赫尔墨斯的恐吓与特里盖奥斯的劝说｜阿里斯托芬《和平》第326–409b行希腊语原文·中文译文

326

μή τι καὶ νυνί γʼ ἔτʼ, ἀλλὰ παῦε παῦʼ ὀρχούμενος.¹

不，现在不能再跳了，快停止，停止跳舞吧！

ἢν ἰδοὺ καὶ δὴ πέπαυμαι.

瞧，你看，我们真的停下来了。

φῄς γε, παύει δʼ οὐδέπω.

你嘴上这么说，但其实还没有停呢。

ἓν μὲν οὖν τουτί μʼ ἔασον ἑλκύσαι, καὶ μηκέτι.

那么，就让我跳完这最后一下吧，真的不再跳了。

τοῦτό νυν, καὶ μηκέτʼ ἄλλο μηδὲν ὀρχήσησθʼ ἔτι.

那就只有这一下，之后绝对不要再跳别的了。

330

οὐκ ἂν ὀρχησαίμεθʼ, εἴπερ ὠφελήσαιμέν τί σε.

如果能对你有所帮助，我们绝不会再跳了。

ἀλλʼ ὁρᾶτʼ οὔπω πέπαυσθε.

可是你们瞧，你们还是没有停啊。

τουτογὶ νὴ τὸν Δία

凭宙斯起誓，就这一下，

τὸ σκέλος ῥίψαντες ἤδη λήγομεν τὸ δεξιόν.

甩出右腿后，我们这就停止。

ἐπιδίδωμι τοῦτό γʼ ὑμῖν ὥστε μὴ λυπεῖν ἔτι.

这个我就答应你们了，免得你们再让我烦恼。

ἀλλὰ καὶ τἀριστερόν τοί μʼ ἐστʼ ἀναγκαίως ἔχον.

但是左腿也实在是不得不动啊。

335

ἥδομαι γὰρ καὶ γέγηθα καὶ πέπορδα καὶ γελῶ

因为我感到无比高兴、欢喜、放屁和欢笑，

μᾶλλον ἢ τὸ γῆρας ἐκδὺς² ἐκφυγὼν τὴν ἀσπίδα.

远比脱去衰老、逃离盾牌时还要高兴。

μή τι καὶ νυνί γε χαίρετʼ· οὐ γὰρ ἴστε πω σαφῶς·

现在还一点也不能高兴，因为你们还未确切知晓。

ἀλλʼ ὅταν λάβωμεν αὐτήν, τηνικαῦτα χαίρετε

但等我们得到了她，那时候你们再高兴，

καὶ βοᾶτε καὶ γελᾶτʼ· ἤδη

大声欢呼并欢笑吧。因为届时

340

γὰρ ἐξέσται τόθʼ ὑμῖν

你们将被允许

πλεῖν μένειν βινεῖν καθεύδειν,

航海、留守、欢爱、睡眠、

ἐς πανηγύρεις θεωρεῖν,

参加节日庆典、

ἑστιᾶσθαι κοτταβίζειν,

聚餐、玩科塔博斯游戏、

†συβαρίζειν†

†像锡巴里斯人一样奢侈生活、†

345

ἰοῦ ἰοῦ κεκραγέναι.

以及大喊“哟嗬，哟嗬！”

εἰ γὰρ ἐκγένοιτʼ³ ἰδεῖν ταύτην με τὴν ἡμέραν.

但愿我能有幸亲眼看到那一天！

πολλὰ γὰρ ἀνεσχόμην πράγματά τε καὶ στιβάδας, ἃς

因为我忍受了太多的磨难和粗草垫，那都是

ἔλαχε Φορμίων·

福尔米奥分得的。

κοὐκέτʼ ἄν μʼ εὕροις δικαστὴν δριμὺν οὐδὲ δύσκολον,

那样你将不再会发现我是一个严苛而难以取悦的裁判员，

350

οὐδὲ τοὺς τρόπους γε δήπου σκληρὸν ὥσπερ καὶ πρὸ τοῦ,

性格也绝对不会像以前那样顽固，

ἀλλʼ ἁπαλὸν ἄν μʼ ἴδοις καὶ πολὺ νεώτερον,

相反，你会看到我变得温和，并且年轻得多，

ἀπαλλαγέντα πραγμάτων.

摆脱了所有的烦恼。

355

καὶ γὰρ ἱκανὸν χρόνον ἀπολλύμεθα καὶ κατατετρίμμεθα πλανώμενοι

因为我们确实已经倒霉了足够长的时间，拿着枪和盾牌，

ἐς Λύκειον κἀκ Λυκείου ξὺν δορὶ ξὺν ἀσπίδι.

