奥德修斯的夸耀与德莫多科斯咏阿雷斯｜《奥德赛》§8.221-8.293（荷马）希腊语原文与中文翻译

τῶν δʼ ἄλλων ἐμέ φημι πολὺ προφερέστερον εἶναι,

“但在其余的所有凡人中，我敢说自己远为优秀，

ὅσσοι νῦν βροτοί εἰσιν ἐπὶ χθονὶ σῖτον ἔδοντες.

在如今所有在大地上吃着粮食活着的凡人之中。

ἀνδράσι δὲ προτέροισιν ἐριζέμεν¹ οὐκ ἐθελήσω,

然而对于过去的先贤们，我却不愿与他们争高下，

οὔθʼ Ἡρακλῆι οὔτʼ Εὐρύτῳ Οιχαλιῆι,

无论是赫拉克勒斯，还是奥伊卡里亚的欧律托斯，

οἵ ῥα καὶ ἀθανάτοισιν ἐρίζεσκον περὶ τόξων.

他们曾用弓箭与不死的神明竞射。

τῷ ῥα καὶ αἶψʼ ἔθανεν μέγας Εὔρυτος, οὐδʼ ἐπὶ γῆρας

因此伟大的欧律托斯猝然死去，没能在自家的

ἵκετʼ ἐνὶ μεγάροισι· χολωσάμενος γὰρ Ἀπόλλων

宫殿里活到白头；因为被激怒的阿波罗

ἔκτανεν, οὕνεκά μιν προκαλίζετο τοξάζεσθαι.

杀死了他，因为他竟向神挑战比试弓术。

δουρὶ δʼ ἀκοντίζω ὅσον οὐκ ἄλλος τις ὀιστῷ.

如果投掷标枪，我能比任何别人射出的箭还远。

οἴοισιν δείδοικα ποσὶν μή τίς με παρέλθῃ²

我唯独担心自己的双脚，唯恐有法亚基亚人

Φαιήκων· λίην γὰρ ἀεικελίως ἐδαμάσθην

会超越我；因为我实在是太凄惨地折服于

κύμασιν ἐν πολλοῖς, ἐπεὶ οὐ κομιδὴ κατὰ νῆα

那重重波涛之中了，因为在船上并无长期的

ἦεν ἐπηετανός· τῷ μοι φίλα γυῖα λέλυνται.

精心调理，所以我的肢体都已疲软不堪。”

ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ἀκὴν ἐγένοντο σιωπῇ.

他这样说道，所有人便都静默无声。

Ἀλκίνοος δέ μιν οἶος ἀμειβόμενος προσέειπεν·

只有阿尔基诺奥斯开口回答他说道：

ξεῖνʼ, ἐπεὶ οὐκ ἀχάριστα μεθʼ ἡμῖν ταῦτʼ ἀγορεύεις,

“客人，既然你在我们中间说出这番不失体面的话，

ἀλλʼ ἐθέλεις ἀρετὴν σὴν φαινέμεν, ἥ τοι ὀπηδεῖ,

只是想显露那伴随你自身的杰出力量，

χωόμενος ὅτι σʼ οὗτος ἀνὴρ ἐν ἀγῶνι παραστὰς

因为你愤怒于这个人在赛场上站在你身旁并

νείκεσεν, ὡς ἂν σὴν ἀρετὴν βροτὸς οὔ τις ὄνοιτο³,

羞辱你，以至于任何一个懂得在心中说得得体之言的

ὅς τις ἐπίσταιτο ᾗσι φρεσὶν ἄρτια βάζειν·

凡人，都不会轻视你的优秀；

ἀλλʼ ἄγε νῦν ἐμέθεν ξυνίει ἔπος, ὄφρα καὶ ἄλλῳ

那么来吧，现在且听我一言，以便你将来在自家的宫殿里，

εἴπῃς ἡρώων, ὅτε κεν σοῖς ἐν μεγάροισι

同你的妻子和你的孩子们宴饮时，

δαινύῃ παρὰ σῇ τʼ ἀλόχῳ καὶ σοῖσι τέκεσσιν,

ἡμετέρης ἀρετῆς μεμνημένος, οἷα καὶ ἡμῖν

能回忆起我们的优秀，并将之告诉其他的英雄。

Ζεὺς ἐπὶ ἔργα τίθησι διαμπερὲς ἐξ ἔτι πατρῶν.

那就是宙斯自我们祖辈起，始终赐予我们的那些本领。

οὐ γὰρ πυγμάχοι εἰμὲν ἀμύμονες οὐδὲ παλαισταί,

我们虽然不是完美无瑕的拳击手或摔跤手，

ἀλλὰ ποσὶ κραιπνῶς θέομεν καὶ νηυσὶν ἄριστοι,

但我们双脚奔跑如飞，且最善于驾船，

αἰεὶ δʼ ἡμῖν δαίς τε φίλη κίθαρις τε χοροί τε

我们总是喜爱宴席、竖琴和舞蹈，

εἵματά τʼ ἐξημοιβὰ λοετρά τε θερμὰ καὶ εὐναί.

