驱逐阿米尼亚斯与斐狄庇得斯殴父｜阿里斯托芬《云》第1278b–1361行希腊语原文·中文译文

1278b

κάτειπέ νυν,

那么请告诉我，

πότερα νομίζεις καινὸν ἀεὶ τὸν Δία

你是否认为宙斯每次总是

1280

ὕειν ὕδωρ ἑκάστοτʼ, ἢ τὸν ἥλιον

降下新的雨水，还是太阳

ἕλκειν κάτωθεν ταὐτὸ τοῦθʼ ὕδωρ πάλιν;

又把这同一股水重新从下面吸上去？

οὐκ οἶδʼ ἔγωγʼ ὁπότερον, οὐδέ μοι μέλει.

阿米尼亚斯：我可不知道是哪种，我也不在乎。

πῶς οὖν ἀπολαβεῖν τἀργύριον δίκαιος εἶ,¹

斯特雷普西阿得斯：那既然如此，你凭什么有理要回你的钱，

εἰ μηδὲν οἶσθα τῶν μετεώρων πραγμάτων;

如果你对天上的气象一无所知？

1285

ἀλλʼ εἰ σπανίζεις, τἀργυρίου μοι τὸν τόκον

阿米尼亚斯：但如果你手头紧，那就把钱的利息

ἀπόδοτε·

还给我。

τοῦτο δʼ ἔσθʼ ὁ τόκος τί θηρίον;²

斯特雷普西阿得斯：那这个“利息”，是个什么野兽？

τί δʼ ἄλλο γʼ ἢ κατὰ μῆνα καὶ καθʼ ἡμέραν

阿米尼亚斯：还能是什么，无非是按月按日，

πλέον πλέον τἀργύριον ἀεὶ γίγνεται

钱财总是变得越来越多，

ὑπορρέοντος τοῦ χρόνου;

随着时间的流逝。

καλῶς λέγεις.

斯特雷普西阿得斯：说得倒好。

1290

τί δῆτα; τὴν θάλατταν ἔσθʼ ὅτι πλείονα

那么，你认为现在的海

νυνὶ νομίζεις ἢ πρὸ τοῦ;

比以前更满了吗？

μὰ Δίʼ ἀλλʼ ἴσην.

阿米尼亚斯：凭宙斯起誓，不，还是一样。

οὐ γὰρ δίκαιον πλείονʼ εἶναι.

因为更满是不合常理的。

κᾆτα πῶς

斯特雷普西阿得斯：那既然如此，

αὕτη μὲν ὦ κακόδαιμον οὐδὲν γίγνεται

那个大海啊，你这倒霉蛋，即便

ἐπιρρεόντων τῶν ποταμῶν πλείων, σὺ δὲ

河水不断灌入，也完全没有变大，而你

1295

ζητεῖς ποιῆσαι τἀργύριον πλεῖον τὸ σόν;

却想方设法让你的钱变多？

οὐκ ἀποδιώξει σαυτὸν ἀπὸ τῆς οἰκίας;

你还不快点从我家滚出去？

φέρε μοι τὸ κέντρον.

把我的刺棒拿来。

ταῦτʼ ἐγὼ μαρτύρομαι.

阿米尼亚斯：我请大家为此作证。

ὕπαγε. τί μέλλεις; οὐκ ἐλᾷς ὦ σαμφόρα;

斯特雷普西阿得斯：走啊。你还在等什么？还不快跑，你这匹印了S号的马！

ταῦτʼ οὐχ ὕβρις δῆτʼ ἐστίν;

阿米尼亚斯：这难道不是公然的侮辱吗？

ᾄξεις; ἐπιαλῶ

斯特雷普西阿得斯：你跑不跑？我可要戳了，

1300

κεντῶν ὑπὸ τὸν πρωκτόν σε τὸν σειραφόρον.

朝着你的屁股底下猛戳，你这副马！

φεύγεις; ἔμελλόν σʼ ἆρα κινήσειν ἐγὼ

你逃跑吗？我早就想把你赶走了，

αὐτοῖς τροχοῖς τοῖς σοῖσι καὶ ξυνωρίσιν.

连同你那车轮和一双骏马一起。

οἷον τὸ πραγμάτων ἐρᾶν φλαύρων· ὁ γὰρ

歌队：沉溺于卑劣之事是多么可怕啊！因为

γέρων ὅδʼ ἐρασθεὶς

这位老人着了迷，

1305

ἀποστερῆσαι βούλεται

妄图赖掉

τὰ χρήμαθʼ ἁδανείσατο·

他所借的那笔钱；

κοὐκ ἔσθʼ ὅπως οὐ³ τήμερον

而且今天之内，绝不可能不

λήψεταί τι πρᾶγμʼ, ὃ τοῦτον

遭遇什么祸事，这将会使这个

ποιήσει τὸν σοφιστὴν

诡辩家

1310

ἀνθʼ ὧν πανουργεῖν ἤρξατʼ, ἐξαίφνης λαβεῖν κακόν τι.

