- 底本
- Homer. The Odyssey, Volume 1-2. Murray, A. T. (Augustus Taber), editor. London: William Heinmann; New York: G.P. Putnam's Sons, 1919.
- 翻译
- AI 生成（gemini-3.5-flash） — 机器翻译，可能包含错误
- 语言
- 日本語 · English · 简体中文 · 한국어
- CTS URN
- urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:4.360-4.429
- 输出
- Humanitext Reader · reader.humanitext.ai · 2026-09-22
被困在法罗斯岛上面临饥饿的梅涅劳斯遇到了海中老人的女儿艾多忒亚，她向他传授了设伏捕捉其父普罗透斯以问明归途的巧妙计策。
ἔνθα μʼ ἐείκοσιν ἤματʼ ἔχον θεοί, οὐδέ ποτʼ οὖροι
神明们将我阻留在那里二十天之久，向海吹拂的
πνείοντες φαίνονθʼ ἁλιαέες, οἵ ῥά τε νηῶν
海风从未出现过，而这些风正是
πομπῆες γίγνονται ἐπʼ εὐρέα νῶτα θαλάσσης.
船只在宽阔海背上航行的引导者。
καί νύ κεν ἤια πάντα κατέφθιτο1 καὶ μένεʼ ἀνδρῶν,
如果不是神明中的一位怜悯我并救了我，
εἰ μή τίς με θεῶν ὀλοφύρατο καί μʼ ἐσάωσε,
如今所有的粮食都会耗尽，男人们的力气也会消逝，
Πρωτέος ἰφθίμου θυγάτηρ ἁλίοιο γέροντος,
她就是海中强悍的老人普罗透斯的女儿
Εἰδοθέη· τῇ γάρ ῥα μάλιστά γε θυμὸν ὄρινα.
艾多忒亚；因为我最能打动她的心。
ἥ μʼ οἴῳ ἔρροντι συνήντετο νόσφιν ἑταίρων·
当我在远离同伴、独自迷茫徘徊时，她遇见了我；
αἰεὶ γὰρ περὶ νῆσον ἀλώμενοι ἰχθυάασκον
因为他们总是拿着弯曲的鱼钩在岛屿周围捕鱼，
γναμπτοῖς ἀγκίστροισιν, ἔτειρε δὲ γαστέρα λιμός.
饥饿折磨着他们的肚子。
ἡ δέ μευ ἄγχι στᾶσα ἔπος φάτο φώνησέν τε·
她站在我身旁，开口对我说道：
νήπιός εἰς, ὦ ξεῖνε, λίην τόσον ἠδὲ χαλίφρων,
‘外乡人，你竟如此愚蠢，心智如此轻浮吗？
ἦε ἑκὼν μεθίεις καὶ τέρπεαι ἄλγεα πάσχων;
还是你甘愿放弃，并在遭受痛苦中获得快乐？
ὡς δὴ δήθʼ ἐνὶ νήσῳ ἐρύκεαι, οὐδέ τι τέκμωρ
以至于你如此长久地被困在这座岛上，却找不到任何
εὑρέμεναι δύνασαι, μινύθει δέ τοι ἦτορ ἑταίρων.
解脱的方法，而你同伴们的心灵正在日益消沉。’
ὣς ἔφατʼ, αὐτὰρ ἐγώ μιν ἀμειβόμενος προσέειπον·
她这样说，我回答她说道：
ἐκ μέν τοι ἐρέω, ἥ τις σύ πέρ ἐσσι θεάων,
‘无论你是女神中的哪一位，我都要如实告诉你，
ὡς ἐγὼ οὔ τι ἑκὼν κατερύκομαι, ἀλλά νυ μέλλω
我绝非自愿被困在此处，而我必定是
ἀθανάτους ἀλιτέσθαι, οἳ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσιν.
得罪了掌控辽阔天空的永生神明。
ἀλλὰ σύ πέρ μοι εἰπέ, θεοὶ δέ τε πάντα ἴσασιν,
但请告诉我——因为神明无所不知——
ὅς τίς μʼ ἀθανάτων πεδάᾳ καὶ ἔδησε κελεύθου,
是哪位永生的神明束缚了我，阻断了我的旅程，
νόστον θʼ, ὡς ἐπὶ πόντον ἐλεύσομαι ἰχθυόεντα.
并告诉我的归途，我该如何越过这鱼群汇聚的大海。’
ὣς ἐφάμην, ἡ δʼ αὐτίκʼ ἀμείβετο δῖα θεάων·
我这样说，神圣的女神随即回答道：
τοιγὰρ ἐγώ τοι, ξεῖνε, μάλʼ ἀτρεκέως ἀγορεύσω.
