奥德修斯掷铁饼与挑战各项竞技｜《奥德赛》§8.149-8.220（荷马）希腊语原文与中文翻译

ἀλλʼ ἄγε πείρησαι, σκέδασον δʼ ἀπὸ κήδεα θυμοῦ.

“来吧，请您尝试一下，把忧虑从您的心中驱散。

σοὶ δʼ ὁδὸς οὐκέτι δηρὸν ἀπέσσεται, ἀλλά τοι ἤδη

您的旅程不会再拖延很久，已经为您

νηῦς τε κατείρυσται καὶ ἐπαρτέες εἰσὶν ἑταῖροι.

船已下水，同伴们也已准备就绪。”

τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·

足智多谋的奥德修斯回答他说道：

Λαοδάμα, τί με ταῦτα κελεύετε κερτομέοντες;

“拉奥达马斯，你们为什么要嘲弄我，催促我做这些事？

κήδεά μοι καὶ μᾶλλον ἐνὶ φρεσὶν ἤ περ ἄεθλοι,

在我心中，忧虑远比竞技更重，

ὃς πρὶν μὲν μάλα πολλὰ πάθον¹ καὶ πολλὰ μόγησα,

我先前遭受了极多痛苦，历尽了艰辛，

νῦν δὲ μεθʼ ὑμετέρῃ ἀγορῇ νόστοιο χατίζων

如今我坐在你们的集会中，渴望着归乡，

ἧμαι, λισσόμενος βασιλῆά τε πάντα τε δῆμον.

坐在这里，恳求着国王和所有的民众。”

τὸν δʼ αὖτʼ Εὐρύαλος ἀπαμείβετο νείκεσέ τʼ ἄντην·

欧律阿洛斯接着回答他，当面嘲讽道：

οὐ γάρ σʼ οὐδέ, ξεῖνε, δαήμονι φωτὶ ἐίσκω

“客人啊，我绝不认为你是一个精通

ἄθλων, οἷά τε πολλὰ μετʼ ἀνθρώποισι πέλονται,

竞技的人，那些在人间广泛盛行的种种竞试；

ἀλλὰ τῷ, ὅς θʼ ἅμα νηὶ πολυκλήιδι θαμίζων,

相反，你倒像是一个经常乘坐多桨船、

ἀρχὸς ναυτάων οἵ τε πρηκτῆρες ἔασιν,

身为那些做买卖的航海者的头领，

φόρτου τε μνήμων καὶ ἐπίσκοπος ᾖσιν ὁδαίων

终日记挂着货物，监视着归途的

κερδέων θʼ ἁρπαλέων· οὐδʼ ἀθλητῆρι ἔοικας.

贪婪利润的人。你一点也不像个竞技者。”

τὸν δʼ ἄρʼ ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·

足智多谋的奥德修斯狠狠瞪了他一眼，说道：

ξεῖνʼ, οὐ καλὸν ἔειπες· ἀτασθάλῳ ἀνδρὶ ἔοικας.

“客人，你说得太无礼了，你看起来像个狂妄自大的人。

οὕτως οὐ πάντεσσι θεοὶ χαρίεντα διδοῦσιν

神明绝不会把所有的美惠都赐予

ἀνδράσιν, οὔτε φυὴν οὔτʼ ἂρ φρένας οὔτʼ ἀγορητύν.

凡人，无论是体态、心智还是口才。

ἄλλος μὲν γάρ τʼ εἶδος ἀκιδνότερος πέλει ἀνήρ,

有人外表长得平庸无奇，

ἀλλὰ θεὸς μορφὴν ἔπεσι στέφει, οἱ δέ τʼ ἐς αὐτὸν

但神明用美妙言辞为他的体貌加冠，众人都欣然

τερπόμενοι λεύσσουσιν· ὁ δʼ ἀσφαλέως ἀγορεύει

瞩目于他。他谈吐沉稳，

αἰδοῖ μειλιχίῃ, μετὰ δὲ πρέπει ἀγρομένοισιν,

带着温和的谦恭，在集会的人群中脱颖而出；

ἐρχόμενον δʼ ἀνὰ ἄστυ θεὸν ὣς εἰσορόωσιν.

