皮洛斯盾牌阴谋的揭露与争相献礼｜阿里斯托芬《骑士》第849–923行希腊语原文·中文译文

849

ταύτας ἐᾶν αὐτοῖσι τοῖς πόρπαξιν¹ ἀνατεθῆναι.

香肠贩子：……容许把那些盾牌连同把手一起奉纳。

850

ἀλλʼ ἐστὶ τοῦτʼ ὦ Δῆμε μηχάνημʼ, ἵνʼ ἢν σὺ βούλῃ

但德墨斯啊，这是一个阴谋，免得如果你想

τὸν ἄνδρα κολάσαι τουτονί, σοὶ τοῦτο μὴ κʼγένηται.²

惩罚这个家伙，却无法如愿。

ὁρᾷς γὰρ αὐτῷ στῖφος οἷόν ἐστι βυρσοπωλῶν

因为你看见他身边有一群怎样的制革商青年；他们的周围住着卖蜂蜜的

νεανιῶν· τούτους δὲ περιοικοῦσι μελιτοπῶλαι

和卖奶酪的；他们已经勾结成一体，

καὶ τυροπῶλαι· τοῦτο δʼ εἰς ἕν ἐστι συγκεκυφός,

因此，如果你发怒并用陶片放逐般的眼神盯着他们，

855

ὥστʼ εἰ σὺ βριμήσαιο καὶ βλέψειας ὀστρακίνδα,

他们就会在夜里夺走那些盾牌，奔跑着

νύκτωρ καθαρπάσαντες ἂν τὰς ἀσπίδας θέοντες

占领我们的大麦入口。

τὰς ἐσβολὰς τῶν ἀλφίτων ἂν καταλάβοιεν ἡμῶν.³

德墨斯：哀哉，我真命苦！他们居然还留着把手吗？你这恶棍，

οἴμοι τάλας· ἔχουσι γὰρ πόρπακας; ὦ πόνηρε

你竟然用这种欺骗平民的手段，蒙骗了我这么长时间！

ὅσον με παρεκόπτου χρόνον τοιαῦτα κρουσιδημῶν.

克里昂：我的好先生，千万不要听信这家伙的话，也不要以为你还能找到

860

ὦ δαιμόνιε μὴ τοῦ λέγοντος ἴσθι,⁴ μηδʼ οἰηθῇς

比我更好的朋友；我单枪匹马

ἐμοῦ ποθʼ εὑρήσειν φίλον βελτίονʼ· ὅστις εἷς ὢν

平息了阴谋者，城里策划的任何勾当都瞒不过我，

ἔπαυσα τοὺς ξυνωμότας, καί μʼ οὐ λέληθεν οὐδὲν

因为我立刻就会大声疾呼。

ἐν τῇ πόλει ξυνιστάμενον, ἀλλʼ εὐθέως κέκραγα.

香肠贩子：你所做的事，正和那些捕鳗鱼的人一模一样。

ὅπερ γὰρ οἱ τὰς ἐγχέλεις θηρώμενοι πέπονθας.

当湖水平静时，他们一无所获；

865

ὅταν μὲν ἡ λίμνη καταστῇ, λαμβάνουσιν οὐδέν·

但如果他们把泥沙上下搅浑，

ἐὰν δʼ ἄνω τε καὶ κάτω τὸν βόρβορον κυκῶσιν,

就能抓到鱼。你也是如此，只要把城邦搅得鸡犬不宁，你就能捞到好处。

αἱροῦσι· καὶ σὺ λαμβάνεις, ἢν τὴν πόλιν ταράττῃς.

但请告诉我这一件事：卖了这么多皮革，

ἓν δʼ εἰπέ μοι τοσουτονί· σκύτη τοσαῦτα πωλῶν

你口口声声说爱他，可曾从你自己的店里

ἔδωκας ἤδη τουτῳὶ κάττυμα παρὰ σεαυτοῦ

送过他一块鞋底，好给他的鞋子垫上？

870

ταῖς ἐμβάσιν φάσκων φιλεῖν;

克里昂：凭阿波罗发誓，绝对没有！

οὐ δῆτα μὰ τὸν Ἀπόλλω.

香肠贩子：那么你现在看清他是什么样的人了吗？而我，

ἔγνωκας οὖν δῆτʼ αὐτὸν οἷός ἐστιν; ἀλλʼ ἐγώ σοι

买下了这一双鞋送给你穿。

ζεῦγος πριάμενος ἐμβάδων τουτὶ φορεῖν δίδωμι.

德墨斯：在我所认识的人当中，我判定你是对平民最好的人，

κρίνω σʼ ὅσων ἐγᾦδα περὶ τὸν δῆμον ἄνδρʼ ἄριστον

对城邦以及对我的脚趾最友善的人。

875

εὐνούστατόν τε τῇ πόλει καὶ τοῖσι δακτύλοισιν.