‘外乡人，我必定会十分真实地告诉你。
πωλεῖταί τις δεῦρο γέρων ἅλιος νημερτὴς
这里常有一位诚实而永生的海中老人，
ἀθάνατος Πρωτεὺς Αἰγύπτιος, ὅς τε θαλάσσης
埃及的普罗透斯。他熟知所有海洋的
πάσης βένθεα οἶδε, Ποσειδάωνος ὑποδμώς·
深渊，并且是波塞冬的侍从；
τὸν δέ τʼ ἐμόν φασιν πατέρʼ ἔμμεναι ἠδὲ τεκέσθαι.
人们说他是我的父亲，也是生养我的人。
τόν γʼ εἴ πως σὺ δύναιο2 λοχησάμενος λελαβέσθαι,
如果你能设法埋伏并抓住他，
ὅς κέν τοι εἴπῃσιν ὁδὸν καὶ μέτρα κελεύθου
他就会告诉你旅途的道路、行程的距离，
νόστον θʼ, ὡς ἐπὶ πόντον ἐλεύσεαι ἰχθυόεντα.
以及你的归途，你该如何越过这鱼群汇聚的大海。
καὶ δέ κέ τοι εἴπῃσι, διοτρεφές, αἴ κʼ ἐθέλῃσθα,
而且，宙斯抚育的君王啊，如果你愿意，他还会告诉你，
ὅττι τοι ἐν μεγάροισι κακόν τʼ ἀγαθόν τε τέτυκται
在你踏上这条漫长而痛苦的旅途期间，
οἰχομένοιο σέθεν δολιχὴν ὁδὸν ἀργαλέην τε.
你的府邸里发生了什么好事和坏事。’
ὣς ἔφατʼ, αὐτὰρ ἐγώ μιν ἀμειβόμενος προσέειπον·
她这样说，我回答她说道：
αὐτὴ νῦν φράζευ σὺ λόχον θείοιο γέροντος,
‘请你自己为我谋划如何埋伏那位神圣的老人，
μή πώς με προϊδὼν ἠὲ προδαεὶς ἀλέηται·
免得他预先看见我，或者提前察觉而逃脱；
ἀργαλέος γάρ τʼ ἐστὶ θεὸς βροτῷ ἀνδρὶ δαμῆναι.
因为凡人极难制服一位神明。’
ὣς ἐφάμην, ἡ δʼ αὐτίκʼ ἀμείβετο δῖα θεάων·
我这样说，神圣的女神随即回答道：
τοιγὰρ ἐγώ τοι, ξεῖνε, μάλʼ ἀτρεκέως ἀγορεύσω.
‘外乡人，我必定会十分真实地告诉你。
ἦμος δʼ ἠέλιος μέσον οὐρανὸν ἀμφιβεβήκῃ,
当太阳升到天空中部时，
τῆμος ἄρʼ ἐξ ἁλὸς εἶσι γέρων ἅλιος νημερτὴς
那诚实的海中老人就会从海中走出来，
πνοιῇ ὕπο Ζεφύροιο μελαίνῃ φρικὶ καλυφθείς,
在西风吹拂下的黑色微波掩护下，
ἐκ δʼ ἐλθὼν κοιμᾶται ὑπὸ σπέσσι γλαφυροῖσιν·
他走上岸，在空旷的洞穴下就寝。
ἀμφὶ δέ μιν φῶκαι νέποδες καλῆς ἁλοσύδνης
在他的周围，美丽的海中女儿的子嗣——海豹们，
ἁθρόαι εὕδουσιν, πολιῆς ἁλὸς ἐξαναδῦσαι,
成群地睡在一起，它们从灰色的海水中探出身来，
πικρὸν ἀποπνείουσαι ἁλὸς πολυβενθέος ὀδμήν.
吐出深海浓烈的咸腥气味。
ἔνθα σʼ ἐγὼν ἀγαγοῦσα ἅμʼ ἠοῖ φαινομένηφιν
待到拂晓时分，我将带你前往该处，
εὐνάσω ἑξείης· σὺ δʼ ἐὺ κρίνασθαι ἑταίρους
并将你们依次安置。而你则要在你那排桨整齐的船旁，
τρεῖς, οἵ τοι παρὰ νηυσὶν ἐυσσέλμοισιν ἄριστοι.
