奥德修斯的泪水与阿尔基诺奥斯的询问｜《奥德赛》§8.514-8.586（荷马）希腊语原文与中文翻译

ἤειδεν δʼ ὡς ἄστυ διέπραθον υἷες Ἀχαιῶν

歌手歌唱着阿开亚人的子孙如何毁灭了那座城池，

ἱππόθεν ἐκχύμενοι, κοῖλον λόχον ἐκπρολιπόντες.

他们从木马中涌出，离开了那空心的伏兵之处。

ἄλλον δʼ ἄλλῃ ἄειδε πόλιν κεραϊζέμεν αἰπήν,

他歌唱着不同的勇士在各处毁灭那险峻的城池，

αὐτὰρ Ὀδυσσῆα προτὶ δώματα Δηιφόβοιο

而奥德修斯则走向德伊福波斯的府邸，

βήμεναι¹, ἠύτʼ Ἄρηα σὺν ἀντιθέῳ Μενελάῳ.

如同战神阿瑞斯一般，与神明般的梅内劳斯同行。

κεῖθι δὴ αἰνότατον πόλεμον φάτο τολμήσαντα

他说，正是在那里，奥德修斯敢于面对最惨烈的战斗，

νικῆσαι καὶ ἔπειτα διὰ μεγάθυμον Ἀθήνην.

并最终凭借宽宏的雅典娜获得了胜利。

ταῦτʼ ἄρʼ ἀοιδὸς ἄειδε περικλυτός· αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς

闻名遐迩的歌手唱着这些；然而奥德修斯却

τήκετο, δάκρυ δʼ ἔδευεν ὑπὸ βλεφάροισι παρειάς.

悲伤得不能自已，眼睑下的泪水打湿了他的双颊。

ὡς δὲ γυνὴ κλαίῃσι² φίλον πόσιν ἀμφιπεσοῦσα,

犹如一位妇人，扑在亲爱的丈夫身上痛哭，

ὅς τε ἑῆς πρόσθεν πόλιος λαῶν τε πέσῃσιν,

他倒在自己的城池和人民面前，

ἄστεϊ καὶ τεκέεσσιν ἀμύνων νηλεὲς ἦμαρ·

努力为城邦和儿女挡开那无情的毁灭之日；

ἡ μὲν τὸν θνήσκοντα καὶ ἀσπαίροντα ἰδοῦσα

妇人看见他奄奄一息，痛苦挣扎，

ἀμφʼ αὐτῷ χυμένη λίγα κωκύει· οἱ δέ τʼ ὄπισθε

扑在他的身上放声大哭；而背后的敌人

κόπτοντες δούρεσσι μετάφρενον ἠδὲ καὶ ὤμους

用长矛抽打她的后背和双肩，

εἴρερον εἰσανάγουσι, πόνον τʼ ἐχέμεν καὶ ὀιζύν·

强行将她掳去为奴，使她承受劳役与悲哀；

τῆς δʼ ἐλεεινοτάτῳ ἄχεϊ φθινύθουσι παρειαί·

在极度凄惨的痛苦中，她的双颊消瘦下去；

ὣς Ὀδυσεὺς ἐλεεινὸν ὑπʼ ὀφρύσι δάκρυον εἶβεν.

奥德修斯就是这样，在眉宇间落下令人怜悯的泪水。

ἔνθʼ ἄλλους μὲν πάντας ἐλάνθανε δάκρυα λείβων,

那时，他流泪的模样没有被其他任何人发觉，

Ἀλκίνοος δέ μιν οἶος ἐπεφράσατʼ ἠδʼ ἐνόησεν,

唯独阿尔基诺奥斯察觉并注意到了他，

ἥμενος ἄγχʼ αὐτοῦ, βαρὺ δὲ στενάχοντος ἄκουσεν.

因为他就坐在他身旁，听见了他沉重的叹息。

αἶψα δὲ Φαιήκεσσι φιληρέτμοισι μετηύδα·

他随即对喜爱划桨的法埃亚科斯人说道：

κέκλυτε, Φαιήκων ἡγήτορες ἠδὲ μέδοντες,

“请听我说，法埃亚科斯人的领袖和首领们，

Δημόδοκος δʼ ἤδη σχεθέτω φόρμιγγα λίγειαν·

让德莫多科斯现在停下他那声音清脆的里拉琴吧；

οὐ γάρ πως πάντεσσι χαριζόμενος τάδʼ ἀείδει.

