιάρηον

凭正义之舌对预言家俄伊克勒斯之子安菲阿拉俄斯所发出，

φθέγξατʼ, ἐπεὶ κατὰ γαῖʼ αὐτόν τέ νιν καὶ φαιδίμας ἵππους ἔμαρψεν.

当大地将他本人和他那光彩夺目的骏马一同吞没之时。

ἑπτὰ δʼ ἔπειτα πυρᾶν νεκρῶν τελεσθεισᾶν Ταλαϊονίδας

随后，在七座死者的火葬柴堆燃尽之后，塔拉俄斯之子

εἶπεν ἐν Θήβαισι τοιοῦτόν τι ἔπος· ποθέω στρατιᾶς ὀφθαλμὸν ἐμᾶς,

在底比斯说出了这样的话：“我怀念我大军的双眼，

ἀμφότερον μάντιν τʼ ἀγαθὸν καὶ δουρὶ μάρνασθαι.³ τὸ καὶ

他既是一位优秀的预言者，又是一个能执矛战斗的勇士。”这同样也

ἀνδρὶ κώμου δεσπότᾳ πάρεστι Συρακοσίῳ.

适用于这位作为凯旋欢宴之主的叙拉古人。

οὔτε δύσηρις ἐὼν οὔτʼ ὦν φιλόνικος ἄγαν,

我既非好争吵之人，亦非过分好胜之辈，

καὶ μέγαν ὅρκον ὀμόσσαις τοῦτό γέ οἱ σαφέως

但立下庄严之誓，我至少要为他清晰地

μαρτυρήσω· μελίφθογγοι δʼ ἐπιτρέψοντι Μοῖσαι.

见证这一点；而声音甜美的缪斯女神们将会允诺。

ὦ Φίντις, ἀλλὰ ζεῦξον ἤδη μοι σθένος ἡμιόνων,

噢，芬蒂斯啊，现在就为我套上那健壮的骡子，

ᾇ τάχος, ὄφρα κελεύθῳ τʼ ἐν καθαρᾷ

尽速行动，以便我们在洁净的道路上

βάσομεν ὄκχον, ἵκωμαί τε⁴ πρὸς ἀνδρῶν

驾驭车舆，让我得以抵达那些男子

καὶ γένος· κεῖναι γὰρ ἐξ ἀλλᾶν ὁδὸν ἁγεμονεῦσαι

及其氏族；因为它们比其他任何马匹都更懂得如何引领

ταύταν ἐπίστανται, στεφάνους ἐν Ὀλυμπίᾳ

这条道路，既然它们已在奥林匹亚赢得了花冠。

ἐπεὶ δέξαντο· χρὴ τοίνυν πύλας ὕμνων ἀναπίτναμεν αὐταῖς·

因此，我们必须为它们敞开赞美诗的大门。

πρός Πιτάναν δὲ παρʼ Εὐρώτα πόρον δεῖ σάμερόν μʼ ἐλθεῖν ἐν ὥρᾳ·

今天，在适宜的时刻，我必须前往欧罗塔斯河畔的皮塔内；

ἅ τοι Ποσειδάωνι μιχθεῖσα Κρονίῳ λέγεται

据说她曾与克罗诺斯之子波塞冬交合，

παῖδα ἰόπλοκον Εὐάδναν τεκέμεν.

生下了紫发娇娃埃瓦德涅。

κρύψε δὲ παρθενίαν ὠδῖνα κόλποις·

她在衣襟中隐瞒了未婚产子的阵痛；

κυρίῳ δʼ ἐν μηνὶ πέμποισʼ ἀμφιπόλους ἐκέλευσεν

但到了足月之时，她发出侍女，命她们

ἥρωι πορσαίνειν δόμεν Εἰλατίδᾳ βρέφος,

将婴儿送给埃拉托斯之子的那位英雄抚养，

ὃς ἀνδρῶν Ἀρκάδων ἄνασσε Φαισάνᾳ λάχε τʼ Ἀλφεὸν οἰκεῖν·

他在派萨纳统治着阿卡迪亚人，并分得阿尔斐俄斯河畔的居所。

ἔνθα τραφεῖσʼ ὑπʼ Ἀπόλλωνι γλυκείας πρῶτον ἔψαυσʼ Ἀφροδίτας.

她在那里被抚育成长，并在阿波罗的身下初尝了甜美的阿佛洛狄忒。

οὐδʼ ἔλαθʼ Αἴπυτον ἐν παντὶ χρόνῳ κλέπτοισα θεοῖο γόνον.

