- 底本
- Aristophanes. Aristophanis Comoediae, Vol. 1. Hall, F. W. and Geldart, William M., editors. Oxford: Clarendon Press, 1906.
- 翻译
- AI 生成（gemini-3.5-flash） — 机器翻译，可能包含错误
- 语言
- 日本語 · English · 简体中文 · 한국어
- CTS URN
- urn:cts:greekLit:tlg0019.tlg003.humanitext-grc2:869-966
- 输出
- Humanitext Reader · reader.humanitext.ai · 2026-10-27
在斯特雷普西阿得斯恳求苏格拉底教育他的儿子后，“强者之论”（正义之论）和“弱者之论”（非正义之论）以拟人化的形象登场，并围绕谁更适合教育斐狄庇得斯展开了激烈的口角，拉开了新旧教育大论战的序幕。
καὶ τῶν κρεμαθρῶν οὔπω τρίβων τῶν ἐνθάδε.
（苏格拉底：）而且他还不会使用这里的吊筐。
αὐτὸς τρίβων1 εἴης ἄν, εἰ κρέμαιό γε.
（斐狄庇得斯：）要是你被吊起来，你自己就会变成一件破烂的旧斗篷吧。
οὐκ ἐς κόρακας; καταρᾷ σὺ τῷ διδασκάλῳ;
（斯特雷普西阿得斯：）滚去喂乌鸦！你竟敢诅咒你的老师？
ἰδοὺ κρέμαιʼ, ὡς ἠλίθιον ἐφθέγξατο
（苏格拉底：）瞧瞧，“要是被吊起来”，他说得多么愚蠢，
καὶ τοῖσι χείλεσιν διερρυηκόσιν.
用那双松松垮垮合不拢的嘴唇。
πῶς ἂν μάθοι ποθʼ οὗτος ἀπόφυξιν δίκης
这样的人怎能学会免于起诉，
ἢ κλῆσιν ἢ χαύνωσιν ἀναπειστηρίαν;
或是传唤，或是能把人弄糊涂的劝说辩词？
καίτοι γε ταλάντου τοῦτʼ ἔμαθεν Ὑπέρβολος.
然而，许佩波罗斯可是花了一个塔兰同才学会这玩意的。
ἀμέλει δίδασκε· θυμόσοφός ἐστιν φύσει·
（斯特雷普西阿得斯：）没关系，教吧；他天生就聪明。
εὐθύς γέ τοι παιδάριον ὄν τυννουτονὶ
起码当他还是这么丁点大个小毛孩时，
ἔπλαττεν ἔνδον οἰκίας ναῦς τʼ ἔγλυφεν,
他就常在屋里捏泥巴、雕小船，
ἁμαξίδας τε σκυτίνας ἠργάζετο,
做些皮革的小车，
κἀκ τῶν σιδίων βατράχους ἐποίει πῶς δοκεῖς.2
用石榴皮做青蛙，你想都想不到有多逼真。
ὅπως δʼ ἐκείνω τὼ λόγω μαθήσεται,
但请务必让他学会那两种论辩，
τὸν κρείττονʼ ὅστις ἐστὶ καὶ τὸν ἥττονα,
那比较强的，不管它是哪一个，以及那比较弱的，
ὃς τἄδικα λέγων ἀνατρέπει τὸν κρείττονα·
即那通过歪理来颠覆强者之论的弱者之论。
ἐὰν δὲ μή, τὸν γοῦν ἄδικον πάσῃ τέχνῃ.
如果不能两个都学，那无论如何也至少要学会那个不正义的。
αὐτὸς μαθήσεται παρʼ αὐτοῖν τοῖν λόγοιν.
（苏格拉底：）他自己会从那两个论辩本身那里学到的。
ἐγὼ δʼ ἀπέσομαι.
那我就回避了。
τοῦτό νυν μέμνησʼ, ὅπως
（斯特雷普西阿得斯：）那么请记住这一点，务必使他
πρὸς πάντα τὰ δίκαιʼ ἀντιλέγειν δυνήσεται.
