- 底本
- Aristophanes. Aristophanis Comoediae, Vol. 1. Hall, F. W. and Geldart, William M., editors. Oxford: Clarendon Press, 1906.
- 翻译
- AI 生成（gemini-3.5-flash） — 机器翻译，可能包含错误
- 语言
- 日本語 · English · 简体中文 · 한국어
- CTS URN
- urn:cts:greekLit:tlg0019.tlg003.humanitext-grc2:82b-163
- 输出
- Humanitext Reader · reader.humanitext.ai · 2026-10-27
斯特雷普西阿得斯为了逃避债务，劝说儿子进入苏格拉底的“思考所”学习，遭到拒绝后决定亲自前往。在那里，他从门徒口中听闻了苏格拉底等人奇特的科学和哲学研究。
εἰπέ μοι, φιλεῖς ἐμέ;
斯特雷普西阿得斯：告诉我，你爱我吗？
νὴ τὸν Ποσειδῶ τουτονὶ τὸν ἵππιον.
斐狄庇得斯：凭这位马神波塞冬发誓，是的。
μὴ ʼμοί γε τοῦτον μηδαμῶς τὸν ἵππιον·
斯特雷普西阿得斯：千万别跟我提这个“马神”！
οὗτος γὰρ ὁ θεὸς αἴτιός μοι τῶν κακῶν.
因为这位神明就是我所有灾难的根源。
ἀλλʼ εἴπερ ἐκ τῆς καρδίας μʼ ὄντως φιλεῖς,
但如果你真的是从心底里爱我，
ὦ παῖ πιθοῦ.
孩子，听我的话吧。
τί οὖν πίθωμαι1 δῆτά σοι;
斐狄庇得斯：那么，我究竟该听您什么呢？
ἔκστρεψον ὡς τάχιστα τοὺς σαυτοῦ τρόπους,
斯特雷普西阿得斯：尽快改变你自己的行事作风，
καὶ μάνθανʼ ἐλθὼν ἃν ἐγὼ παραινέσω.
去学一学我将要建议你学的东西。
λέγε δή, τί κελεύεις;
斐狄庇得斯：那您说吧，您命令我做什么？
καί τι πείσει;
斯特雷普西阿得斯：那你真的会服从吗？
πείσομαι
斐狄庇得斯：我会服从的，
νὴ τὸν Διόνυσον.
凭狄奥尼索斯发誓。
δεῦρό νυν ἀπόβλεπε.
斯特雷普西阿得斯：那现在往这边看。
ὁρᾷς τὸ θύριον τοῦτο καὶ τᾠκίδιον;
你看见这扇小门和这间小屋子了吗？
ὁρῶ. τί οὖν τοῦτʼ ἐστὶν ἐτεὸν ὦ πάτερ;
斐狄庇得斯：看到了。这究竟是什么啊，父亲？
ψυχῶν σοφῶν τοῦτʼ ἐστὶ φροντιστήριον.
斯特雷普西阿得斯：这里是聪明灵魂们的“思考所”。
ἐνταῦθʼ ἐνοικοῦσʼ ἄνδρες, οἳ τὸν οὐρανὸν
住在里面的那些人，他们通过辩论
λέγοντες ἀναπείθουσιν ὡς ἔστιν πνιγεύς,
来说服人们相信天空是一个烤炉，
κἄστιν περὶ ἡμᾶς οὗτος, ἡμεῖς δʼ ἄνθρακες.
而它就在我们周围，我们则是木炭。
οὗτοι διδάσκουσʼ, ἀργύριον ἤν τις διδῷ,
这些人只要有人给钱，就会传授
λέγοντα νικᾶν καὶ δίκαια κἄδικα.
如何通过言辞在公道和不公道的官司中都获胜。
εἰσὶν δὲ τίνες;
斐狄庇得斯：那他们是谁？
οὐκ οἶδʼ ἀκριβῶς τοὔνομα·
斯特雷普西阿得斯：我不太清楚确切的名字；
μεριμνοφροντισταὶ καλοί τε κἀγαθοί.
是一些精细的思考者，体面的人。
αἰβοῖ πονηροί γʼ, οἶδα. τοὺς ἀλαζόνας
斐狄庇得斯：呸！是一群坏蛋，我知道。您说的是那些吹牛的人，
τοὺς ὠχριῶντας τοὺς ἀνυποδήτους λέγεις,
那些脸色苍白、光着脚的人吧，
ὧν ὁ κακοδαίμων Σωκράτης καὶ Χαιρεφῶν.
那个倒霉的苏格拉底和凯勒丰就在他们其中。
ἢ ἢ σιώπα· μηδὲν εἴπῃς νήπιον.
斯特雷普西阿得斯：嘘！安静！别说傻话。
ἀλλʼ εἴ τι κήδει τῶν πατρῴων ἀλφίτων,
但如果你还稍微关心一点父亲的大麦，
τούτων γενοῦ μοι σχασάμενος τὴν ἱππικήν.2
就要为我放弃骑术，成为他们中的一员。
οὐκ ἂν μὰ τὸν Διόνυσον, εἰ δοίης γέ μοι
斐狄庇得斯：凭狄奥尼索斯发誓，我才不干呢，哪怕您给我
τοὺς φασιανοὺς οὓς τρέφει Λεωγόρας.