以及换洗的衣服、温水沐浴和舒适的床铺。

ἀλλʼ ἄγε, Φαιήκων βητάρμονες ὅσσοι ἄριστοι,

那么来吧，所有法亚基亚人中最优秀的舞者们，

παίσατε, ὥς χʼ ὁ ξεῖνος ἐνίσπῃ οἷσι φίλοισιν

尽情舞蹈吧，以便这位客人在回到家乡、面对亲友时，

οἴκαδε νοστήσας, ὅσσον περιγιγνόμεθʼ ἄλλων

能告诉他们，我们在航海、疾跑、

ναυτιλίῃ καὶ ποσσὶ καὶ ὀρχηστυῖ καὶ ἀοιδῇ.

舞蹈以及歌唱上，超越其他人有多远。

Δημοδόκῳ δέ τις αἶψα κιὼν φόρμιγγα λίγειαν

让谁快去把那把声音清脆的竖琴拿来，

οἰσέτω, ἥ που κεῖται ἐν ἡμετέροισι δόμοισιν.

它大概正放在我们宫殿里的某个地方，好给德莫多科斯使用。”

ὣς ἔφατʼ Ἀλκίνοος θεοείκελος, ὦρτο δὲ κῆρυξ

神一样的阿尔基诺奥斯这样说道，传令官便站起身来，

οἴσων φόρμιγγα γλαφυρὴν δόμου ἐκ βασιλῆος.

去从国王的宫殿里取那把精美的竖琴。

αἰσυμνῆται δὲ κριτοὶ ἐννέα πάντες ἀνέσταν

共有九位被挑选出来的公证裁判站起身来，

δήμιοι, οἳ κατʼ ἀγῶνας ἐὺ πρήσσεσκον ἕκαστα,

他们平时在赛场上把每件事都安排得妥妥帖帖，

λείηναν δὲ χορόν, καλὸν δʼ εὔρυναν ἀγῶνα.

他们平整了舞蹈场地，开辟出了美丽的舞池。

κῆρυξ δʼ ἐγγύθεν ἦλθε φέρων φόρμιγγα λίγειαν

传令官走上前，手里拿着声音清脆的竖琴，

Δημοδόκῳ· ὁ δʼ ἔπειτα κίʼ ἐς μέσον· ἀμφὶ δὲ κοῦροι

递给德莫多科斯。德莫多科斯随后走到场地中央，周围站着

πρωθῆβαι ἵσταντο, δαήμονες ὀρχηθμοῖο,

刚成年的青年们，他们都精通舞蹈，

πέπληγον δὲ χορὸν θεῖον ποσίν. αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς

用双脚敲击着神圣的舞池。而奥德修斯

μαρμαρυγὰς θηεῖτο ποδῶν, θαύμαζε δὲ θυμῷ.

注视着他们双脚闪烁的舞步，在心中赞叹不已。

αὐτὰρ ὁ φορμίζων ἀνεβάλλετο καλὸν ἀείδειν

此时，歌手拨弄琴弦，开始美妙地歌唱，

ἀμφʼ Ἄρεος φιλότητος εὐστεφάνου τʼ Ἀφροδίτης,

歌唱阿雷斯与戴着美丽花冠的阿芙罗狄忒之间的恋情，

ὡς τὰ πρῶτα μίγησαν ἐν Ἡφαίστοιο δόμοισι

他们起初如何在赫斐斯托斯的宫殿里秘密

λάθρῃ, πολλὰ δʼ ἔδωκε, λέχος δʼ ᾔσχυνε καὶ εὐνὴν

结合，阿雷斯送了她许多礼物，羞辱了

Ἡφαίστοιο ἄνακτος. ἄφαρ δέ οἱ ἄγγελος ἦλθεν

赫斐斯托斯国王的床铺与寝榻。但赫利奥斯很快把这消息告诉了他，

Ἥλιος, ὅ σφʼ ἐνόησε μιγαζομένους φιλότητι.

因为他目睹了他们沉浸在爱河之中的结合。

Ἥφαιστος δʼ ὡς οὖν θυμαλγέα μῦθον ἄκουσε,

赫斐斯托斯一听这痛心的话语，

βῆ ῥʼ ἴμεν ἐς χαλκεῶνα κακὰ φρεσὶ βυσσοδομεύων,

便在心中暗暗策划着惩罚的恶谋，走向了锻造作坊。

ἐν δʼ ἔθετʼ ἀκμοθέτῳ μέγαν ἄκμονα, κόπτε δὲ δεσμοὺς

他把一块巨大的铁砧安放在砧座上，锻造出

ἀρρήκτους ἀλύτους, ὄφρʼ ἔμπεδον αὖθι μένοιεν.