挑选出最优秀的三位同伴。
πάντα δέ τοι ἐρέω ὀλοφώια τοῖο γέροντος.
我将把这位老人的所有变化之术都告诉你。
φώκας μέν τοι πρῶτον ἀριθμήσει καὶ ἔπεισιν·
他首先会去清点海豹的数量，并巡视它们；
αὐτὰρ ἐπὴν πάσας πεμπάσσεται ἠδὲ ἴδηται,
而当他清点完毕并看过了所有的海豹，
λέξεται ἐν μέσσῃσι νομεὺς ὣς πώεσι μήλων.
他就会躺在它们中间，就像羊群中的牧羊人一样。
τὸν μὲν ἐπὴν δὴ πρῶτα κατευνηθέντα ἴδησθε,
一旦你们看见他最先躺下安息，
καὶ τότʼ ἔπειθʼ ὑμῖν μελέτω κάρτος τε βίη τε,
那时你们就要集中力量和勇猛，
αὖθι δʼ ἔχειν3 μεμαῶτα καὶ ἐσσύμενόν περ ἀλύξαι.
哪怕他急切地想要逃脱，也要当场紧紧按住他。
πάντα δὲ γιγνόμενος πειρήσεται, ὅσσʼ ἐπὶ γαῖαν
他会进行各种尝试，化身为大地上所有的
ἑρπετὰ γίγνονται, καὶ ὕδωρ καὶ θεσπιδαὲς πῦρ·
爬行之物，以及水和神火；
ὑμεῖς δʼ ἀστεμφέως ἐχέμεν μᾶλλόν τε πιέζειν.
但你们必须坚定不移地按住他，并要更加用力地挤压。
ἀλλʼ ὅτε κεν δή σʼ αὐτὸς ἀνείρηται ἐπέεσσι,
不过，当他终于亲自开口向你提问时，
τοῖος ἐὼν οἷόν κε κατευνηθέντα ἴδησθε,
且其形态正与你们看见他躺下就寝时一模一样，
καὶ τότε δὴ σχέσθαι τε βίης λῦσαί τε γέροντα,
那时你们就要收回力量，释放这位老人，
ἥρως, εἴρεσθαι δέ, θεῶν ὅς τίς σε χαλέπτει,
英雄啊，并询问他是哪位神明在责难你，
νόστον θʼ, ὡς ἐπὶ πόντον ἐλεύσεαι ἰχθυόεντα.
以及你的归途，你该如何越过这鱼群汇聚的大海。’
ὣς εἰποῦσʼ ὑπὸ πόντον ἐδύσετο κυμαίνοντα.
她说完，便隐入了波涛汹涌的海水中。
αὐτὰρ ἐγὼν ἐπὶ νῆας, ὅθʼ ἕστασαν ἐν ψαμάθοισιν,
而我则走向停泊在沙滩上的船只，
ἤια· πολλὰ δέ μοι κραδίη πόρφυρε κιόντι.
在我走去的时候，我的心潮起伏不定。
αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ἐπὶ νῆα κατήλυθον ἠδὲ θάλασσαν,
当我来到船只和大海之畔，
δόρπον θʼ ὁπλισάμεσθʼ, ἐπί τʼ ἤλυθεν ἀμβροσίη νύξ·
我们准备了晚餐，随后神圣的黑夜降临了。
- 4.363κατέφθιτο
动词 φθίνω（消逝、枯竭）的第三人称单数无增符不定过去时中间态。这是一个根词不定过去时形式（root aorist），在语法上与中性复数主语 ἤια 一致而使用单数动词。该句与后文以 εἰ μή 引导的条件从句共同构成过去非真实条件句的归结从句，并伴有副词 κεν，表示“本已耗尽了”。
- 4.388δύναιο
动词 δύναμαι（能够）的第二人称单数现在时希求法。由条件连词 εἴ πως（如果能以某种方式）引导，表达愿望或尝试。此处省略了归结从句，仅由条件从句暗示尝试捕获的意图。不定式 λελαβέσθαι 是 Homer 特有的 λαμβάνω（抓住）的重叠第二不定过去时不定式。
- 4.416ἔχειν
作为命令法使用的不定式（infinitive for imperative）。它与表示命令的句式 μελέτω 并列，传达直接而强烈的命令。分词 μεμαῶτα（急切、渴望）与 ἐσσύμενόν（急忙、焦虑）均为宾格分词，修饰企图逃跑的普罗透斯，而不定式 ἀλύξαι（逃脱）则限定了这些分词的意图。