莱奥戈拉斯养的那些雉鸡。
ἴθʼ ἀντιβολῶ σʼ ὦ φίλτατʼ ἀνθρώπων ἐμοὶ
斯特雷普西阿得斯：去吧，我求求你了，我最亲爱的孩子，
ἐλθὼν διδάσκου.
去让他们教教你吧。
καὶ τί σοι μαθήσομαι;
斐狄庇得斯：那我得为您学些什么呢？
εἶναι παρʼ αὐτοῖς φασιν ἄμφω τὼ λόγω,
斯特雷普西阿得斯：据说他们那里有两种论证，
τὸν κρείττονʼ, ὅστις ἐστί, καὶ τὸν ἥττονα.
较强的一种和较弱的一种。
τούτοιν τὸν ἕτερον τοῖν λόγοιν, τὸν ἥττονα,
在这两种论证中，那较弱的一种，
νικᾶν λέγοντά φασι τἀδικώτερα.
据说即使说着更不公道的事，也能获胜。
ἢν οὖν μάθῃς μοι τὸν ἄδικον τοῦτον λόγον,
所以，如果你替我学会了这种不公道的论证，
ἃ νῦν ὀφείλω διὰ σέ, τούτων τῶν χρεῶν
我现在因你而欠下的这些债务，
οὐκ ἂν ἀποδοίην3 οὐδʼ ἂν ὀβολὸν οὐδενί.
我就一分钱也不用还给任何人了。
οὐκ ἂν πιθοίμην· οὐ γὰρ ἂν τλαίην ἰδεῖν
斐狄庇得斯：我不能听从；因为我不敢看着
τοὺς ἱππέας τὸ χρῶμα διακεκναισμένος.
那些骑士们，如果我的脸色变得极其难看。
οὐκ ἄρα μὰ τὴν Δήμητρα τῶν γʼ ἐμῶν ἔδει,
斯特雷普西阿得斯：那么，凭得墨忒耳发誓，你就别想再吃我的东西了，
οὔτʼ αὐτὸς οὔθʼ ὁ ζύγιος οὔθʼ ὁ σαμφόρας·
无论是你，还是你的驮马，或是你的名马；
ἀλλʼ ἐξελῶ σʼ ἐς κόρακας ἐκ τῆς οἰκίας.
我要把你赶出家门，去喂乌鸦。
ἀλλʼ οὐ περιόψεταί μʼ ὁ θεῖος Μεγακλέης
斐狄庇得斯：哼，我的舅舅美佳克勒斯可不会看着我
ἄνιππον. ἀλλʼ εἴσειμι, σοῦ δʼ οὐ φροντιῶ.
没有马骑。我要进去了，我才不管您呢。
ἀλλʼ οὐδʼ ἐγὼ μέντοι πεσών γε κείσομαι,
斯特雷普西阿得斯：但我绝不会就此倒下认输；
ἀλλʼ εὐξάμενος τοῖσιν θεοῖς διδάξομαι
我向神明祈祷之后，我自己去学，
αὐτὸς βαδίζων ἐς τὸ φροντιστήριον.
亲自走到思考所去接受教导。
πῶς οὖν γέρων ὢν κἀπιλήσμων καὶ βραδὺς
可是，我这把年纪，又健忘又迟钝，
λόγων ἀκριβῶν σχινδαλάμους μαθήσομαι;
该如何学会那些精确言辞的细微碎屑呢？
ἰτητέον. τί ταῦτʼ ἔχων στραγγεύομαι,4
必须得去。我在这里拖延犹豫什么呢，
ἀλλʼ οὐχὶ κόπτω τὴν θύραν; παῖ παιδίον.
而不去敲门呢？有人吗！开门！
βάλλʼ ἐς κόρακας· τίς ἐσθʼ ὁ κόψας τὴν θύραν;
门徒：见鬼去吧！是谁在敲门？
Φείδωνος υἱὸς Στρεψιάδης Κικυννόθεν.
斯特雷普西阿得斯：是奇库诺地方、斐东之子斯特雷普西阿得斯。
ἀμαθής γε νὴ Δίʼ ὅστις οὑτωσὶ σφόδρα
门徒：凭宙斯发誓，你真是个粗人，竟然如此猛烈、
ἀπεριμερίμνως τὴν θύραν λελάκτικας
不假思索地用脚踹门，
καὶ φροντίδʼ ἐξήμβλωκας ἐξηυρημένην.
害得刚研究出来的思想流产了。
σύγγνωθί μοι· τηλοῦ γὰρ οἰκῶ τῶν ἀγρῶν.
斯特雷普西阿得斯：原谅我吧，因为我住在遥远的乡下。
ἀλλʼ εἰπέ μοι τὸ πρᾶγμα τοὐξημβλωμένον.
