入克莱奥斯宫邸与伊阿姆贝的宽慰｜荷马诗颂《荷马诗颂 2：致德墨忒尔》第146–215行希腊语原文·中文译文

146

Καλλιδίκη, Κελεοῖο θυγατρῶν εἶδος ἀρίστη·

凯里狄刻，克莱奥斯诸女中容貌最美的一位说道：

μαῖα, θεῶν μὲν δῶρα¹ καὶ ἀχνύμενοί περ ἀνάγκῃ

“老人家，神明的赐予，即便我们悲痛，也必须因无可奈何而承受；

τέτλαμεν ἄνθρωποι· δὴ γὰρ πολὺ φέρτεροί εἰσι.

因为他们确实比我们强大得多。

ταῦτα δέ τοι σαφέως ὑποθήσομαι ἠδʼ ὀνομήνω

我会向你明确指点这些，并说出

150

ἀνέρας οἷσιν ἔπεστι μέγα κράτος ἐνθάδε τιμῆς

此地拥有崇高权力与尊荣的男子之名，

δήμου τε προὔχουσιν ἰδὲ κρήδεμνα πόληος

他们在民众中出类拔萃，并以其智慧和公正的审判

εἰρύαται βουλῇσι καὶ ἰθείῃσι δίκῃσιν·

守护着城市的城防：

ἠμὲν Τριπτολέμου πυκιμήδεος ἠδὲ Διόκλου

聪慧的特里普托勒莫斯、迪奥克勒斯、

ἠδὲ Πολυξείνου καὶ ἀμύμονος Εὐμόλποιο

波吕克塞诺斯、无可指摘的埃乌莫尔波斯、

155

καὶ Δολίχου καὶ πατρὸς ἀγήνορος ἡμετέροιο,

多利科斯，以及我们高贵的父亲（克莱奥斯），

τῶν πάντων ἄλοχοι κατὰ δώματα πορσαίνουσι·

他们所有人的妻子都在内室中操持家务。

τάων οὐκ ἄν τίς σε κατὰ πρώτιστον ὀπωπὴν

在她们之中，决没有一人会在初次见到你时，

εἶδος ἀτιμήσασα δόμων ἀπονοσφίσσειεν,

因蔑视你的容貌而将你赶出家门，

ἀλλά σε δέξονται· δὴ γὰρ θεοείκελός ἐσσι.

反而她们会热忱接待你；因为你确实宛如神明。

160

εἰ δʼ ἐθέλεις, ἐπίμεινον, ἵνα πρὸς δώματα πατρὸς

但如果你愿意，请在此稍候，以便我们回到父亲的府邸，

ἔλθωμεν καὶ μητρὶ βαθυζώνῳ Μετανείρῃ

将这一切详尽地告诉我们束着宽腰带的母亲梅塔内拉，

εἴπωμεν τάδε πάντα διαμπερές, αἴ κέ σʼ ἀνώγῃ²

期盼着她能吩咐你前往我们的家中，

ἡμέτερόνδʼ ἰέναι μηδʼ ἄλλων δώματʼ ἐρευνᾶν.

而无需再去寻找别人的住处。

τηλύγετος δέ οἱ υἱὸς ἐνὶ μεγάρῳ εὐπήκτῳ

她有一个在晚年才生下的独子，正养育在

165

ὀψίγονος τρέφεται, πολυεύχετος ἀσπάσιός τε.

建造精良的内室中，备受祈盼与钟爱。

εἰ τόν γʼ ἐκθρέψαιο καὶ ἥβης μέτρον ἵκοιτο,

如果你能将他抚育成人，使他达到青春的年纪，

ῥεῖά κέ τίς σε ἰδοῦσα γυναικῶν θηλυτεράων

凡是见到你的女子，都定会轻易地

ζηλώσαι· τόσα κέν τοι ἀπὸ θρεπτήρια δοίη.

羡慕你，因为母亲会给你如此丰厚的养育报酬。”

ὣς ἔφαθʼ· ἣ δʼ ἐπένευσε καρήατι· ταὶ δὲ φαεινὰ

她如此说罢，女神点头表示赞同；而她们

170

πλησάμεναι ὕδατος φέρον ἄγγεα κυδιάουσαι.

将闪亮的水罐装满水，兴高采烈地抬了回去。

ῥίμφα δὲ πατρὸς ἵκοντο μέγαν δόμον, ὦκα δὲ μητρὶ

她们迅速回到了父亲高大的府邸，并快步向母亲

ἔννεπον, ὡς εἶδόν τε καὶ ἔκλυον. ἣ δὲ μάλʼ ὦκα

述说了她们的所见所闻。母亲便非常迅速地

ἐλθούσας ἐκέλευε καλεῖν ἐπʼ ἀπείρονι μισθῷ.