当他走在城里时，人们敬仰他如敬神明。

ἄλλος δʼ αὖ εἶδος μὲν ἀλίγκιος ἀθανάτοισιν,

另一个人外貌酷似不朽的主神，

ἀλλʼ οὔ οἱ χάρις ἀμφιπεριστέφεται ἐπέεσσιν,

但他的言语间却没有优雅的美惠环绕。

ὡς καὶ σοὶ εἶδος μὲν ἀριπρεπές, οὐδέ κεν ἄλλως

就像你一样，你的外貌极其出众，纵然是神明

οὐδὲ θεὸς τεύξειε², νόον δʼ ἀποφώλιός ἐσσι.

也无法雕琢得更美，但在心智上你却是个空洞的庸人。

ὤρινάς μοι θυμὸν ἐνὶ στήθεσσι φίλοισιν

你这不合时宜的话语，激起了我胸中的怒火。

εἰπὼν οὐ κατὰ κόσμον. ἐγὼ δʼ οὐ νῆις ἀέθλων,

我绝非对竞技一无所知，

ὡς σύ γε μυθεῖαι, ἀλλʼ ἐν πρώτοισιν ὀίω

并不像你口中所说的那样。相反，我认为自己曾位列前茅，

ἔμμεναι, ὄφρʼ ἥβῃ τε πεποίθεα³ χερσί τʼ ἐμῇσι.

只要我还信赖自己的青春和双手。

νῦν δʼ ἔχομαι κακότητι καὶ ἄλγεσι· πολλὰ γὰρ ἔτλην

而如今我深受苦难与悲痛折磨，因为我历尽磨难，

ἀνδρῶν τε πτολέμους ἀλεγεινά τε κύματα πείρων.

穿行于凡人的战场和凶险的波涛之中。

ἀλλὰ καὶ ὥς, κακὰ πολλὰ παθών, πειρήσομʼ ἀέθλων·

但即便如此，在遭受了如此多磨难之后，我仍要尝试竞技；

θυμοδακὴς γὰρ μῦθος, ἐπώτρυνας δέ με εἰπών.

因为你的话语刺痛了我的心，你用这番话激怒了我。”

ἦ ῥα καὶ αὐτῷ φάρει ἀναΐξας λάβε δίσκον

他说完便披着斗篷一跃而起，抓起一块铁饼，

μείζονα καὶ πάχετον, στιβαρώτερον οὐκ ὀλίγον περ

这铁饼比法亚基亚人平时互相投掷的

ἢ οἵῳ Φαίηκες ἐδίσκεον ἀλλήλοισι.

那些还要更大、更厚、明显更为沉重。

τόν ῥα περιστρέψας ἧκε στιβαρῆς ἀπὸ χειρός,

他将其旋转着从强壮的手中掷出，

βόμβησεν δὲ λίθος· κατὰ δʼ ἔπτηξαν ποτὶ γαίῃ

石块发出呼啸声；他们贴地俯首，

Φαίηκες δολιχήρετμοι, ναυσίκλυτοι ἄνδρες,

那些善操长桨、航海闻名的法亚基亚人，

λᾶος ὑπὸ ῥιπῆς· ὁ δʼ ὑπέρπτατο σήματα πάντων

都在这投石的势头下畏缩。那铁饼飞越了所有人的标记，

ῥίμφα θέων ἀπὸ χειρός. ἔθηκε δὲ τέρματʼ Ἀθήνη

从他手中轻快地飞去。雅典娜设立了终点标记，

ἀνδρὶ δέμας ἐικυῖα, ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζεν·

她化身成一个男子的模样，开口说道：

καί κʼ ἀλαός τοι, ξεῖνε, διακρίνειε τὸ σῆμα

“客人，即使是瞎子，仅凭抚摸也能辨认出你的标记，

ἀμφαφόων, ἐπεὶ οὔ τι μεμιγμένον ἐστὶν ὁμίλῳ,

因为它绝没有混在众人的标记堆里，

ἀλλὰ πολὺ πρῶτον. σὺ δὲ θάρσει τόνδε γʼ ἄεθλον·

而是遥遥领先。对于这项竞技你大可放心；

οὔ τις Φαιήκων τόδε γʼ ἵξεται, οὐδʼ ὑπερήσει.

法亚基亚人中绝无人能及此，更不用说超越它了。”

ὣς φάτο, γήθησεν δὲ πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς,

她这样说道，那历经磨难、高贵的奥德修斯心中欢喜，

χαίρων, οὕνεχʼ ἑταῖρον ἐνηέα λεῦσσʼ ἐν ἀγῶνι.