疲于奔命地往返于吕克昂。

ἀλλʼ ὅ τι μάλιστα χαριούμεθα ποιοῦντες, ἄγε

但是，快告诉我们，做什么

360

φράζε· σὲ γὰρ αὐτοκράτορʼ εἵλετʼ ἀγαθή τις ἡμῖν τύχη.

最能让你高兴；因为好运选定你作我们的全权指挥官。

φέρε δὴ κατίδω ποῖ τοὺς λίθους ἀφέλξομεν.

来，让我看看，我们该把石块拉到哪里去。

ὦ μιαρὲ καὶ τολμηρὲ τί ποιεῖν διανοεῖ;

你这个卑鄙而胆大妄为的家伙，你打算干什么？

οὐδὲν πονηρόν, ἀλλʼ ὅπερ καὶ Κιλλικῶν.

没干坏事，只是干奇利康干过的事。

ἀπόλωλας ὦ κακόδαιμον.

你完蛋了，你这个倒霉鬼。

οὐκοῦν ἢν λάχω.

如果我抽中那张签的话，确实如此。

365

Ἑρμῆς γὰρ ὢν⁴ κλήρῳ ποιήσεις οἶδʼ ὅτι.

因为我知道，作为赫尔墨斯，你一定会用抽签决定。

ἀπόλωλας, ἐξόλωλας.

你完蛋了，你彻底完蛋了。

ἐς τίνʼ ἡμέραν;

在哪一天？

εἰς αὐτίκα μάλʼ.

就在眼前。

ἀλλʼ οὐδὲν ἠμπόληκά πω,

但我还没买任何东西，

οὔτʼ ἄλφιτʼ οὔτε τυρόν, ὡς ἀπολούμενος.

无论是大麦粉还是奶酪，作为将死之人的准备。

καὶ μὴν ἐπιτέτριψαί γε.

可你确实已经完蛋了。

κᾆτα τῷ τρόπῳ

那么，是以什么方式呢？

370

οὐκ ᾐσθόμην ἀγαθὸν τοσουτονὶ λαβών;

我得到了这么大的好处，自己怎么没感觉到呢？

ἆρʼ οἶσθα θάνατον ὅτι προεῖφʼ ὁ Ζεὺς⁵ ὃς ἂν

你难道不知道宙斯已经宣布，任何

ταύτην ἀνορύττων εὑρεθῇ;

被发现挖掘她的人都要处死吗？

νῦν ἆρά με

那么现在，我

ἅπασʼ ἀνάγκη ʼστʼ ἀποθανεῖν;

是必须要死吗？

εὖ ἴσθʼ ὅτι.

你要记清楚，确实如此。

ἐς χοιρίδιόν μοί νυν δάνεισον τρεῖς δραχμάς·

那请借我三德拉克马买只小猪吧；

375

δεῖ γὰρ μυηθῆναί με πρὶν τεθνηκέναι.

因为我在死前必须加入秘仪。

ὦ Ζεῦ κεραυνοβρόντα.

噢，雷霆万钧的宙斯啊！

μὴ πρὸς τῶν θεῶν

凭神明起誓，

ἡμῶν κατείπῃς, ἀντιβολῶ σε δέσποτα.

请不要告发我们，主人，我求求你了。

οὐκ ἂν σιωπήσαιμι.

我绝不沉默。

ναὶ πρὸς τῶν κρεῶν,

求你了，凭着那些肉，

ἁγὼ προθύμως σοι φέρων ἀφικόμην.

我热心地带给你的那些肉起誓！

380

ἀλλʼ ὦ μέλʼ ὑπὸ τοῦ Διὸς ἀμαλδυνθήσομαι,

可是，好家伙，我会被宙斯消灭的，

εἰ μὴ τετορήσω ταῦτα καὶ λακήσομαι.

如果我不把这事大声报告并嚷嚷出来。

μή νυν λακήσῃς, λίσσομαί σʼ ὦρμῄδιον.

那请别嚷嚷，我求你了，赫尔墨斯小乖乖。

εἰπέ μοι, τί πάσχετʼ ὦνδρες; ἕστατʼ ἐκπεπληγμένοι.

告诉我，你们怎么了，伙计们？吓得目瞪口呆地站着。

ὦ πόνηροι μὴ σιωπᾶτʼ· εἰ δὲ μή, λακήσεται.