能够对所有正义的事情进行反驳。
χώρει δευρί, δεῖξον σαυτὸν
（强者之论：）到这儿来，展示你自己
τοῖσι θεαταῖς, καίπερ θρασὺς ὤν.
给观众们看看，尽管你如此厚颜无耻。
ἴθʼ ὅποι χρῄζεις. πολὺ γὰρ μᾶλλόν ʼς
（弱者之论：）你想去哪儿就去哪儿。因为在众人面前
ἐν τοῖς πολλοῖσι λέγων ἀπολῶ.
与你辩论并将你彻底击败，这可痛快得多。
ἀπολεῖς σύ; τίς ὤν;
（强者之论：）你要击败我？你是谁？
λόγος.
（弱者之论：）论辩。
ἥττων γʼ ὤν.
（强者之论：）一个较弱的罢了。
ἀλλά σε νικῶ τὸν ἐμοῦ κρείττω
（弱者之论：）但我能战胜你，你口口声声说自己
φάσκοντʼ εἶναι.
比我强。
τί σοφὸν ποιῶν;
（强者之论：）凭什么聪明手段？
γνώμας καινὰς ἐξευρίσκων.
（弱者之论：）通过发明新颖的思想。
ταῦτα γὰρ ἀνθεῖ διὰ τουτουσὶ
（强者之论：）因为这些东西能大行其道，全靠这里
τοὺς ἀνοήτους.
愚蠢的家伙们。
οὔκ, ἀλλὰ σοφούς.
（弱者之论：）不，是聪明人。
ἀπολῶ σε κακῶς.
（强者之论：）我会狠狠地毁灭你。
εἰπὲ τί ποιῶν;
（弱者之论：）说说看，怎么做？
τὰ δίκαια λέγων.
（强者之论：）通过讲述正义的事理。
ἀλλʼ ἀνατρέψω γʼ αὔτʼ ἀντιλέγων·
（弱者之论：）但我只要反驳，就能把它们推翻；
οὐδὲ γὰρ εἶναι πάνυ φημὶ δίκην.
因为我声称根本就没有什么正义。
οὐκ εἶναι φῄς;
（强者之论：）你说是说它不存在？
φέρε γὰρ ποῦ ʼστιν;
（弱者之论：）对啊，那它在哪儿呢？
παρὰ τοῖσι θεοῖς.
（强者之论：）在众神那里。
πῶς δῆτα δίκης οὔσης3 ὁ Ζεὺς
（弱者之论：）如果正义真的存在，为什么宙斯
οὐκ ἀπόλωλεν τὸν πατέρʼ αὑτοῦδήσας;
在捆绑了自己的父亲之后，却没有灭亡？
αἰβοῖ τουτὶ καὶ δὴ
（强者之论：）呸！这股恶气果然
χωρεῖ τὸ κακόν· δότε μοι λεκάνην.
开始发作了；给我拿个洗脸盆来。
τυφογέρων εἶ κἀνάρμοστος.
（弱者之论：）你是个老糊涂，而且跟不上时代。
καταπύγων εἶ κἀναίσχυντος.
（强者之论：）你是个男色之徒，无耻之尤。
ῥόδα μʼ εἴρηκας.
（弱者之论：）你这等于在用玫瑰赞美我。
καὶ βωμολόχος.
（强者之论：）还是个卑鄙的下流小丑。
κρίνεσι στεφανοῖς.
（弱者之论：）你这是在用百合花冠为我加冕。
καὶ πατραλοίας.
（强者之论：）还是个打骂父亲的火爆浪子。
χρυσῷ πάττων μʼ οὐ γιγνώσκεις.
（弱者之论：）你在用黄金洒在我身上，自己却不知道。
οὐ δῆτα πρὸ τοῦ γʼ, ἀλλὰ μολύβδῳ.
（强者之论：）以前可不是这样，以前那是铅。
νῦν δέ γε κόσμος τοῦτʼ ἐστὶν ἐμοί.
（弱者之论：）但现在，这对我来说却成了装饰。
θρασὺς εἶ πολλοῦ.
（强者之论：）你真是厚颜无耻到了极点。
σὺ δέ γʼ ἀρχαῖος.
