王后对吉格斯的逼迫与弑君之抉择｜希罗多德《历史》第一卷 1.11.1–1.11.5 希腊语原文·中文译文

§1.11.1

τότε μὲν δὴ οὕτω οὐδέν δηλώσασα ἡσυχίην εἶχε. ὡς δὲ ἡμέρη τάχιστα ἐγεγόνεε, τῶν οἰκετέων τοὺς μάλιστα ὥρα¹ πιστοὺς ἐόντας ἑωυτῇ, ἑτοίμους ποιησαμένη ἐκάλεε τὸν Γύγεα. ὁ δὲ οὐδὲν δοκέων αὐτήν τῶν πρηχθέντων ἐπίστασθαι ἦλθε καλεόμενος· ἐώθεε γὰρ καὶ πρόσθε, ὅκως ἡ βασίλεια καλέοι, φοιτᾶν.

当时她就这样一无所露，保持着平静。然而天一亮，她就准备好了仆役中她认为最忠于自己的人，并召见吉格斯。吉格斯以为她对所发生的事一无所知，应召而来；因为以前也是这样，每当王后召见，他都会前往。

§1.11.2

ὡς δὲ ὁ Γύγης ἀπίκετο, ἔλεγε ἡ γυνὴ τάδε. νῦν τοί δυῶν ὁδῶν παρεουσέων² Γύγη δίδωμί αἵρεσιν, ὁκοτέρην βούλεαι τραπέσθαι. ἢ γὰρ Κανδαύλεα ἀποκτείνας ἐμέ τε καὶ τὴν βασιληίην ἔχε τὴν Λυδῶν, ἢ αὐτόν σε αὐτίκα οὕτω ἀποθνήσκειν δεῖ, ὡς ἂν μὴ πάντα πειθόμενος Κανδαύλῃ τοῦ λοιποῦ ἴδῃς³ τὰ μὴ σε δεῖ.

吉格斯一到，妇人便说道： “吉格斯，现在摆在你面前有两条路，我给你一个选择，看你愿意走哪一条。要么你杀死坎达乌列斯，拥有我并得到吕底亚人的王权；要么你自己必须立刻死在这里，以免你今后对坎达乌列斯百依百顺，看到了不该看的东西。

§1.11.3

ἀλλʼ ἤτοι κεῖνόν γε τὸν ταῦτα βουλεύσαντα δεῖ ἀπόλλυσθαι, ἢ σε τὸν ἐμὲ γυμνήν θεησάμενον καὶ ποιήσαντα οὐ νομιζόμενα. ὁ δὲ Γύγης τέως μὲν ἀπεθώμαζε τὰ λεγόμενα, μετὰ δὲ ἱκέτευε μὴ μιν ἀναγκαίῃ ἐνδέειν διακρῖναι τοιαύτην αἵρεσιν.

总之，要么是那个策划了这一切的人死，要么是看见了我的裸体、做了不合规矩之事的你死。” 吉格斯一时之间对这些话感到惊愕，随后他恳求她不要强加给他必须做出这种选择的必然性。

§1.11.4

οὔκων δὴ ἔπειθε, ἀλλʼ ὥρα ἀναγκαίην ἀληθέως προκειμένην ἢ τὸν δεσπότεα ἀπολλύναι ἢ αὐτὸν ὑπʼ ἄλλων ἀπόλλυσθαι· αἱρέεται αὐτὸς περιεῖναι.⁴ ἐπειρώτα δὴ λέγων τάδε. ἐπεί με ἀναγκάζεις δεσπότεα τὸν ἐμὸν κτείνειν οὐκ ἐθέλοντα, φέρε ἀκούσω τέῳ καὶ τρόπῳ ἐπιχειρήσομεν αὐτῷ.

但他未能说服她，反而看到真正的被迫之势摆在面前：要么毁灭主人，要么自己被别人毁灭；他选择了让自己活下去。于是他问道： “既然你强迫我违反本意去杀害我的主人，那么来吧，让我听听，我们将以何种方式和手段向他下手。”

§1.11.5

ἣ δὲ ὑπολαβοῦσα ἔφη ἐκ τοῦ αὐτοῦ μὲν χωρίου ἡ ὁρμή ἔσται ὅθεν περ καὶ ἐκεῖνος ἐμέ ἐπεδέξατο⁵ γυμνήν, ὑπνωμένῳ δὲ ἡ ἐπιχείρησις ἔσται.

她接过去说道： “袭击的发起地点，就在他让我裸体展示给你的同一个地方；而动手，则要在他就寝熟睡的时候。”

语法注5 条

1.11.1ὥρα
未完成过去时 ὥρα 是爱奥尼亚方言形式，相当于雅典方言的 ἑώρα（ὁράω “看见、认为”的未完成过去时），省略了时态增词（augment）。
1.11.2δυῶν ὁδῶν παρεουσέων
属格独立结构。δυῶν（雅典方言为 δυοῖν）为属格，παρεουσέων（雅典方言为 παρουσῶν）为现在分词阴性属格复数，体现了爱奥尼亚方言的词形变化。
1.11.2ὡς ἂν μὴ... ἴδῃς
由 ὡς ἄν + 虚拟语气引导的目的从句。虽然在雅典散文中目的从句带 ἄν 较为罕见，但在爱奥尼亚散文（如希罗多德）和诗歌中，表示目的的 ὡς 或 ὅπως 经常连用 ἄν。
1.11.4αἱρέεται αὐτός περιεῖναι
由于主句动词 αἱρέεται（“选择”）的主语与不定式 περιεῖναι（“生存”）的逻辑主语一致，因此不定式的主语使用主格（αὐτός）而非宾格。
1.11.5ἐπεδέξατο
爱奥尼亚方言动词形式。相当于雅典方言的 ἐπεδείξατο（ἐπιδείκνυμι“展示、呈现”的不定过去时中间态）。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-25 发布）・修订记录（1 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0016.tlg001.humanitext-grc2:1.11.1-1.11.5