因其开始作恶，而突然遭到某种恶报。

οἶμαι γὰρ αὐτὸν αὐτίχʼ εὑρήσειν ὅπερ

因为我认为，他很快就会发现他

πάλαι ποτʼ †ἐπεζήτει†

长期以来所寻求的：

εἶναι τὸν υἱὸν δεινόν οἱ

他的儿子对于他而言，变得极其擅长

γνώμας ἐναντίας λέγειν

阐述与正义相反的观点，

1315

τοῖσιν δικαίοις, ὥστε νικᾶν

以至于能够战胜

ἅπαντας οἷσπερ ἂν

与他交往的每一个人，

ξυγγένηται, κἂν λέγῃ παμπόνηρʼ.

哪怕他说的是极其卑鄙无耻的话。

1320

ἴσως δʼ ἴσως βουλήσεται κἄφωνον αὐτὸν εἶναι.

而且或许，或许他甚至会巴不得儿子变成哑巴。

ἰοὺ ἰού.

斯特雷普西阿得斯：哎哟，哎哟！

ὦ γείτονες καὶ ξυγγενεῖς καὶ δημόται,

噢，邻居们、亲戚们、同乡们，

ἀμυνάθετέ μοι τυπτομένῳ πάσῃ τέχνῃ.

快想尽一切办法，救救挨打的我吧！

οἴμοι κακοδαίμων τῆς κεφαλῆς καὶ τῆς γνάθου.

哎呀，我这倒霉的头和腮帮子啊！

1325

ὦ μιαρὲ τύπτεις τὸν πατέρα;

噢，你这坏蛋，你居然打父亲？

φήμʼ ὦ πάτερ.

斐狄庇得斯：是的，父亲。

ὁρᾶθʼ ὁμολογοῦνθʼ ὅτι με τύπτει.

斯特雷普西阿得斯：你们看，他承认在打我了。

καὶ μάλα.

斐狄庇得斯：正是如此。

ὦ μιαρὲ καὶ πατραλοῖα καὶ τοιχωρύχε.

斯特雷普西阿得斯：噢，下流胚，弑父之徒，挖墙的小偷！

αὖθίς με ταὐτὰ ταῦτα καὶ πλείω λέγε.

斐狄庇得斯：你再把这些话重复一遍，多骂几句也无妨。

ἆρʼ οἶσθʼ ὅτι χαίρω πόλλʼ ἀκούων καὶ κακά;

你难道不知道，我听到这么多坏话其实很高兴吗？

1330

ὦ λακκόπρωκτε.

斯特雷普西阿得斯：你这个肛门松弛的家伙！

πάττε πολλοῖς τοῖς ῥόδοις.

斐狄庇得斯：那就多给我撒点玫瑰花瓣吧。

τὸν πατέρα τύπτεις;

斯特雷普西阿得斯：你打你父亲？

κἀποφανῶ γε νὴ Δία

斐狄庇得斯：是的，而且凭着宙斯起誓，我还将证明

ὡς ἐν δίκῃ σʼ ἔτυπτον.

我打你是合情合理的。

ὦ μιαρώτατε,

斯特雷普西阿得斯：噢，你这无耻之极的家伙，

καὶ πῶς γένοιτʼ ἂν πατέρα τύπτειν ἐν δίκῃ;

打父亲怎么可能还是合情合理的？

ἔγωγʼ ἀποδείξω καί σε νικήσω λέγων.

斐狄庇得斯：我自会证明这一点，并在辩论中击败你。

1335

τουτὶ σὺ νικήσεις;

斯特雷普西阿得斯：在这件事上你还能赢？

πολύ γε καὶ ῥᾳδίως.

斐狄庇得斯：大胜，而且轻而易举。

ἑλοῦ δʼ ὁπότερον τοῖν λόγοιν βούλει λέγειν.

两种论理中，你愿意选哪一种来说？

ποίοιν λόγοιν;

斯特雷普西阿得斯：哪两种论理？

τὸν κρείττονʼ ἢ τὸν ἥττονα.

斐狄庇得斯：强的还是弱的。

ἐδιδαξάμην⁴ μέντοι σε νὴ Δίʼ ὦ μέλε

斯特雷普西阿得斯：可是，我凭宙斯起誓，好孩子，我让你去学，

τοῖσιν δικαίοις ἀντιλέγειν, εἰ ταῦτά γε

是为了反驳正义，如果这件事情

1340

μέλλεις ἀναπείσειν, ὡς δίκαιον καὶ καλὸν

你也打算说服我们，认为父亲

τὸν πατέρα τύπτεσθʼ ἐστὶν ὑπὸ τῶν υἱέων.

被儿子打是合理且光荣的事！

ἀλλʼ οἴομαι μέντοι σʼ ἀναπείσειν, ὥστε γε

斐狄庇得斯：不过，我认为我确实能说服你，以至于

οὐδʼ αὐτὸς ἀκροασάμενος οὐδὲν ἀντερεῖς.