克里昂：一双鞋子竟然有这么大的力量，这难道不可怕吗？

οὐ δεινὸν οὖν δῆτʼ ἐμβάδας τοσουτονὶ δύνασθαι,

你居然记不得你从我这里得到了多少恩惠？我，

ἐμοῦ δὲ μὴ μνείαν ἔχειν ὅσων πέπονθας; ὅστις

可是抹去了格里托斯的名字，阻止了那些好男色之人的人啊！

ἔπαυσα τοὺς βινουμένους, τὸν Γρύττον ἐξαλείψας.

香肠贩子：你这样去监视人家的屁股，

οὔκουν σε δῆτα ταῦτα δεινόν ἐστι πρωκτοτηρεῖν

并制止那些男色行为，这难道不可怕吗？你之所以阻止他们，

παῦσαί τε τοὺς βινουμένους; κοὐκ ἔσθʼ ὅπως ἐκείνους

绝对是出于嫉妒，免得他们将来成为演说家。

880

οὐχὶ φθονῶν ἔπαυσας, ἵνα μὴ ῥήτορες γένωνται.

但是，你看到这位老人家这么大年纪还光着身子没有内衣，

τονδὶ δʼ ὁρῶν ἄνευ χιτῶνος ὄντα τηλικοῦτον

又是寒冬腊月，你却从未想过给德墨斯穿上一件双袖外衣！

οὐπώποτʼ ἀμφιμασχάλου τὸν Δῆμον ἠξίωσας

而我，把这一件送给你。

χειμῶνος ὄντος· ἀλλʼ ἐγώ σοι τουτονὶ δίδωμι.

德墨斯：连地米斯托克利也从未想到过这样的妙策！

τοιουτονὶ Θεμιστοκλῆς οὐπώποτʼ ἐπενόησεν.

虽说他建比雷埃夫斯港确实聪明，但在我看来，

885

καίτοι σοφὸν κἀκεῖνʼ ὁ Πειραιεύς· ἔμοιγε μέντοι

那并不比发明这件内衣更伟大。

οὐ μεῖζον εἶναι φαίνετʼ ἐξεύρημα τοῦ χιτῶνος.

克里昂：哎呀，我真倒霉！你竟用这种猴戏般的把戏来捉弄我！

οἴμοι τάλας οἵοις πιθηκισμοῖς με περιελαύνεις.

香肠贩子：不，我只是像喝醉酒的人急着要上厕所时，顺手穿上别人的便鞋一样，

οὔκ, ἀλλʼ ὅπερ πίνων ἀνὴρ πέπονθʼ ὅταν χεσείῃ,

把你的套路当鞋穿罢了。

τοῖσιν τρόποις τοῖς σοῖσιν ὥσπερ βλαυτίοισι χρῶμαι.

克里昂：但在谄媚上你休想超过我！因为我还要给他

890

ἀλλʼ οὐχ ὑπερβαλεῖ με θωπείαις· ἐγὼ γὰρ αὐτὸν

套上这一件；你就哭去吧，你这无赖！

προσαμφιῶ τοδί· σὺ δʼ οἴμωζʼ ὦ πόνηρʼ.

香肠贩子：哎呀，真恶心！

ἰαιβοῖ.

滚到乌鸦那里去吧，带着你那最难闻的皮革臭气滚蛋！

οὐκ ἐς κόρακας ἀποφθερεῖ βύρσης κάκιστον ὄζων;

他故意给你穿上这个，就是为了闷死你！

καὶ τοῦτό γʼ ἐπίτηδές σε περιήμπεσχʼ, ἵνα σʼ ἀποπνίξῃ·

在此之前他也暗算过你。你还记得那茎卖得很便宜的激光草吗？

καὶ πρότερον ἐπεβούλευσέ σοι. τὸν καυλὸν οἶσθʼ ἐκεῖνοντοῦ σιλφίου τὸν ἄξιον γενόμενον;

德墨斯：当然记得！

οἶδα μέντοι.

香肠贩子：他故意促使那东西变得便宜，

ἐπίτηδες οὗτος αὐτὸν ἔσπευδʼ ἄξιον γενέσθαι,

好让人们买来吃，然后在这民事法庭里，

ἵνʼ ἐσθίοιτʼ ὠνούμενοι, κἄπειτʼ ἐν ἡλιαίᾳ

审判官们能用放屁把彼此给熏死！

βδέοντες ἀλλήλους ἀποκτείνειαν οἱ δικασταί.

德墨斯：凭波塞冬发誓！一个来自科普里乌斯区的人也曾对我这么说过！

νὴ τὸν Ποσειδῶ καὶ πρὸς ἐμὲ τοῦτʼ εἶπʼ ἀνὴρ Κόπρειος.

香肠贩子：难道你们那时放屁，屁股没被熏得红通通吗？

900

οὐ γὰρ τόθʼ ὑμεῖς βδεόμενοι δήπου ʼγένεσθε πυρροί;

德墨斯：凭宙斯发誓，这确实是皮兰德罗斯的奸计！

καὶ νὴ Δίʼ ἦν γε τοῦτο Πυρράνδρου τὸ μηχάνημα.

克里昂：你这无赖，竟用这种粗俗的胡言乱语来恶心我！

οἵοισί μʼ ὦ πανοῦργε βωμολοχεύμασιν ταράττεις.