然而，她始终未能瞒过埃皮托斯，不让他发觉自己偷藏着神明之子。

ἀλλʼ ὁ μὲν Πυθώναδʼ, ἐν θυμῷ πιέσαις χόλον οὐ φατὸν ὀξείᾳ μελέτᾳ,

于是他在心中强忍住难以言喻的怒火和尖锐的忧虑，

ᾤχετʼ ἰὼν μαντευσόμενος ταύτας περʼ ἀτλάτου πάθας.

前往皮托，去为这无法容忍的事情求问神谕。

ἁ δὲ φοινικόκροκον ζώναν καταθηκαμένα

而她解下了深红色的腰带，

κάλπιδά τʼ ἀργυρέαν, λόχμας ὑπὸ κυανέας

放下银罐，在幽暗的灌木丛下

τίκτε θεόφρονα κοῦρον. τᾷ μὲν ὁ Χρυσοκόμας

生下了具有神智的男儿。那金发之神

πραΰμητίν τʼ Ἐλείθυιαν παρέστασέν τε Μοίρας·

为她派来了温柔的厄勒堤亚与命运女神们伺候在侧。

ἦλθεν δʼ ὑπὸ σπλάγχνων ὑπʼ ὠδῖνός τʼ ἐρατᾶς Ἴαμος

于是，从母腹中，伴随着甜美而痛苦的阵痛，伊阿摩斯

ἐς φάος αὐτίκα. τὸν μὲν κνιζομένα

顿时降生于光明之中。她因痛苦心碎

λεῖπε χαμαί· δύο δὲ γλαυκῶπες αὐτὸν

而将他遗弃在地上；但两只青眼

δαιμόνων βουλαῖσιν ἐθρέψαντο δράκοντες ἀμεμφεῖ

巨蛇，遵照神明的旨意，怀着关切之情，用无害的

ἰῷ μελισσᾶν καδόμενοι. βασιλεὺς δʼ ἐπεὶ

蜂糖喂养了他。

πετραέσσας ἐλαύνων ἵκετʼ ἐκ Πυθῶνος, ἅπαντας ἐν οἴκῳ

而当国王

εἴρετο παῖδα, τὸν Εὐάδνα τέκοι· Φοίβου γὰρ αὐτὸν φᾶ γεγάκειν⁵

驱车从多石的皮托返回时，他向屋里的所有人

πατρός, περὶ θνατῶν δʼ ἔσεσθαι μάντιν ἐπιχθονίοις

询问起埃瓦德涅所生的孩子；因为他说这孩子是由父亲福玻斯

ἔξοχον, οὐδέ ποτʼ ἐκλείψειν γενεάν.

所生，并将在凡人中成为大地上卓越非凡的预言者，且他的族系将永不绝嗣。

语法注5 条

6.3πάξομεν
πήγνυμι的将来时直说语气第一人称复数。结合前接的不定过去时分词ὑποστάσαντες，此处解作将来时直说语气，用以表达程序性的宣言或决心：“立起……之后，我们将建造”。
6.8ἴστω ... ἔχων
ἴστω是οἶδα的单数第三人称命令式。它带有一个与主语一致的补充性分词ἔχων（主格），表示“让[主语]知道他自己拥有……”。主语为随后的“Σωστράτου υἱός”（索斯特拉托斯之子）。
6.17ἀμφότερον μάντιν τʼ ἀγαθὸν καὶ δουρὶ μάρνασθαι
中性单数宾格ἀμφότερον作副词使用（意为“既……又……”），用以连接两个语法上不对称的成分：一个名词短语（μάντιν τʼ ἀγαθὸν，“优秀的预言者”）和一个不定式短语（δουρὶ μάρνασθαι，“持矛战斗”）。
6.23ὄφρα ... βάσομεν ... ἵκωμαί τε
在引导目的从句的连词ὄφρα之后，将来时直说语气（或短元音不定过去时虚拟语气）βάσομεν与不定过去时虚拟语气ἵκωμαι并列。这是古希腊史诗/诗歌中目的从句使用将来时直说语气的典型用法。
6.49Φοίβου γὰρ αὐτὸν φᾶ γεγάκειν
由φᾶ（φημί的单数第三人称未完成过去时，意为“说”）引导的间接引语，采用“宾格加不定式”（A.c.I.）结构。宾格主语为αὐτόν（那孩子），不定式为完成时不定式γεγάκειν（源自γίγνομαι），其中Φοίβου... πατρός表示父亲。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-22 发布）・修订记录（1 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 注 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0033.tlg001.humanitext-grc2:6.1-6.51