（弱者之论：）而你则是个老古董。
διὰ σὲ δὲ φοιτᾶν
（强者之论：）正因为你，年轻人们
οὐδεὶς ἐθέλει τῶν μειρακίων·
都不想去上学了；
καὶ γνωσθήσει ποτʼ Ἀθηναίοις
总有一天雅典人会看清你，
οἶα διδάσκεις τοὺς ἀνοήτους.
你都在教那些傻瓜些什么东西。
αὐχμεῖς αἰσχρῶς.
（弱者之论：）你脏得丢人现眼。
σὺ δέ γʼ εὖ πράττεις.
（强者之论：）而你倒是过得舒舒服服。
καίτοι πρότερόν γʼ ἐπτώχευες,
可你以前不过是个乞丐，
Τήλεφος εἶναι Μυσὸς φάσκων,
自称是那个缪西亚人泰勒福斯，
ἐκ πηριδίου
从你那破口袋里，
γνώμας τρώγων Πανδελετείους.
啃食着潘德莱特式的陈词滥调。
ὤμοι σοφίας —
（弱者之论：）哎呀，多么高明的智慧——
ὤμοι μανίας —
（强者之论：）哎呀，多么荒唐的疯狂——
ἧς ἐμνήσθης —
（弱者之论：）你所提到的那智慧——
τῆς σῆς, πόλεώς θʼ ἥτις σε τρέφει
（强者之论：）是说你的疯狂，还有养活你这个
λυμαινόμενον τοῖς μειρακίοις.
毒害年轻人的城邦的疯狂。
οὐχὶ διδάξεις τοῦτον Κρόνος ὤν.
（弱者之论：）你这个老顽固休想教导这个孩子。
εἴπερ γʼ αὐτὸν σωθῆναι χρὴ
（强者之论：）如果他真的想要得救，
καὶ μὴ λαλιὰν μόνον ἀσκῆσαι.
而不是仅仅学会耍嘴皮子的话，就由我来教。
δεῦρʼ ἴθι, τοῦτον δʼ ἔα μαίνεσθαι.
（弱者之论：）到这儿来，让这疯子自己去发疯吧。
κλαύσει, τὴν χεῖρʼ ἢν ἐπιβάλλῃς.
（强者之论：）你要是敢碰他一下，我就让你哭着回去。
παύσασθε μάχης καὶ λοιδορίας.
（歌队：）别打了，也别骂了。
ἀλλʼ ἐπίδειξαι σύ τε τοὺς προτέρους
倒不如你们一个展示一下，你以前
ἅττʼ ἐδίδασκες, σύ τε τὴν καινὴν
都教给古人些什么，另一个展示一下新的
παίδευσιν, ὅπως ἂν ἀκούσας σφῷν
教育，好让这孩子在听了你们双方
ἀντιλεγόντοιν4 κρίνας φοιτᾷ.
辩论之后，做出判断再去上学。
δρᾶν ταῦτʼ ἐθέλω.
（强者之论：）我愿意这么做。
κἄγωγʼ ἐθέλω.
（弱者之论：）我也愿意。
φέρε δὴ πότερος λέξει πρότερος;
（歌队：）那么，你们两个谁先说？
τούτῳ δώσω·
（强者之论：）我让给他先说；
κᾆτʼ ἐκ τούτων ὧν ἂν λέξῃ
然后，针对他所说的话，
ῥηματίοισιν καινοῖς αὐτὸν
用新奇的词汇
καὶ διανοίαις κατατοξεύσω.
和思想，把他射个对穿。
τὸ τελευταῖον δʼ, ἢν ἀναγρύζῃ,
到最后，只要他敢哼一声，
τὸ πρόσωπον ἅπαν καὶ τὠφθαλμὼ
他的整张脸和双眼，
κεντούμενος ὥσπερ ὑπʼ ἀνθρηνῶν
就会像被黄蜂蜇过一样，
ὑπὸ τῶν γνωμῶν ἀπολεῖται.
