马尔多尼乌斯焚毁雅典并撤向底比斯｜希罗多德《历史》第九卷 9.13.1–9.13.3 希腊语原文·中文译文

§9.13.1

ὃ μὲν δὴ εἴπας ταῦτα ἀπαλλάσσετο ὀπίσω, Μαρδόνιος δὲ οὐδαμῶς ἔτι πρόθυμος ἦν μένειν ἐν τῇ Ἀττικῇ, ὡς ἤκουσε ταῦτα. πρὶν μέν νυν ἢ πυθέσθαι¹ ἀνεκώχευε, θέλων εἰδέναι τὸ παρʼ Ἀθηναίων, ὁκοῖόν τι ποιήσουσι, καὶ οὔτε ἐπήμαινε οὔτε ἐσίνετο γῆν τὴν Ἀττικήν, ἐλπίζων διὰ παντὸς τοῦ χρόνου ὁμολογήσειν σφέας·

他说完这些话后便转身回去了。而马尔多尼乌斯听到这些，就再也没有任何意愿留在阿提卡了。此前，在得知消息之前，他一直按兵不动，想看看雅典人会怎么做，因此他既没有伤害也没有掠夺阿提卡的土地，始终希望他们能达成和解。

§9.13.2

ἐπεὶ δὲ οὐκ ἔπειθε, πυθόμενος πάντα λόγον, πρὶν ἢ τοὺς μετὰ Παυσανίεω ἐς τὸν Ἰσθμὸν ἐσβαλεῖν, ὑπεξεχώρεε ἐμπρήσας τε τὰς Ἀθήνας, καὶ εἴ κού τι ὀρθὸν ἦν² τῶν τειχέων ἢ τῶν οἰκημάτων ἢ τῶν ἱρῶν, πάντα καταβαλὼν καὶ συγχώσας.

但既然他无法说服他们，且在获悉了全部情况后，在跟随保萨尼亚斯的人马进入地峡之前，他便撤退了，同时放火烧毁了雅典，并且只要有任何城墙、房屋或神庙还完好直立着，他就把它们全部推倒并夷为平地。

§9.13.3

ἐξήλαυνε δὲ τῶνδε εἵνεκεν, ὅτι οὔτε ἱππασίμη ἡ χώρη ἦν ἡ Ἀττική, εἴ τε νικῷτο συμβαλών,³ ἀπάλλαξις οὐκ ἦν ὅτι μὴ κατὰ στεινόν,⁴ ὥστε ὀλίγους σφέας ἀνθρώπους ἴσχειν.⁵ ἐβουλεύετο ὦν ἐπαναχωρήσας ἐς τὰς Θήβας συμβαλεῖν πρὸς πόλι τε φιλίῃ καὶ χώρῃ ἱππασίμῳ.

他撤军的原因如下：阿提卡地区不适合骑兵行动，而且一旦在交战中溃败，除了通过狭窄的通道外别无退路，以至于少数人就能阻挡他们。因此，他计划退回底比斯，在友好的城市和适合骑兵行动的地区附近交战。

语法注5 条

9.13.1πρὶν μέν νυν ἢ πυθέσθαι
连词 πρὶν ... ἤ 搭配不定式 πυθέσθαι，意为“在……之前”。该不定式的宾语在上下文语境中省略，指上一章中提到的斯巴达军队出兵的消息。
9.13.2εἴ κού τι ὀρθὸν ἦν
条件词 εἰ 后接直陈式过去未完成时 ἦν，表示对过去客观事实是否存在的假设（“如果有什么东西还直立着”）。
9.13.3εἴ τε νικῷτο συμβαλών
条件词 εἰ 后接现在时祈愿式 νικῷτο（被动语态，“如果战败”）。这表示从过去的视点来看未来可能发生的假设情况。分词 συμβαλών（“交战”）修饰 νικῷτο。
9.13.3ὅτι μὴ κατὰ στεινόν
词组 ὅτι μή 是表示例外（“除了……之外”）的习惯用法，此处修饰介词短语 κατὰ στεινόν（“通过狭窄的地方”）。
9.13.3ὥστε ὀλίγους σφέας ἀνθρώπους ἴσχειν
连词 ὥστε 引导带不定式 ἴσχειν（“阻挡”）的结果从句。该不定式的逻辑主语是宾格的 ὀλίγους ἀνθρώπους（“少数人”），宾格代词 σφέας（“他们”，指代主句主语波斯军队的间接反身代词）作其宾语。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-25 发布）urn:cts:greekLit:tlg0016.tlg001.humanitext-grc2:9.13.1-9.13.3