吩咐她们以无尽的报酬去召请她来。

αἳ δʼ ὥστʼ ἢ ἔλαφοι ἢ πόρτιες εἴαρος ὥρῃ

她们犹如春季里的鹿群或牛犊，

175

ἅλλοντʼ ἂν λειμῶνα κορεσσάμεναι φρένα φορβῇ,

在饱食了牧草之后，在草地上欢快地跳跃，

ὣς αἳ ἐπισχόμεναι ἑανῶν πτύχας ἱμεροέντων

她们也同样提着美丽衣裳的褶皱，

ἤιξαν κοίλην κατʼ ἀμαξιτόν· ἀμφὶ δὲ χαῖται

在凹陷的车道上疾驰；她们那如同藏红花般金黄的秀发

ὤμοις ἀίσσοντο κροκηίῳ ἄνθει ὁμοῖαι.

在肩头飞舞。

τέτμον δʼ ἐγγὺς ὁδοῦ κυδρὴν θεόν, ἔνθα πάρος περ

她们在路旁找到了这位高贵的女神，正是先前

180

κάλλιπον· αὐτὰρ ἔπειτα φίλου πρὸς δώματα πατρὸς

她们离开她的地方；随后她们向父亲那

ἡγεῦνθʼ· ἣ δʼ ἄρʼ ὄπισθε φίλον τετιημένη ἦτορ

心爱的府邸引路。女神怀着忧伤的心情跟在后面，

στεῖχε κατὰ κρῆθεν κεκαλυμμένη· ἀμφὶ δὲ πέπλος

蒙着头，她那深蓝色的披风

κυάνεος ῥαδινοῖσι θεᾶς ἐλελίζετο ποσσίν.

在女神纤细的脚边飘动。

αἶψα δὲ δώμαθʼ ἵκοντο διοτρεφέος Κελεοῖο,

她们很快来到了受神明抚育的克莱奥斯的府邸，

185

βὰν δὲ διʼ αἰθούσης, ἔνθα σφίσι πότνια μήτηρ

穿过门廊，在那里她们高贵的母亲

ἧστο παρὰ σταθμὸν τέγεος πύκα ποιητοῖο

正坐在建造坚固的屋顶立柱旁，

παῖδʼ ὑπὸ κόλπῳ ἔχουσα, νέον θάλος· αἳ δὲ πὰρ αὐτὴν

怀里抱着新生的幼子；姑娘们快步跑到她身边。

ἔδραμον· ἣ δʼ ἄρʼ ἐπʼ οὐδὸν ἔβη ποσὶ καὶ ῥα μελάθρου

女神跨过门槛，她的头顶触及了屋梁，

κῦρε κάρη,³ πλῆσεν δὲ θύρας σέλαος θείοιο.

整座门户都洒满了神圣的光辉。

190

τὴν δʼ αἰδώς τε σέβας τε ἰδὲ χλωρὸν δέος εἷλεν·

敬畏、崇敬以及惨白的惊恐攫住了母亲；

εἶξε δέ οἱ κλισμοῖο καὶ ἑδριάασθαι ἄνωγεν.

她让出了自己的座椅，并请女神就座。

ἀλλʼ οὐ Δημήτηρ ὡρηφόρος, ἀγλαόδωρος,

但司掌季节、赐予辉煌礼物的得墨忒耳

ἤθελεν ἑδριάασθαι ἐπὶ κλισμοῖο φαεινοῦ,

不愿坐在那闪亮的座椅上，

ἀλλʼ ἀκέουσʼ ἀνέμιμνε κατʼ ὄμματα καλὰ βαλοῦσα,

而是默默地等待着，垂下她美丽的双眼，

195

πρίν γʼ ὅτε δή οἱ ἔθηκεν Ἰάμβη κέδνʼ εἰδυῖα

直到聪慧的伊阿姆贝为她搬来

πηκτὸν ἕδος, καθύπερθε δʼ ἐπʼ ἀργύφεον βάλε κῶας.