香肠贩子：因为女神命令我在吹牛比赛中战胜你！

ἡ γὰρ θεός μʼ ἐκέλευσε νικῆσαί σʼ ἀλαζονείαις.

克里昂：但你别想得逞！因为我声明，

ἀλλʼ οὐχὶ νικήσεις. ἐγὼ γάρ φημί σοι παρέξειν

德墨斯啊，我要让你什么都不用干，就能靠津贴喝上一碗热汤！

905

ὦ Δῆμε μηδὲν δρῶντι μισθοῦ τρύβλιον ῥοφῆσαι.

香肠贩子：而我送你一个小药罐和药膏，

ἐγὼ δὲ κυλίχνιόν γέ σοι καὶ φάρμακον δίδωμι

用来涂抹你胫骨上的小伤口。

τἀν τοῖσιν ἀντικνημίοις ἑλκύδρια περιαλείφειν.

克里昂：而我，帮你拔掉白发，让你重返青春！

ἐγὼ δὲ τὰς πολιάς γέ σοὐκλέγων νέον ποιήσω.

香肠贩子：瞧，拿着这个兔子尾巴，用来擦拭你那双可爱的小眼睛。

ἰδοὺ δέχου κέρκον λαγῶ τὠφθαλμιδίω περιψῆν.

克里昂：德墨斯啊，你擦完鼻涕，就往我头上抹吧！

910

ἀπομυξάμενος ὦ Δῆμέ μου πρὸς τὴν κεφαλὴν ἀποψῶ.

香肠贩子：不，抹在我头上！

ἐμοῦ μὲν οὖν.

克里昂：不，抹在我头上！

ἐμοῦ μὲν οὖν.

我会让你担任三列桨战船的船长，

ἐγώ σε ποιήσω τριηραρχεῖν

花你自己的

ἀναλίσκοντα τῶν

钱，给你一条破旧的船，

σαυτοῦ, παλαιὰν ναῦν ἔχοντʼ,

让你在修缮

915

εἰς ἣν ἀναλῶν οὐκ ἐφέξεις

和建造上永远无法停止花钱；

οὐδὲ ναυπηγούμενος·⁵

我还要设法让你

διαμηχανήσομαί θʼ ὅπως

分到一块烂帆布！

ἂν ἱστίον σαπρὸν λάβῃς.

歌队：这家伙在冒泡了，停下，停下！

ἁνὴρ παφλάζει, παῦε παῦʼ,

煮得溢出来了；必须抽走

920

ὑπερζέων· ὑφελκτέον

些柴火，用这个把他的

τῶν δᾳδίων ἀπαρυστέον

威胁给舀出来！

τε τῶν ἀπειλῶν ταυτῃί.δώσεις ἐμοὶ καλὴν δίκην

香肠贩子：你会受到我的严惩，

语法注5 条

849αὐτοῖσι τοῖς πόρπαξιν
伴随与格的“αὐτός + 与格”用法，表示“连同……一起”或“带着……”。此处指“连同（盾牌的）把手一起”。
850–851ἵνʼ ἢν σὺ βούλῃ τὸν ἄνδρα κολάσαι τουτονί, σοὶ τοῦτο μὴ κʼγένηται.
在由 ἵνʼ 引导的目的从句中，潜入了条件从句 ἢν σὺ βούλῃ，其结论是虚拟语气 μὴ κʼγένηται（源自 γένηται 或 ἐγγένηται，意为“变得可行”）。
855–857ὥστʼ εἰ σὺ βριμήσαιο καὶ βλέψειας ὀστρακίνδα, νύκτωρ καθαρπάσαντες ἂν τὰς ἀσπίδας θέοντες τὰς ἐσβολὰς τῶν ἀλφίτων ἂν καταλάβοιεν ἡμῶν.
在表示结果的连词 ὥστʼ 之后，是由 εἰ 搭配祈愿语气（βριμήσαιο, βλέψειας）构成条件从句，以及 ἄν 搭配祈愿语气（καταλάβοιεν）构成主句的将来推测条件句。分词 καθαρπάσαντες 和 θέοντες 为主格，与主句主语一致。助词 ἄν 在前后重复出现以示强调。
860μὴ τοῦ λέγοντος ἴσθι
属格 τοῦ λέγοντος 作为动词 εἰμί（命令式 ἴσθι）的谓语属格（表示归属或支配），是一种惯用表达，意为“不要听凭说话者的支配”。
912–916ἐγώ σε ποιήσω τριηραρχεῖν ἀναλίσκοντα τῶν σαυτοῦ, παλαιὰν ναῦν ἔχοντʼ, εἰς ἣν ἀναλῶν οὐκ ἐφέξεις οὐδὲ ναυπηγούμενος
使用 ποιήσω + 宾格 + 不定式（σε τριηραρχεῖν）的使役表达。宾格分词 ἀναλίσκοντα 和 ἔχοντʼ 修饰 σε，且 ἔχοντʼ 后面带有关系从句 εἰς ἣν...。关系从句中的 οὐκ ἐφέξεις 意为“你无法停止（花费）”。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-22 发布）urn:cts:greekLit:tlg0019.tlg002.humanitext-grc2:849-923