埃勒夫西斯盟军瓦解与斯巴达双王出征之法｜希罗多德《历史》第五卷 5.75.1–5.75.3 希腊语原文·中文译文

§5.75.1

μελλόντων δὲ συνάψειν τὰ στρατόπεδα ἐς μάχην, Κορίνθιοι μὲν πρῶτοι σφίσι αὐτοῖσι δόντες λόγον¹ ὡς οὐ ποιέοιεν δίκαια μετεβάλλοντό τε καὶ ἀπαλλάσσοντο, μετὰ δὲ Δημάρητος² ὁ Ἀρίστωνος, ἐὼν καὶ οὗτος βασιλεὺς Σπαρτιητέων καὶ συνεξαγαγών τε τὴν στρατιὴν ἐκ Λακεδαίμονος καὶ οὐκ ἐὼν διάφορος ἐν τῷ πρόσθε χρόνῳ Κλεομένεϊ.

当两军即将交战时，科林斯人首先反省到自己所做的事并不正义，于是改变主意并撤走了。此后，阿里斯顿之子德马拉托斯也同样撤走，他也是斯巴达人的国王，曾共同率领军队离开拉刻代蒙，且在过去从未与克莱奥梅尼斯发生过争执。

§5.75.2

ἀπὸ δὲ ταύτης τῆς διχοστασίης ἐτέθη νόμος ἐν Σπάρτῃ μὴ ἐξεῖναι ἕπεσθαι ἀμφοτέρους τοὺς βασιλέας³ ἐξιούσης στρατιῆς· τέως γὰρ ἀμφότεροι εἵποντο· παραλυομένου δὲ τούτων τοῦ ἑτέρου καταλείπεσθαι καὶ τῶν Τυνδαριδέων τὸν ἕτερον·⁴ πρὸ τοῦ γὰρ δὴ καὶ οὗτοι ἀμφότεροι ἐπίκλητοί σφι ἐόντες εἵποντο.

由于这次不和，斯巴达制定了一条法律，规定在军队出征时，不允许两位国王同时随行；因为在此之前，两人都是一同随行的。而当其中一人免除随行时，廷达里代中的一尊神像也必须留下来；因为在此之前，这两尊神像作为受召唤的守护神，也都是共同随行的。

§5.75.3

τότε δὴ ἐν τῇ Ἐλευσῖνι ὁρῶντες οἱ λοιποὶ τῶν συμμάχων τούς τε βασιλέας τῶν Λακεδαιμονίων οὐκ ὁμολογέοντας καὶ Κορινθίους ἐκλιπόντας τὴν τάξιν, οἴχοντο καὶ αὐτοὶ ἀπαλλασσόμενοι,⁵

当时在埃勒夫西斯，其余的盟友看到拉刻代蒙的两位国王意见不一，且科林斯人已经脱离战线，他们自己也纷纷撤退离去。

语法注5 条

5.75.1σφίσι αὐτοῖσι δόντες λόγον
短语 δίδωμι λόγον（给予解释、交代）与反身代词结合，意为“自我反思”或“在他们内部商讨”，指他们反省到攻击雅典是不义之举。
5.75.1μετὰ δὲ Δημάρητος
介词 μετὰ 在此作副词使用，意为“在其后（德马拉托斯也）”。前句的主动词“改变主意并撤退”（μετεβάλλοντό τε καὶ ἀπαλλάσσοντο）在此处被省略，但语义上仍适用于德马拉托斯。
5.75.2μὴ ἐξεῖναι ἕπεσθαι ἀμφοτέρους τοὺς βασιλέας
此句为说明法律（νόμος）内容的不定式结构。不定式 ἕπεσθαι 依赖于非人称动词 ἐξεῖναι（允许），而双宾语对格 ἀμφοτέρους τοὺς βασιλέας 作其逻辑主语。
5.75.2παραλυομένου δὲ τούτων τοῦ ἑτέρου καταλείπεσθαι καὶ τῶν Τυνδαριδέων τὸν ἕτερον
前半句为属格绝对结构（παραλυομένου... τοῦ ἑτέρου，意为“当其中一人免除随行时”）。后半句的不定式 καταλείπεσθαι 延续了斯巴达法律的内容。廷达里代（指象征双子神卡斯托尔和波吕丢克斯的圣物）中的一尊也必须和留下的那位国王一同留在后方。
5.75.3οἴχοντο καὶ αὐτοὶ ἀπαλλασσόμενοι
动词 οἴχομαι 与现在分词（ἀπαλλασσόμενοι）结合，表示“撤离并离去”，强调动作的彻底性和主体的离去。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-25 发布）urn:cts:greekLit:tlg0016.tlg001.humanitext-grc2:5.75.1-5.75.3