无法打破、无法解开的锁链，好让它们牢固地留在原处。

αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ τεῦξε δόλον κεχολωμένος Ἄρει,

他因对阿雷斯怀着怒火而做好了陷阱之后，

βῆ ῥʼ ἴμεν ἐς θάλαμον, ὅθι οἱ φίλα δέμνιʼ ἔκειτο,

便走向那放着他心爱的床榻的卧室，

ἀμφὶ δʼ ἄρʼ ἑρμῖσιν χέε δέσματα κύκλῳ ἁπάντῃ·

把这些锁链密密麻麻地缠绕在床柱周围。

πολλὰ δὲ καὶ καθύπερθε μελαθρόφιν⁴ ἐξεκέχυντο,

还有许多锁链从上面的天花板垂下来，

ἠύτʼ ἀράχνια λεπτά, τά γʼ οὔ κέ τις οὐδὲ ἴδοιτο,

宛如细密的蜘蛛网，任何人都无法察觉，

οὐδὲ θεῶν μακάρων· πέρι γὰρ δολόεντα τέτυκτο.

即使是那些快乐的神明也看不见，因为它们被制作得极其精巧。

αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ πάντα δόλον περὶ δέμνια χεῦεν,

当他在床榻周围布置好了所有的陷阱，

εἴσατʼ ἴμεν⁵ ἐς Λῆμνον, ἐυκτίμενον πτολίεθρον,

便假装要前往利姆诺斯，那座建设完好的城池，

ἥ οἱ γαιάων πολὺ φιλτάτη ἐστὶν ἁπασέων.

那是在大地上所有地方中，他最喜爱的地方。

οὐδʼ ἀλαοσκοπιὴν εἶχε χρυσήνιος Ἄρης,

金缰绳的阿雷斯可没有盲目地监视，

ὡς ἴδεν Ἥφαιστον κλυτοτέχνην νόσφι κιόντα·

一看到名声显赫的匠神赫斐斯托斯离去，

βῆ δʼ ἰέναι πρὸς δῶμα περικλυτοῦ Ἡφαίστοιο

他便走向名声显赫的赫斐斯托斯的宫殿，

ἰσχανόων φιλότητος ἐυστεφάνου Κυθερείης.

渴望着与戴着美丽花冠的西塞利亚的爱情。

ἡ δὲ νέον παρὰ πατρὸς ἐρισθενέος Κρονίωνος

而她刚好从力量强大的父亲、克罗诺斯之子那里

ἐρχομένη κατʼ ἄρʼ ἕζεθʼ· ὁ δʼ εἴσω δώματος ᾔει,

刚刚回来并坐下。阿雷斯走入宫殿中，

ἔν τʼ ἄρα οἱ φῦ χειρί, ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζε·

握住她的手，开口说话，呼唤着她说道：

δεῦρο, φίλη, λέκτρονδε τραπείομεν εὐνηθέντες·

“来吧，亲爱的，让我们上床安歇去吧；

οὐ γὰρ ἔθʼ Ἥφαιστος μεταδήμιος, ἀλλά που ἤδη

因为赫斐斯托斯已经不在本地，他大概已经去了……”

语法注5 条

8.223ἐριζέμεν
动词 ἐρίζω（竞争、较量）的荷马史诗式现在不定式。此处使用了史诗特有的词尾 -έμεν，而非古典雅典方言的 -ειν。
8.230δείδοικα... μή τίς με παρέλθῃ
由表示担忧的动词 δείδοικα（我担心）引导带有虚词 μή（恐怕、免得）的惧虑从句，后接过去不定时（Aorist）虚拟语气 παρέλθῃ，表示单次动作的“被超越”。
8.239ὡς ἂν... ὄνοιτο
引导目的或结果的连词 ὡς 与表示潜在可能性的语气小词 ἄν 及希求语气 ὄνοιτο（源自 ὄνομαι，意为指责、轻视）连用，表达一种潜在或假设性的结果：“以便任何凡人都无法轻视你的杰出”。
8.279μελαθρόφιν
名词 μέλαθρον（屋顶、屋梁）与古史诗特有的格词尾 -φι(ν) 相结合，在此处作为不带前置词的分离属格（或夺格）使用，意为“从屋梁上”。
8.283εἴσατʼ ἴμεν
直陈语气过去不定时动词 εἴσατο（源自 εἴδομαι，指装作、显得）与现在不定式 ἴμεν（源自 εἶμι，指去）的结合，该句型在文中表示“装作要去”或“假装出发”。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:8.221-8.293