调控动物繁衍的神圣摄理｜希罗多德《历史》第三卷 3.108.1–3.108.4 希腊语原文·中文译文

§3.108.1

λέγουσι δὲ καὶ τόδε Ἀράβιοι, ὡς πᾶσα ἂν γῆ ἐπίμπλατο τῶν ὀφίων τούτων, εἰ μὴ γίνεσθαι¹ κατʼ αὐτοὺς οἷόν τι² κατὰ τὰς ἐχίδνας ἠπιστάμην γίνεσθαι.

阿拉伯人还说了这样一件事：如果这些蛇身上没有发生像我所知道的那样发生在蝮蛇身上的事情，那么整个大地都会被这些蛇所填满。

§3.108.2

καί κως τοῦ θείου ἡ προνοίη, ὥσπερ καὶ οἰκός ἐστι, ἐοῦσα σοφή, ὅσα μὲν ψυχήν τε δειλὰ καὶ ἐδώδιμα, ταῦτα μὲν πάντα πολύγονα πεποίηκε, ἵνα μὴ ἐπιλίπῃ κατεσθιόμενα, ὅσα δὲ σχέτλια καὶ ἀνιηρά, ὀλιγόγονα.

而且，神圣的摄理正如理所当然的那样是智慧的，它使一切生性胆怯且可食用的动物都极其多产，以免因被吃光而绝迹；相反，它使一切凶残且有害的动物都很少产。

§3.108.3

τοῦτο μέν, ὅτι ὁ λαγὸς ὑπὸ παντὸς θηρεύεται θηρίου καὶ ὄρνιθος καὶ ἀνθρώπου, οὕτω δή τι πολύγονον ἐστί· ἐπικυΐσκεται³ μοῦνον πάντων θηρίων, καὶ τὸ μὲν δασὺ τῶν τέκνων ἐν τῇ γαστρὶ τὸ δὲ ψιλόν, τὸ δὲ ἄρτι ἐν τῇσι μήτρῃσι πλάσσεται, τὸ δὲ ἀναιρέεται.

一方面，因为野兔被所有的野兽、鸟类和人类捕猎，所以它确实是极其多产的；在所有的野兽中，唯独它在怀孕期间再次受孕，在它的腹中，有的幼崽已经长毛，有的光秃秃，有的刚刚在子宫中成形，有的则刚刚受孕。

§3.108.4

τοῦτο μὲν δὴ τοιοῦτο ἐστί· ἡ δὲ δὴ λέαινα ἐὸν⁴ ἰσχυρότατον καὶ θρασύτατον ἅπαξ ἐν τῷ βίῳ τίκτει ἕν· τίκτουσα γὰρ συνεκβάλλει τῷ τέκνῳ τὰς μήτρας. τὸ δὲ αἴτιον τούτου τόδε ἐστί· ἐπεὰν ὁ σκύμνος ἐν τῇ μητρὶ ἐὼν ἄρχηται διακινεόμενος, ὁ δὲ ἔχων ὄνυχας θηρίων πολλὸν πάντων ὀξυτάτους ἀμύσσει τὰς μήτρας, αὐξόμενός τε δὴ πολλῷ μᾶλλον ἐσικνέεται καταγράφων· πέλας τε δὴ ὁ τόκος ἐστί, καὶ τὸ παράπαν λείπεται αὐτέων ὑγιὲς οὐδέν.

这确实是这样的；但母狮虽然是极强壮和凶猛的野兽，一生却只产一子，因为当她分娩时，她会连同幼崽一起将子宫排出。而其中的原因如下：当幼崽在母亲腹中开始活动时，由于它拥有所有野兽中最尖锐的爪子，它会抓挠子宫，而随着它的成长，它在抓挠时会触及得更深；到了快分娩的时候，子宫已经完全没有一处是完好无损的了。

语法注4 条

3.108.1γίνεσθαι
不定式 γίνεσθαι 处于由 εἰ μὴ 引导的条件从句中，该从句在直陈语气中本应是未完成过去时直陈语气 ἐγίνετο（与主句中的虚拟语气 ἂν ἐπίμπλατο 呼应，表示与事实相反的假设），此处因受 λέγουσι 支配的间接引语影响而变为不定式。
3.108.1οἷόν τι
性质关系代词 οἷον 与不定代词 τι 的结合，省略了其先行词（如 τοιοῦτόν τι）。
3.108.3ἐπικυΐσκεται
意为“重孕”（在已怀孕的状态下再次受孕）。随后的并列分句（τὸ μὲν δασὺ ...）通过详细描绘同一胎内同时存在处于不同发育阶段的胎儿，来具体阐释这一概念。
3.108.4ἐὸν
分词 ἐὸν（相当于雅典方言的 ὄν）虽然在语法上是中性单数，但其主语是阴性单数的 λέαινα。这是由于作者将母狮在概念上归为“猛兽”（中性名词 θηρίον）这一一般类别而产生的根据意义一致（constructio ad sensum）。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-25 发布）・修订记录（1 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 注 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0016.tlg001.humanitext-grc2:3.108.1-3.108.4