← 阿里斯托芬

云

§698b-786

斯特雷普西阿得斯的赖账妙计与被逐出师门

被臭虫叮咬而痛苦不堪的斯特雷普西阿得斯在苏格拉底的启发下,接连想出了一些赖账和销毁诉状的奇葩方法。然而,他最终提出了极端的解决方案并因转头就忘,导致苏格拉底大失所望,宣布不再教他。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
698b

κακοδαίμων ἐγώ,

斯特雷普西阿得斯:我真倒霉,

οἵαν δίκην τοῖς κόρεσι δώσω τήμερον.

今天我将向这些臭虫付出怎样的代价。

700

φρόντιζε δὴ καὶ διάθρει πάντα τρόπον τε σαυτὸν

歌队:现在思考并用尽一切方法仔细察看,收拢并旋转你自己,

στρόβει πυκνώσας.

紧紧地思索。

ταχὺς δʼ, ὅταν εἰς ἄπορον πέσῃς,

并且,一旦你陷入困境,就快快

ἐπʼ ἄλλο πήδα

跳到另一个

705

νόημα φρενός· ὕπνος δʼ ἀπέστω γλυκύθυμος ὀμμάτων.

想法上;让那甘美的睡眠远离你的双眼。

ἀτταταῖ ἀτταταῖ.

斯特雷普西阿得斯:哎呀呀,哎呀呀!

τί πάσχεις; τί κάμνεις;

苏格拉底:你怎么了?你在痛苦什么?

ἀπόλλυμαι δείλαιος· ἐκ τοῦ σκίμποδος

斯特雷普西阿得斯:可怜的我快要死啦!从这矮床里

710

δάκνουσί μʼ ἐξέρποντες οἱ Κορίνθιοι,

爬出来的“科林斯人”(臭虫)正在咬我,

καὶ τὰς πλευρὰς δαρδάπτουσιν

啃噬我的肋旁,

καὶ τὴν ψυχὴν ἐκπίνουσιν

榨干我的生命,

καὶ τοὺς ὄρχεις ἐξέλκουσιν

扯出我的睾丸,

καὶ τὸν πρωκτὸν διορύττουσιν,

挖通我的屁股,

715

καί μʼ ἀπολοῦσιν.

他们要弄死我啦。

μή νυν βαρέως ἄλγει λίαν.

苏格拉底:那就不要过度悲伤了。

καὶ πῶς; ὅτε μου

斯特雷普西阿得斯:怎么能不悲伤?当我的

φροῦδα τὰ χρήματα, φρούδη χροιά,

钱财空了,气色没了,

φρούδη ψυχή, φρούδη δʼ ἐμβάς·

生命没了,鞋子也没了;

720

καὶ πρὸς τούτοις ἔτι τοῖσι κακοῖς

而且除了这些不幸之外,

φρουρᾶς ᾄδων

唱着守卫之歌,

ὀλίγου1 φροῦδος γεγένημαι.

我差一点就彻底完蛋了。

οὗτος τί ποιεῖς; οὐχὶ φροντίζεις;

苏格拉底:喂,你在干什么?你不在思考吗?

ἐγώ;

斯特雷普西阿得斯:我吗?

νὴ τὸν Ποσειδῶ.

苏格拉底:凭波塞冬发誓,是的。

καὶ τί δῆτʼ ἐφρόντισας;

苏格拉底:那你究竟想了些什么?

725

ὑπὸ τῶν κόρεων εἴ μού τι περιλειφθήσεται.

斯特雷普西阿得斯:被这些臭虫咬过之后,我还能剩下点什么。

ἀπολεῖ κάκιστʼ.

苏格拉底:该死的家伙!

ἀλλʼ ὦγάθʼ ἀπόλωλʼ ἀρτίως.

斯特雷普西阿得斯:可是好先生,我刚才已经完蛋了。

οὐ μαλθακιστέʼ ἀλλὰ περικαλυπτέα.

苏格拉底:不可软弱,必须蒙头盖好。

ἐξευρετέος γὰρ νοῦς ἀποστερητικὸς

因为必须找出赖账的妙计

κἀπαιόλημʼ.

和诡计。

οἴμοι τίς ἂν δῆτʼ ἐπιβάλοι

斯特雷普西阿得斯:哎呀,究竟谁能从这羊皮袄里,

730

ἐξ ἀρνακίδων γνώμην ἀποστερητρίδα;

塞给我一个赖账的主意?

φέρε νυν ἀθρήσω πρῶτον ὅ τι δρᾷ τουτονί.

苏格拉底:来,让我先看看这家伙在干什么。

οὗτος καθεύδεις;

喂,你睡着了吗?

μὰ τὸν Ἀπόλλω ʼγὼ μὲν οὔ.

斯特雷普西阿得斯:凭阿波罗起誓,我才没有呢。

ἔχεις τι;

苏格拉底:你抓到了什么吗?

μὰ Δίʼ οὐ δῆτʼ ἔγωγʼ.

斯特雷普西阿得斯:凭宙斯发誓,真的一点也没有。

οὐδὲν πάνυ;

苏格拉底:真的什么都没有?