可怜的家伙们，别沉默，否则他就要嚷嚷了。

385

μηδαμῶς ὦ δέσποθʼ Ἑρμῆ, μηδαμῶς, μηδαμῶς,

千万不要，赫尔墨斯主人，千万不要，千万不要！

εἴ τι κεχαρισμένον χοιρίδιον οἶσθα παρʼ ἐμοῦ γε κατεδηδοκώς,

如果你还记得曾高高兴兴地吃过我送的小猪，

τοῦτο μὴ φαῦλον νόμιζʼ ἐν τῷδε τῷ νῦν πράγματι.

在这个现在的关头，就请别把这恩情看作微不足道。

οὐκ ἀκούεις οἷα θωπεύουσί σʼ ὦναξ δέσποτα;

主人，您没听见他们是怎样讨好您的吗？

390

†μὴ γένῃ παλίγκοτος ἀντιβολοῦσιν ἡμῖν,†

请不要对哀求你的我们心怀怨恨，

ὥστε τήνδε μὴ λαβεῖν·

以至于让我们无法得到她；

ἀλλὰ χάρισʼ ὦ φιλανθρωπότατε καὶ μεγαλοδωρότατε δαιμόνων,

施予恩惠吧，噢，神明中最热爱人类、最大方的神！

395

εἴ τι Πεισάνδρου βδελύττει τοὺς λόφους καὶ τὰς ὀφρῦς.

如果你对佩桑德的头盔羽饰和眉毛有任何厌恶的话。

καί σε θυσίαισιν ἱεραῖσι προσόδοις τε μεγάλαισι

我们将用圣洁的祭品和盛大的游行

διὰ παντὸς ὦ δέσποτʼ ἀγαλοῦμεν ἡμεῖς ἀεί.

永远、始终赞美您，主人。

400

ἴθʼ, ἀντιβολῶ σʼ, ἐλέησον αὐτῶν τὴν ὄπα,

来，我求你，怜悯他们的声音吧，

ἐπεί σε καὶ τιμῶσι μᾶλλον ἢ πρὸ τοῦ.

因为他们现在比以前更加敬重你。

κλέπται γάρ εἰσι νῦν γε μᾶλλον ἢ πρὸ τοῦ.

因为他们现在确实比以前更像小偷了。

καί σοι φράσω τι πρᾶγμα δεινὸν καὶ μέγα,

而且我要告诉你一件可怕而重大的事情，

ὃ τοῖς θεοῖς ἅπασιν ἐπιβουλεύεται.

这是针对所有神明策划的阴谋。

405

ἴθι δὴ κάτειπʼ· ἴσως γὰρ ἂν πείσαις ἐμέ.

快说，也许你能说服我。

ἡ γὰρ Σελήνη χὠ πανοῦργος Ἥλιος

因为月亮和那个狡黠的太阳，

ὑμῖν ἐπιβουλεύοντε⁶ πολὺν ἤδη χρόνον

已经对你们策划了很长时间的阴谋，

τοῖς βαρβάροισι προδίδοτον τὴν Ἑλλάδα.

要把希腊出卖给野蛮人。

ἵνα δὴ τί τοῦτο δρᾶτον;

他们为什么要这么做？

ὁτιὴ νὴ Δία

因为，凭宙斯起誓，是因为

语法注6 条

326ὀρχούμενος
用作动词 παῦε 补语的现在分词。在希腊语中，表示停止行为的动词（如 παύω）接分词而非不定式作补足语。
336ἐκδὺς
不定过去时主动分词。与后文的 ἐκφυγὼν（亦为不定过去时主动分词）并列，比喻像脱去衣服一样“脱去衰老”。
346εἰ γὰρ ἐκγένοιτʼ
表示愿望的 εἰ γάρ 搭配祈愿式（ἐκγένοιτο）的结构。表示有可能实现的强烈愿望，带不定式 ἰδεῖν（“看见”），意为“但愿能……”。
365Ἑρμῆς γὰρ ὢν
表示原因的分词短语。由于赫尔墨斯是掌管抽签的神，此处幽默地解释了原因：“因为你是赫尔墨斯，所以你肯定会用抽签来决定（谁毁灭）。”
371ἆρʼ οἶσθα θάνατον ὅτι προεῖφʼ ὁ Ζεὺς
先行提取构文（prolepsis），其中 θάνατον 被提早作为主句动词 οἶσθα 的宾语。本应在 ὅτι 从句中作直接宾语的成分，因强调而被拉至主句。
407ἐπιβουλεύοντε
双数（dual）现在分词主格。指代主语月亮（Σελήνη）和太阳（Ἥλιος）这两个天体，因此与 §408 中的动词 προδίδοτον 一样，一致使用了双数形。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-22 发布）・修订记录（1 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0019.tlg005.humanitext-grc2:326-409b