因为他唱的这些歌，并不能让所有人感到愉快。

ἐξ οὗ δορπέομέν τε καὶ ὤρορε θεῖος ἀοιδός,

自从我们开始用餐、这位神圣的歌手开始歌唱起，

ἐκ τοῦ δʼ οὔ πω παύσατʼ ὀιζυροῖο γόοιο

这位客人就未曾停止过痛苦的哀泣；

ὁ ξεῖνος· μάλα πού μιν ἄχος φρένας ἀμφιβέβηκεν.

想必是极大的悲伤笼罩了他的心灵。

ἀλλʼ ἄγʼ ὁ μὲν σχεθέτω, ἵνʼ ὁμῶς τερπώμεθα πάντες,

来吧，让他停下来，好让我们大家一同欢乐，

ξεινοδόκοι καὶ ξεῖνος, ἐπεὶ πολὺ κάλλιον οὕτως·

主人和客人皆是如此，因为这样做要好得多；

εἵνεκα γὰρ ξείνοιο τάδʼ αἰδοίοιο τέτυκται,

因为这一切都是为了这位值得尊敬的客人而准备的，

πομπὴ καὶ φίλα δῶρα, τά οἱ δίδομεν φιλέοντες.

包括护送他的船只和我们怀着友情赠予他的礼物。

ἀντὶ κασιγνήτου ξεῖνός θʼ ἱκέτης τε τέτυκται

在任何一个稍微有些理智的人看来，

ἀνέρι, ὅς τʼ ὀλίγον περ ἐπιψαύῃ πραπίδεσσι³.

客人和求助者都如同亲兄弟一般。

τῷ νῦν μηδὲ σὺ κεῦθε νοήμασι κερδαλέοισιν

因此，现在请您也不要用狡黠的心思隐瞒

ὅττι κέ σʼ εἴρωμαι· φάσθαι δέ σε κάλλιόν ἐστιν.

我将要询问您的一切；如实说出来对您更好。

εἴπʼ ὄνομʼ ὅττι σε κεῖθι κάλεον μήτηρ τε πατήρ τε

请告诉我，您的父母以及城里的其他人

ἄλλοι θʼ οἳ κατὰ ἄστυ καὶ οἳ περιναιετάουσιν.

还有周围邻里称呼您的名字。

οὐ μὲν γάρ τις πάμπαν ἀνώνυμός ἐστʼ ἀνθρώπων,

因为在世人当中，绝没有谁是完全无名的，

οὐ κακὸς οὐδὲ μὲν ἐσθλός, ἐπὴν τὰ πρῶτα γένηται,

无论是卑微还是高贵，只要一降生，

ἀλλʼ ἐπὶ πᾶσι τίθενται, ἐπεί κε τέκωσι, τοκῆες.

父母在生下孩子时，都会给他们起名字。

εἰπὲ δέ μοι γαῖάν τε· τεὴν δῆμόν τε πόλιν τε,

也请告诉我您的土地、您的族群和城池，

ὄφρα σε τῇ πέμπωσι τιτυσκόμεναι φρεσὶ νῆες·

好让那些凭着自身心智导航的船只将您送往那里；

οὐ γὰρ Φαιήκεσσι κυβερνητῆρες ἔασιν,

因为我们法埃亚科斯人没有舵手，

οὐδέ τι πηδάλιʼ ἔστι, τά τʼ ἄλλαι νῆες ἔχουσιν·

也没有其他船只拥有的舵桨；

ἀλλʼ αὐταὶ ἴσασι νοήματα καὶ φρένας ἀνδρῶν,

相反，船只自己就懂得人们的心思和意图，

καὶ πάντων ἴσασι πόλιας καὶ πίονας ἀγροὺς

知道所有人的城邦和肥沃的田野，

ἀνθρώπων, καὶ λαῖτμα τάχισθʼ ἁλὸς ἐκπερόωσιν

它们能极快地跨越海洋的深渊，

ἠέρι καὶ νεφέλῃ κεκαλυμμέναι· οὐδέ ποτέ σφιν

隐藏在浓雾和乌云之中；它们永远

οὔτε τι πημανθῆναι ἔπι δέος οὔτʼ ἀπολέσθαι.

既没有受损的顾虑，也没有毁灭的担忧。

ἀλλὰ τόδʼ ὥς ποτε πατρὸς ἐγὼν εἰπόντος ἄκουσα

可是，我曾听我父亲纳乌西托奥斯说起过这样一件事，

Ναυσιθόου, ὃς ἔφασκε Ποσειδάωνʼ ἀγάσασθαι

他说波塞冬对我们怀有怨恨，

ἡμῖν, οὕνεκα πομποὶ ἀπήμονές εἰμεν ἁπάντων.

