特勒马科斯诉求婚者之乱与梅涅劳斯的讲述｜《奥德赛》§4.289-4.359（荷马）希腊语原文与中文翻译

τόφρα δʼ ἔχʼ, ὄφρα σε νόσφιν ἀπήγαγε Παλλὰς Ἀθήνη.

他便一直按住，直到帕拉斯·雅典娜将你领开。

τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·

聪慧的特勒马科斯随即回答他说道：

Ἀτρεΐδη Μενέλαε διοτρεφές, ὄρχαμε λαῶν,

“阿特柔斯之子梅涅劳斯啊，宙斯抚育的君王，众民的领袖。

ἄλγιον· οὐ γάρ οἵ τι τάδʼ ἤρκεσε λυγρὸν ὄλεθρον¹,

这更加令人痛心；因为即便他胸中的心是

οὐδʼ εἴ οἱ κραδίη γε σιδηρέη ἔνδοθεν ἦεν.

铁打的，这些也完全未能帮他抵挡悲惨的毁灭。

ἀλλʼ ἄγετʼ εἰς εὐνὴν τράπεθʼ ἡμέας, ὄφρα καὶ ἤδη

但请带我们去寝榻吧，好让我们现在

ὕπνῳ ὕπο γλυκερῷ ταρπώμεθα κοιμηθέντες.

能在甜美的梦乡中躺下安息。”

ὣς ἔφατʼ, Ἀργείη δʼ Ἑλένη δμῳῇσι κέλευσεν

他这样说，阿耳戈斯的海伦便吩咐女仆们

δέμνιʼ ὑπʼ αἰθούσῃ θέμεναι καὶ ῥήγεα καλὰ

在廊下搭起铺盖，铺上美丽的紫色

πορφύρεʼ ἐμβαλέειν στορέσαι τʼ ἐφύπερθε τάπητας,

毯子，并在上面撒上织花软垫，

χλαίνας τʼ ἐνθέμεναι οὔλας καθύπερθεν ἕσασθαι.

再在上面放上厚实的斗篷，以便他们裹身。

αἱ δʼ ἴσαν ἐκ μεγάροιο δάος μετὰ χερσὶν ἔχουσαι,

女仆们手里拿着火把走出大殿，

δέμνια δὲ στόρεσαν· ἐκ δὲ ξείνους ἄγε κῆρυξ.

整理好了床铺；随后使者领着客人们走了出来。

οἱ μὲν ἄρʼ ἐν προδόμῳ δόμου αὐτόθι κοιμήσαντο,

于是他们便在那屋前的前厅里睡下，

Τηλέμαχός θʼ ἥρως καὶ Νέστορος ἀγλαὸς υἱός·

英雄特勒马科斯和内斯托尔的显赫之子。

Ἀτρεΐδης δὲ καθεῦδε μυχῷ δόμου ὑψηλοῖο,

而阿特柔斯之子则在巍峨府邸的内室深处就寝，

πὰρ δʼ Ἑλένη τανύπεπλος ἐλέξατο, δῖα γυναικῶν.

陪伴在他身旁的是身着长袍的海伦，妇人中的佼佼者。

ἦμος δʼ ἠριγένεια φάνη ῥοδοδάκτυλος Ἠώς,

当那清晨初升、玫瑰色手指的黎明破晓之时，

ὤρνυτʼ ἄρʼ ἐξ εὐνῆφι βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος

善于呐喊的梅涅劳斯便从榻上起身，

εἵματα ἑσσάμενος, περὶ δὲ ξίφος ὀξὺ θέτʼ ὤμῳ,

穿上衣裳，将锐利的宝剑佩在肩头，

ποσσὶ δʼ ὑπὸ λιπαροῖσιν ἐδήσατο καλὰ πέδιλα,

在白皙的脚底系上美丽的凉鞋，

βῆ δʼ ἴμεν ἐκ θαλάμοιο θεῷ ἐναλίγκιος ἄντην,

像神明一般走出寝室，

Τηλεμάχῳ δὲ παρῖζεν, ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζεν·

坐在特勒马科斯身旁，开口对他说道：

τίπτε δέ σε χρειὼ δεῦρʼ ἤγαγε, Τηλέμαχʼ ἥρως,

“是什么需要引导你来到此处，英雄特勒马科斯，

ἐς Λακεδαίμονα δῖαν, ἐπʼ εὐρέα νῶτα θαλάσσης;

来到这神圣的拉刻代蒙，越过宽阔的海背？

δήμιον ἦ ἴδιον; τόδε μοι νημερτὲς ἐνίσπες.