在我的思想攻势下彻底完蛋。
νῦν δείξετον τὼ πισύνω τοῖς περιδεξίοισι
（歌队：）现在请二位展示，凭借你们对各自擅长的
λόγοισι καὶ φροντίσι καὶ γνωμοτύποις μερίμναις,
论辩、思想和能发明格言的周密心思的自信，
ὁπότερος αὐτοῖν λέγων ἀμείνων φανήσεται.
你们之中哪一位在辩论中显得更胜一筹。
νῦν γὰρ ἅπας ἐνθάδε κίνδυνος ἀνεῖται σοφίας,
因为现在，智慧的所有危机都在这里展开，
ἧς πέρι τοῖς ἐμοῖς φίλοις ἐστὶν ἀγὼν μέγιστος.
这对于我的朋友们来说是一场最伟大的战斗。
ἀλλʼ ὦ πολλοῖς τοὺς πρεσβυτέρους ἤθεσι χρηστοῖς στεφανώσας,
（歌队：）然而，噢，你这曾用许多良好品性为先辈加冕的人啊，
ῥῆξον φωνὴν ᾗτινι χαίρεις, καὶ τὴν σαυτοῦ φύσιν εἰπέ.
请发出你所喜爱的声音，阐明你自己的本质吧。
λέξω τοίνυν τὴν ἀρχαίαν παιδείαν ὡς διέκειτο,
（强者之论：）那么，我就来讲讲过去的教育是怎样的情形，
ὅτʼ ἐγὼ τὰ δίκαια λέγων ἤνθουν καὶ σωφροσύνη ʼνενόμιστο.
那时我宣扬正义而繁荣，节制也已成为风尚。
πρῶτον μὲν ἔδει παιδὸς φωνὴν γρύξαντος μηδὲν ἀκοῦσαι·5
首先，绝不能听到孩子发出半点嘟囔声；
εἶτα βαδίζειν ἐν ταῖσιν ὁδοῖς εὐτάκτως ἐς κιθαριστοῦ
其次，在街上要规规矩矩地朝琴师家里走去，
τοὺς κωμήτας γυμνοὺς ἁθρόους, κεἰ κριμνώδη κατανείφοι.
同村的孩子们成群结队，光着身子，即使大雪纷飞如同飘麦一般。
εἶτʼ αὖ προμαθεῖν ᾆσμʼ ἐδίδασκεν τὼ μηρὼ μὴ ξυνέχοντας,
接着，他们又被教导要预先学习一首歌，并且不能把双腿并拢，
- 870τρίβων
这里是名词“破旧的斗篷”与形容词“熟练的、有经验的”的双关语。针对前一句苏格拉底所说的“τρίβων”（对悬挂的篮子还不“熟悉”），斐狄庇得斯讽刺说，如果苏格拉底自己被吊起来，他自己就会变成一件“破旧的斗篷”（或一个遍体鳞伤的人）。
- 881πῶς δοκεῖς
字面意思是“你怎么想？”，但这里并不是提问，而是作为一种口语化的插入语，表示“难以置信地”或“无法想象地”等强调语气。
- 904aδίκης οὔσης
分词 ὤν 的属格单数阴性形式 οὔσης 修饰 δίκης。这里被解释为表示假设（条件）意义的属格绝对独立结构（genitive absolute），意为“如果正义存在的话”。
- 937ἀκούσας σφῷν ἀντιλεγόντοιν
分词 ἀκούσας（听了……之后）是主格单数阳性不定过去时。其后的 σφῷν ἀντιλεγόντοιν（你们两位辩论）是属格（双数形），这是基于感官动词 ἀκούω（听到）在表示“听到人的声音”时支配属格的用法。
- 963ἔδει παιδὸς φωνὴν γρύξαντος μηδὲν ἀκοῦσαι
这是无人称动词 ἔδει（必须……）所支配的不定式从句。不定式 ἀκοῦσαι（听到）的直接宾语是宾格的 φωνὴν（声音），属格的 παιδὸς γρύξαντος（发出任何声音的孩子的）修饰 φωνὴν。整句意为“绝不能听到孩子发出任何嘟囔声”。
翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-22 发布）・修订记录（4 处，最近 2026-09-21）
- 2026-09-21 AI校阅 — 注 1 处
- 2026-09-21 AI校阅 — 译文 3 处