οὐδέν γε πλὴν ἢ τὸ πέος ἐν τῇ δεξιᾷ.

斯特雷普西阿得斯:确实没有,除了右手抓着的老二。

735

οὐκ ἐγκαλυψάμενος ταχέως τι φροντιεῖς;

苏格拉底:你不赶紧蒙上头想点什么吗?

περὶ τοῦ; σὺ γάρ μοι τοῦτο φράσον ὦ Σώκρατες.

斯特雷普西阿得斯:想关于什么的?苏格拉底,请你告诉我这个。

αὐτὸς ὅ τι βούλει πρῶτος ἐξευρὼν λέγε.

苏格拉底:你自己先找出你想要什么,然后说出来。

ἀκήκοας μυριάκις ἁγὼ βούλομαι,

斯特雷普西阿得斯:我想要的事情你都听过成千上万遍了,

περὶ τῶν τόκων, ὅπως ἂν ἀποδῶ μηδενί.

就是关于利息,如何能不付给任何人。

740

ἴθι νῦν καλύπτου καὶ σχάσας τὴν φροντίδα

苏格拉底:去吧,现在蒙上头,把你的心思剖开,

λεπτὴν κατὰ μικρὸν περιφρόνει τὰ πράγματα,

细细地、一点一点地琢磨你的事情,

ὀρθῶς διαιρῶν καὶ σκοπῶν.

正确地分析和审视。

οἴμοι τάλας.

斯特雷普西阿得斯:唉,我好惨。

ἔχʼ ἀτρέμα· κἂν ἀπορῇς τι τῶν νοημάτων,

苏格拉底:别动;如果你在任何想法上遇到瓶颈,

ἀφεὶς ἄπελθε, κατὰ τὴν γνώμην πάλιν

先把它放一旁,等会儿再在脑子里

745

κίνησον αὖθις αὐτὸ καὶ ζυγώθρισον.

重新转动并琢磨。

ὦ Σωκρατίδιον φίλτατον.

斯特雷普西阿得斯:最最亲爱的苏格拉底小宝贝!

τί ὦ γέρον;

苏格拉底:怎么了,老人家?

ἔχω τόκου γνώμην ἀποστερητικήν.

斯特雷普西阿得斯:我有一个赖掉利息的主意了。

ἐπίδειξον αὐτήν.

苏格拉底:展示给我看看。

εἰπὲ δή νύν μοι —

斯特雷普西阿得斯:那请告诉我——

τὸ τί;

苏格拉底:什么?

γυναῖκα φαρμακίδʼ εἰ πριάμενος Θετταλὴν

斯特雷普西阿得斯:如果我买下一个色萨利的魔女,

750

καθέλοιμι2 νύκτωρ τὴν σελήνην, εἶτα δὴ

在夜里把月亮拽下来,然后

αὐτὴν καθείρξαιμʼ ἐς λοφεῖον στρογγύλον,

把它关进一个圆盒子里,

ὥσπερ κάτοπτρον, κᾆτα τηροίην ἔχων —

就像一面镜子,然后好生看守着——

τί δῆτα τοῦτʼ ἂν ὠφελήσειέν σʼ;

苏格拉底:那这究竟能对你有什么好处?

ὅ τι;

斯特雷普西阿得斯:什么?

εἰ μηκέτʼ ἀνατέλλοι σελήνη μηδαμοῦ,

如果月亮再也不在任何地方升起,

755

οὐκ ἂν ἀποδοίην τοὺς τόκους.

我就不用付利息了。

ὁτιὴ τί δή;

苏格拉底:这是为什么?

ὁτιὴ κατὰ μῆνα τἀγύριον δανείζεται.

斯特雷普西阿得斯:因为钱是按月借贷的。

εὖ γʼ· ἀλλʼ ἕτερον αὖ σοι προβαλῶ τι δεξιόν.

苏格拉底:干得好!但我还要向你提出另一个巧妙的问题。

εἴ σοι γράφοιτο πεντετάλαντός τις δίκη,

如果有人对你提起一桩五塔兰同的诉讼,

760

ὅπως ἂν αὐτὴν ἀφανίσειας εἰπέ μοι.

告诉我你该如何让它消失。

ὅπως; ὅπως; οὐκ οἶδʼ· ἀτὰρ ζητητέον.

斯特雷普西阿得斯:怎么做?怎么做?我不知道;但必须寻找。

μή νυν περὶ σαυτὸν εἶλλε τὴν γνώμην ἀεί,

苏格拉底:那就不要总是把心思缠绕在自己身上,

ἀλλʼ ἀποχάλα τὴν φροντίδʼ ἐς τὸν ἀέρα

而是把心思放飞到空气中去,

λινόδετον ὥσπερ μηλολόνθην τοῦ ποδός.

就像一只脚上系着线放飞的金龟子。

765

ηὕρηκʼ ἀφάνισιν τῆς δίκης σοφωτάτην,

斯特雷普西阿得斯:我找到了一个极其聪明的让诉讼消失的方法,

ὥστʼ αὐτὸν ὁμολογεῖν σʼ ἐμοί.