连你自己在听完之后，也不会说出任何反对的话。

καὶ μὴν ὅ τι καὶ λέξεις ἀκοῦσαι βούλομαι.

斯特雷普西阿得斯：那好吧，我倒要听听你究竟想说些什么。

1345

σὸν ἔργον ὦ πρεσβῦτα φροντίζειν ὅπῃ

歌队：这是您的任务了，老人家，考虑一下如何

τὸν ἄνδρα κρατήσεις,

能够制服这个人，

ὡς οὗτος, εἰ μή τῳ ʼπεποίθειν,⁵ οὐκ ἂν ἦν

因为他，如果不是有所依仗的话，绝不会

οὕτως ἀκόλαστος.

如此肆无忌惮。

ἀλλʼ ἔσθʼ ὅτῳ θρασύνεται· δῆλόν γε τἀνθρώπου

确实是有什么让他胆大包天；这个人的

1350

ʼσʼτὶ τὸ λῆμα.

气焰是显而易见的。

ἀλλʼ ἐξ ὅτου τὸ πρῶτον ἤρξαθʼ ἡ μάχη γενέσθαι,

不过，从争斗最初是如何开始发生的，

ἤδη λέγειν χρὴ πρὸς χορόν· πάντως δὲ τοῦτο δράσεις.

您现在应当对歌队讲述了；反正您一定会这么做的。

καὶ μὴν ὅθεν γε πρῶτον ἠρξάμεσθα λοιδορεῖσθαι

斯特雷普西阿得斯：既然如此，我们最初是如何开始相互咒骂的，

ἐγὼ φράσω· ʼπειδὴ γὰρ εἱστιώμεθʼ, ὥσπερ ἴστε,

就由我来说吧。当我们像你们所知道的那样在宴饮时，

1355

πρῶτον μὲν αὐτὸν τὴν λύραν λαβόντʼ ἐγὼ ʼκέλευσα

首先，我让他拿起竖琴，

ᾆσαι Σιμωνίδου μέλος, τὸν Κριὸν ὡς ἐπέχθη.

唱一首西莫尼得斯的歌，即《公羊是如何被剪毛的》。

ὁ δʼ εὐθέως ἀρχαῖον εἶνʼ ἔφασκε τὸ κιθαρίζειν

可是他立刻说，弹奏竖琴

ᾄδειν τε πίνονθʼ ὡσπερεὶ κάχρυς γυναῖκʼ ἀλοῦσαν.

以及边喝边唱已经过时了，就像女人在磨大麦面一样。

οὐ γὰρ τότʼ εὐθὺς χρῆν σʼ ἄρα τύπτεσθαί τε καὶ πατεῖσθαι,

斐狄庇得斯：那既然如此，当时你难道不就该立刻挨揍被踩，

1360

ᾄδειν κελεύονθʼ ὡσπερεὶ τέττιγας ἑστιῶντα;

居然还命令唱歌，就好像你是在招待蝉一样？

τοιαῦτα μέντοι καὶ τότʼ ἔλεγεν ἔνδον οἷάπερ νῦν,

斯特雷普西阿得斯：可不就是，他当时在屋里说的话跟现在简直一模一样，

语法注5 条

1283δίκαιος εἶ
意为“你理所应当做……”或“你做……是合乎正义的”的句式。形容词 δίκαιος 与主语（此处为第二人称单数）在主格上一致，并带不定式（ἀπολαβεῖν）。这是雅典方言的典型用法，等同于无人称句 δίκαιόν ἐστι 搭配“对格加不定式”。
1286bτοῦτο δʼ ἔσθʼ ὁ τόκος τί θηρίον;
斯特雷普西阿得斯误解了“利息”（τόκος）的另一个词义“（野兽的）产子、后代”，一本正经地问道“这个‘利息’是个什么样的野兽？”。此句融合了双重疑问。
1307κοὐκ ἔσθʼ ὅπως οὐ
双重否定表示强烈肯定。句式 οὐκ ἔστιν ὅπως οὐ 搭配直陈式将来时（λήψεταί），意为“不可能不……”、“必然会……”，表示对未来的确凿预测。
1338ἐδιδαξάμην
动词 διδάσκω（教）的间接中动态。能动语态指自己直接教，而中动态则表示“让（他人）去教”、“使……接受教育”等使役含义。
1347εἰ μή τῳ ʼπεποίθειν
过去完成时 ἐπεποίθειν（πέποιθα“信任、确信”的过去完成时）由条件连词 εἰ 引导，构成了过去相反事实假设（虚拟条件句）的从句。它与主句的 οὐκ ἂν ἦν（未完成过去直陈式加 ἄν）相呼应。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-22 发布）・修订记录（1 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 注 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0019.tlg003.humanitext-grc2:1278b-1361