一张精制的木椅，并在上面铺上了银白色的羊皮。

ἔνθα καθεζομένη προκατέσχετο χερσὶ καλύπτρην·

女神坐下后，双手拉起面纱遮住面庞；

δηρὸν δʼ ἄφθογγος τετιημένη ἧστʼ ἐπὶ δίφρου,

她长久地默默无语，忧伤地坐在长凳上，

οὐδέ τινʼ οὔτʼ ἔπεϊ προσπτύσσετο οὔτε τι ἔργῳ,

对任何人都未在言语或行动上表示亲近，

200

ἀλλʼ ἀγέλαστος, ἄπαστος ἐδητύος ἠδὲ ποτῆτος

而是不苟言笑，不沾一星半点的食物和饮料，

ἧστο πόθῳ μινύθουσα βαθυζώνοιο θυγατρός,

因思念她那束着宽腰带的女儿而日渐消瘦，

πρίν γʼ ὅτε δὴ χλεύῃς μιν Ἰάμβη κέδνʼ εἰδυῖα

直到聪慧的伊阿姆贝，通过许多玩笑

πολλὰ παρασκώπτουσʼ ἐτρέψατο πότνιαν ἁγνήν,

和打趣，才打动了这位庄严神圣的女神，

μειδῆσαι γελάσαι τε καὶ ἵλαον σχεῖν θυμόν·

使她露出了微笑，发出笑声，并释怀了心情；

205

ἣ δή οἱ καὶ ἔπειτα μεθύστερον εὔαδεν ὀργαῖς.⁴

此后，她确实在女神忧郁的情绪中取悦了她。

τῇ δὲ δέπας Μετάνειρα δίδου μελιηδέος οἴνου

梅塔内拉为她递上一杯装满的

πλήσασʼ· ἣ δʼ ἀνένευσʼ· οὐ γὰρ θεμιτόν οἱ ἔφασκε

甘美甜酒；但女神摇头拒绝，说对自己而言饮用

πίνειν οἶνον ἐρυθρόν· ἄνωγε δʼ ἄρʼ ἄλφι καὶ ὕδωρ

红葡萄酒是不合圣法的；她吩咐将大麦和水

δοῦναι μίξασαν πιέμεν γλήχωνι τερείνῃ.

混合，并加入柔嫩的薄荷，调制后给她饮用。

210

ἣ δὲ κυκεῶ τεύξασα θεᾷ πόρεν, ὡς ἐκέλευε·

梅塔内拉便调制好大麦饮，依照吩咐交给了女神；

δεξαμένη δʼ ὁσίης ἕνεκεν πολυπότνια Δηώ

伟大的得摩为了仪式的神圣性而接受了它。

τῇσι δὲ μύθων ἦρχεν ἐύζωνος Μετάνειρα·

在她们之中，束着宽腰带的梅塔内拉开始说道：

χαῖρε, γύναι, ἐπεὶ οὔ σε κακῶν ἄπʼ ἔολπα τοκήων

“祝你安好，妇人，因为我不认为你出身于卑微的父母，

ἔμμεναι, ἀλλʼ ἀγαθῶν· ἐπί τοι πρέπει ὄμμασιν αἰδὼς

而是出自高贵的门第；在你的眼中洋溢着庄重与优雅，

215

καὶ χάρις, ὡς εἴ πέρ τε θεμιστοπόλων βασιλήων.

正如那些司掌法律的君王一般。”

语法注4 条

147θεῶν μὲν δῶρα
字面意思是“神明的赐予”，但在此处指的是神明分配给凡人的“命运”或伴随而来的“不可避免的苦难与考验”。它反映了凡人即便在悲痛中（ἀχνύμενοί περ）也必须甘受神明所施加的负担的宿命。
162αἴ κέ σʼ ἀνώγῃ
连接词 αἴ（荷马方言中的 εἰ）与语气词 κέ 连用，支配虚拟语气 ἀνώγῃ（ἀνώγω 的现在时第三人称单数虚拟语气），形成一个表示期待的从句，意为“期盼她能吩咐你”或“看看她是否会要求你”。
189κῦρε κάρη
动词 κυρέω（“触及”、“碰撞”）支配着第188行开头的属格 μελάθρου。当女神跨过门槛时头部触及屋梁的描写，是一个文学常套（topos），用来通过超自然的高大身材来展现神明显现（epiphany）。
205εὔαδεν ὀργαῖς
过去不定时动词 εὔαδεν（源自 ἁνδάνω，“取悦”）支配着间接宾语与格 οἱ（指得墨忒耳）以及表示情绪、性情的复数与格 ὀργαῖς。其含义为“（伊阿姆贝）通过顺应或抚慰她（得墨忒耳）的心境而使她感到喜悦”。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-22 发布）

中于 2026-05-24 由 Gemini 3.5 Flash 重新翻译

urn:cts:greekLit:tlg0013.tlg002.humanitext-grc2:146-215