他十分欣喜，因为在这赛场上看到了一个同情他的朋友。

καὶ τότε κουφότερον μετεφώνεε Φαιήκεσσιν·

于是，他以更轻松的语调对法亚基亚人说道：

τοῦτον νῦν ἀφίκεσθε, νέοι. τάχα δʼ ὕστερον ἄλλον

“青年们，现在赶上这个吧！我想，不久之后我还会掷出另一个，

ἥσειν ἢ τοσσοῦτον ὀίομαι ἢ ἔτι μᾶσσον.

要么和这个一样远，要么还要更远。

τῶν δʼ ἄλλων ὅτινα κραδίη θυμός τε κελεύει,

在其余人中，不论谁的心中和精神鼓动着他，

δεῦρʼ ἄγε πειρηθήτω, ἐπεί μʼ ἐχολώσατε λίην,

尽管上上前尝试吧，因为你们把我彻底激怒了。

ἢ πὺξ ἠὲ πάλῃ ἢ καὶ ποσίν, οὔ τι μεγαίρω,

无论是拳击、摔跤还是跑步，我绝不推辞，

πάντων Φαιήκων, πλήν γʼ αὐτοῦ Λαοδάμαντος.

所有的法亚基亚人，唯独要把拉奥达马斯本人除外。

ξεῖνος γάρ μοι ὅδʼ ἐστί· τίς ἂν φιλέοντι μάχοιτο;

因为他是我的主人（接待者）；谁会去和善待自己的人争斗呢？

ἄφρων δὴ κεῖνός γε καὶ οὐτιδανὸς πέλει ἀνήρ,

那种人确实是愚蠢而无价值的，

ὅς τις ξεινοδόκῳ ἔριδα προφέρηται ἀέθλων

若他在他乡异国，向接待他的主人

δήμῳ ἐν ἀλλοδαπῷ· ἕο δʼ αὐτοῦ πάντα κολούει.

提出竞技挑战；他这是在自毁前程。

τῶν δʼ ἄλλων οὔ πέρ τινʼ ἀναίνομαι οὐδʼ ἀθερίζω,

而对于其余人，我绝不拒绝，也不轻视，

ἀλλʼ ἐθέλω ἴδμεν καὶ πειρηθήμεναι ἄντην.

而是愿意当面领教，并同他们一试高下。

πάντα γὰρ οὐ κακός εἰμι, μετʼ ἀνδράσιν ὅσσοι ἄεθλοι·

因为在人间的各种竞技中，我绝非弱者；

εὖ μὲν τόξον οἶδα ἐύξοον ἀμφαφάασθαι·

我深知如何操控那张刨制精美的强弓；

πρῶτός κʼ ἄνδρα βάλοιμι ὀιστεύσας ἐν ὁμίλῳ

在敌人的敌阵人群中，我会是第一个射箭击倒对手的人，

ἀνδρῶν δυσμενέων, εἰ καὶ μάλα πολλοὶ ἑταῖροι

哪怕有许多同伴站在近旁，

ἄγχι παρασταῖεν καὶ τοξαζοίατο φωτῶν.

并且正向那些敌人乱箭齐发。

οἶος δή με Φιλοκτήτης ἀπεκαίνυτο τόξῳ

只有菲罗克忒忒斯在弓术上胜过我，

δήμῳ ἔνι Τρώων, ὅτε τοξαζοίμεθʼ Ἀχαιοί.

在特洛伊人的土地上，当我们阿开亚人比试弓术时。”

语法注3 条

8.155πάθον
虽然该动词形式极易被误认为第三人称复数，但此处它是第一人称单数过去时（ἔπαθον 的诗体省音形式），与关系代词 ὅς 一致，其先行词为前文 μοι 中隐含的第一人称。
8.177τεύξειε
伴随前一行（第176行）无变化词 κεν 的可能希求法（potential optative），构成强烈的假设表达：“纵使神明也无法将其雕琢得更完美（或以其他方式制造）。”
8.181πεποίθεα
这是现在完成时 πέποιθα 的第一人称单数过去完成时（具有对应雅典方言 -η 的史诗尾缀 -εα）。它与表示“只要/当……之时”的时间连词 ὄφρα 连用，表达过去持续的一种确信状态（“只要我还信赖的时候”）。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:8.149-8.220