不过，请告诉我那件流产了的事情吧。
ἀλλʼ οὐ θέμις πλὴν τοῖς μαθηταῖσιν λέγειν.
门徒：可除了门徒之外，按规矩是不允许向外人透露的。
λέγε νυν ἐμοὶ θαρρῶν· ἐγὼ γὰρ οὑτοσὶ
斯特雷普西阿得斯：那你尽管放心对我说吧；因为我本人
ἥκω μαθητὴς ἐς τὸ φροντιστήριον.
正是来这所思考所做门徒的。
λέξω. νομίσαι δὲ ταῦτα χρὴ μυστήρια.
门徒：那我就说了。但你必须把这些当成奥秘来看待。
ἀνήρετʼ ἄρτι Χαιρεφῶντα Σωκράτης
刚才，苏格拉底问凯勒丰，
ψύλλαν ὁπόσους ἅλλοιτο τοὺς αὑτῆς πόδας·
跳蚤能跳过相当于它自己多少只脚的距离。
δακοῦσα γὰρ τοῦ Χαιρεφῶντος τὴν ὀφρῦν
因为那跳蚤咬了凯勒丰的眉毛，
ἐπὶ τὴν κεφαλὴν τὴν Σωκράτους ἀφήλατο.
然后跳到了苏格拉底的头上。
πῶς δῆτα διεμέτρησε;
斯特雷普西阿得斯：那他究竟是怎么测量出来的呢？
δεξιώτατα.
门徒：极其巧妙。
κηρὸν διατήξας, εἶτα τὴν ψύλλαν λαβὼν
他把蜡熔化，然后抓住跳蚤，
ἐνέβαψεν ἐς τὸν κηρὸν αὐτῆς τὼ πόδε,
把它的两只脚浸入熔化的蜡里，
κᾆτα ψυχείσῃ περιέφυσαν Περσικαί.
接着等到蜡凝固，它的脚周围就套上了“波斯鞋”。
ταύτας ὑπολύσας ἀνεμέτρει τὸ χωρίον.
他把这鞋脱下来，以此测量了距离。
ὦ Ζεῦ βασιλεῦ τῆς λεπτότητος τῶν φρενῶν.
斯特雷普西阿得斯：噢，主宰宙斯啊，好一个精致的心智！
τί δῆτʼ ἂν ἕτερον εἰ πύθοιο Σωκράτους
门徒：如果你听到苏格拉底的另一个思考，
φρόντισμα;
又会怎么想呢？
ποῖον; ἀντιβολῶ κάτειπέ μοι.
斯特雷普西阿得斯：什么思考？我求你快告诉我。
ἀνήρετʼ αὐτὸν Χαιρεφῶν ὁ Σφήττιος
门徒：斯斐托斯地方的凯勒丰问他，
ὁπότερα τὴν γνώμην ἔχοι, τὰς ἐμπίδας
蚊子
κατὰ τὸ στόμʼ ᾄδειν ἢ κατὰ τοὐρροπύγιον.
是用嘴唱歌，还是用屁股唱歌。
τί δῆτʼ ἐκεῖνος εἶπε περὶ τῆς ἐμπίδος;
斯特雷普西阿得斯：那他关于蚊子究竟说了些什么？
ἔφασκεν εἶναι τοὔντερον τῆς ἐμπίδος
门徒：他说蚊子的肠子
στενόν· διὰ λεπτοῦ δʼ ὄντος αὐτοῦ τὴν πνοὴν
很狭窄；由于它很窄，气体
βίᾳ βαδίζειν εὐθὺ τοὐρροπυγίου·
便会用力径直冲向屁股；
ἔπειτα κοῖλον πρὸς στενῷ προσκείμενον5
然后，那连接着狭窄部分的空腔——
- 87bπίθωμαι
疑问虚拟语气（deliberative subjunctive），意为“我应该听从什么？”，用于向对方征询具体指示。
- 107σχασάμενος τὴν ἱππικήν
不定过去时中动因果分词 σχασάμενος（源自 σχάζω，意为“松开、放弃”）带直接宾语 τὴν ἱππικήν，意为“放弃骑术”。中动语态表示与自身相关的行为中止。
- 118οὐκ ἂν ἀποδοίην
由否定词 οὐκ、ἄν 与希求语气过去时 ἀποδοίην 构成的潜在希求语气（potential optative），作为条件句的结果主句，表达强烈的肯定假设：“我连一个奥博尔也不会还”。
- 131τί ταῦτʼ ἔχων στραγγεύομαι
疑问词 τί 与现在分词 ἔχων 结合的惯用表达，带有抱怨或自责的语气，意为“我为什么要这样一直拖延下去？”。
- 163κοῖλον πρὸς στενῷ προσκείμενον
中性形容词 κοῖλον（空腔）作同位语，带前置词短语 πρὸς στενῷ（紧挨着狭窄部分）和分词 προσκείμενον（相连的）。该句在第163行中断，但在结构上延续了前文关于蚊子体内构造的描述，说明气体如何从狭窄通道进入较宽的空腔。