因为我们安全地护送了所有的人。

φῆ ποτὲ Φαιήκων ἀνδρῶν ἐυεργέα νῆα

他说，总有一天，一艘由法埃亚科斯人建造精良的船只，

ἐκ πομπῆς ἀνιοῦσαν ἐν ἠεροειδέι πόντῳ

在从护送途中返回的雾气茫茫的海面上，会被震碎，

ῥαισέμεναι, μέγα δʼ ἧμιν ὄρος πόλει ἀμφικαλύψειν.

并且一座大山会把我们的城市合围遮蔽。

ὣς ἀγόρευʼ ὁ γέρων· τὰ δέ κεν θεὸς ἢ τελέσειεν

那位老人曾这样说过；而神明或许会让它实现，

ἤ κʼ ἀτέλεστʼ εἴη, ὥς οἱ φίλον ἔπλετο θυμῷ·

或许不让它发生，这全凭他自己的心意；

ἀλλʼ ἄγε μοι τόδε εἰπὲ καὶ ἀτρεκέως κατάλεξον,

但是来吧，请告诉我这些，并如实陈述：

ὅππῃ ἀπεπλάγχθης τε καὶ ἅς τινας ἵκεο χώρας

您流落到了何方，到过哪些凡人的土地，

ἀνθρώπων, αὐτούς τε πόλιάς τʼ ἐὺ ναιετοώσας,

见到了哪些人和他们那安居乐业的城市；

ἠμὲν ὅσοι χαλεποί τε καὶ ἄγριοι οὐδὲ δίκαιοι,

哪些人残暴、粗野、不讲正义，

οἵ τε φιλόξεινοι, καί σφιν νόος ἐστὶ θεουδής.

哪些人好客、且拥有一颗敬畏神明的心。

εἰπὲ δʼ ὅ τι κλαίεις καὶ ὀδύρεαι ἔνδοθι θυμῷ

也请告诉我们，当您听见阿尔戈斯人、达奈人

Ἀργείων Δαναῶν ἠδʼ Ἰλίου οἶτον ἀκούων.

以及伊利翁的厄运时，为何在内心深处哭泣和哀伤。

τὸν δὲ θεοὶ μὲν τεῦξαν, ἐπεκλώσαντο δʼ ὄλεθρον

这是神明的杰作，他们为人类纺织了毁灭的命运，

ἀνθρώποις, ἵνα ᾖσι καὶ ἐσσομένοισιν ἀοιδή.

好让未来的人们也有歌可唱。

ἦ τίς τοι καὶ πηὸς ἀπέφθιτο Ἰλιόθι πρὸ

莫非您有亲戚在伊利翁城前死去，

ἐσθλὸς ἐών, γαμβρὸς ἢ πενθερός, οἵ τε μάλιστα

他是一个高尚的人，或是女婿，或是岳父，

κήδιστοι τελέθουσι μεθʼ αἷμά τε καὶ γένος αὐτῶν;

在血缘和家族之后，他们可是最亲近的人啊？

ἦ τίς που καὶ ἑταῖρος ἀνὴρ κεχαρισμένα εἰδώς,

抑或是哪位性情相投、品德高尚的战友？

ἐσθλός; ἐπεὶ οὐ μέν τι κασιγνήτοιο χερείων

因为一个聪明睿智的战友，

γίγνεται, ὅς κεν ἑταῖρος ἐὼν πεπνυμένα εἰδῇ.

绝不亚于一个同胞兄弟。”

语法注3 条

8.517Ὀδυσσῆα ... βήμεναι
充当动词 “ἤειδεν”（第514行）之宾语的“对格加不定式”结构（或承接第516行的 “ἄειδε”）。其中 “Ὀδυσσῆα” 为主语对格，“βήμεναι” 为荷马方言中的不定式（相当于雅典方言的 “βῆναι”），用以说明歌曲的内容，即奥德修斯走向德伊福波斯的府邸。
8.523ὡς δὲ γυνὴ κλαίῃσι
由比较连词 “ὡς” 引导的虚拟语气 “κλαίῃσι”（第三人称单数，荷马方言形式）。在荷马史诗的喻情修辞（直喻）中，虚拟语气经常在不带语气小词 “ἄν” 或 “κέ” 的情况下单用，用以表示某种普遍或典型的情况。
8.547ὅς τʼ ὀλίγον περ ἐπιψαύῃ πραπίδεσσι
在表示普遍条件的泛指关系从句中，使用了不带 “ἄν” 或 “κέ” 的虚拟语气 “ἐπιψαύῃ”。与格 “πραπίδεσσι” 意为“用心、用理智”，作为工具与格，或受动词 “ἐπιψαύῃ” 支配。整句意为“对于哪怕稍微触及（懂得）一点理智的人来说”。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:8.514-8.586