连你也会向我认同的。

ποίαν τινά;

苏格拉底:是怎样的方法?

ἤδη παρὰ τοῖσι φαρμακοπώλαις τὴν λίθον

斯特雷普西阿得斯:你已经在药商那里见过那种石头了吧,

ταύτην ἑόρακας τὴν καλήν, τὴν διαφανῆ,

那种美丽、透明的,

ἀφʼ ἧς τὸ πῦρ ἅπτουσι;

他们用来引火的?

τὴν ὕαλον λέγεις;

苏格拉底:你是说玻璃(透镜)吗?

770

ἔγωγε. φέρε τί δῆτʼ ἄν, εἰ ταύτην λαβών,

斯特雷普西阿得斯:正是。来,如果我拿着这个,

ὁπότε γράφοιτο τὴν δίκην ὁ γραμματεύς,

当书记官登记诉状的时候,

ἀπωτέρω στὰς ὧδε πρὸς τὸν ἥλιον

站得稍远一点,像这样迎着太阳,

τὰ γράμματʼ ἐκτήξαιμι3 τῆς ἐμῆς δίκης;

把我那桩诉讼的文字融化掉,那会怎样?

σοφῶς γε νὴ τὰς Χάριτας.

苏格拉底:凭美惠三女神起誓,这确实聪明!

οἴμʼ ὡς ἥδομαι

斯特雷普西阿得斯:啊,我太高兴了,

ὅτι πεντετάλαντος διαγέγραπταί μοι δίκη.

因为一桩五塔兰同的诉讼被我抹消了。

775

ἄγε δὴ ταχέως τουτὶ ξυνάρπασον.

苏格拉底:来,快把这个也接住。

τὸ τί;

斯特雷普西阿得斯:什么?

ὅπως ἀποστρέψαιʼ ἂν ἀντιδικῶν δίκην

苏格拉底:在打官司时,由于没有证人在场,

μέλλων ὀφλήσειν μὴ παρόντων μαρτύρων.

在即将败诉时,该如何扭转诉讼。

φαυλότατα καὶ ῥᾷστʼ.

斯特雷普西阿得斯:极容易也最简单。

εἰπὲ δή.

苏格拉底:那你说说。

καὶ δὴ λέγω.

斯特雷普西阿得斯:那我可就说了。

εἰ πρόσθεν ἔτι μιᾶς ἐνεστώσης δίκης,

如果在我的案子被传唤之前,还有前一个案子正在进行时,

780

πρὶν τὴν ἐμὴν καλεῖσθʼ, ἀπαγξαίμην τρέχων.

我赶紧跑去上吊自杀。

οὐδὲν λέγεις.

苏格拉底:你在胡说八道。

νὴ τοὺς θεοὺς ἔγωγʼ, ἐπεὶ

斯特雷普西阿得斯:凭众神起誓,绝对说得通,因为

οὐδεὶς κατʼ ἐμοῦ τεθνεῶτος εἰσάξει δίκην.

既然我已经死了,就没人能对我提起诉讼。

ὑθλεῖς· ἄπερρʼ, οὐκ ἂν διδάξαιμʼ ἄν σʼ ἔτι.

苏格拉底:你是在胡说八道!滚开,我再也不教你任何东西了。

ὁτιὴ τί; ναὶ πρὸς τῶν θεῶν ὦ Σώκρατες.

斯特雷普西阿得斯:这是为什么?求求你,凭众神起誓,苏格拉底!

785

ἀλλʼ εὐθὺς ἐπιλήθει σύ γʼ ἅττʼ ἂν καὶ μάθῃς·

苏格拉底:因为你哪怕学了点什么,也会立刻忘得精光。

ἐπεὶ τί νυνὶ πρῶτον ἐδιδάχθης; λέγε.

既然如此,你刚才学的第一件事是什么?说!

语法注3 条
  1. 722ὀλίγου

    源自形容词 ὀλίγος 的属格中性单数形式,作为 ὀλίγου δεῖν(几乎、差一点)的省略表达,副词性地修饰完成时动词 γεγένημαι,表示“我差一点就彻底完蛋了”。

  2. 749εἰ πριάμενος Θετταλὴν καθέλοιμι

    分词 πριάμενος 是与条件从句中的希求语气动词 καθέλοιμι 连用的主格分词,构成假设条件(“如果我买下了……并拉下……”)。它与 §755 结论句中的希求语气加 ἄν(οὐκ ἂν ἀποδοίην)相呼应,表示对未来的潜在假设。

  3. 770τί δῆτʼ ἄν, εἰ ... ἐκτήξαιμι

    针对由 εἰ 引导的条件从句中的希求语气动词 ἐκτήξαιμι,句首的 τί δῆτʼ ἄν 实际上省略了结论从句的动词(例如 γένοιτο “会发生什么”),构成了对潜在假设的提问:“如果我……融化了,究竟会发生什么呢?”

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)urn:cts:greekLit:tlg0019.tlg003.humanitext-grc2:698b-786