是为了公事，还是私事？请如实告诉我。”

τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·

聪慧的特勒马科斯回答他说道：

Ἀτρεΐδη Μενέλαε διοτρεφές, ὄρχαμε λαῶν,

“阿特柔斯之子梅涅劳斯啊，宙斯抚育的君王，众民的领袖。

ἤλυθον, εἴ τινά μοι κληηδόνα πατρὸς ἐνίσποις.

我来到此处，是想看看你是否能告诉我关于我父亲的一丝消息。

ἐσθίεταί μοι οἶκος, ὄλωλε δὲ πίονα ἔργα,

我的家园正在被吞噬，丰厚的产业已被毁灭，

δυσμενέων δʼ ἀνδρῶν πλεῖος δόμος, οἵ τέ μοι αἰεὶ

府邸里挤满了怀有敌意的男人们，他们总是

μῆλʼ ἁδινὰ σφάζουσι καὶ εἰλίποδας ἕλικας βοῦς,

宰杀我密集的羊群和步履蹒跚、角弯蹄健的牛群，

μητρὸς ἐμῆς μνηστῆρες ὑπέρβιον ὕβριν ἔχοντες.

他们是我母亲的求婚者，怀着极其狂妄的傲慢。

τοὔνεκα νῦν τὰ σὰ γούναθʼ ἱκάνομαι, αἴ κʼ ἐθέλῃσθα

因此我如今来到你的膝前，盼望你愿意

κείνου λυγρὸν ὄλεθρον ἐνισπεῖν, εἴ που ὄπωπας

告诉我关于那人悲惨的毁灭，是否你在何处

ὀφθαλμοῖσι τεοῖσιν ἢ ἄλλου μῦθον ἄκουσας

亲眼所见，或是从其他流浪的人口中

πλαζομένου· περὶ γάρ μιν ὀιζυρὸν τέκε μήτηρ².

听到了传闻；因为他的母亲生他，注定要让他受尽折磨。

μηδέ τί μʼ αἰδόμενος μειλίσσεο μηδʼ ἐλεαίρων,

请不要因为顾忌我而用温和的话宽慰我，也不要怜悯我，

ἀλλʼ εὖ μοι κατάλεξον ὅπως ἤντησας ὀπωπῆς.

请如实地向我讲述，你是如何目睹他的。

λίσσομαι, εἴ ποτέ τοί τι πατὴρ ἐμός, ἐσθλὸς Ὀδυσσεὺς

我恳求你，如果我的父亲、高贵的奥德修斯

ἢ ἔπος ἠέ τι ἔργον ὑποστὰς ἐξετέλεσσε

曾经在诺言或行动上向你承诺并为你履行，

δήμῳ ἔνι Τρώων, ὅθι πάσχετε πήματʼ Ἀχαιοί,

在你们阿开亚人遭受苦难的特洛伊人的国度里，

τῶν νῦν μοι μνῆσαι, καί μοι νημερτὲς ἐνίσπες.

现在请为我记起这些，并如实告诉我。”

τὸν δὲ μέγʼ ὀχθήσας προσέθη ξανθὸς Μενέλαος·

金发的梅涅劳斯听后，深表愤慨地对他说：

ὢ πόποι, ἦ μάλα δὴ κρατερόφρονος ἀνδρὸς ἐν εὐνῇ

“哎呀！他们这些懦夫，竟然真的想躺在

ἤθελον εὐνηθῆναι ἀνάλκιδες αὐτοὶ ἐόντες.

一个心性强健的勇士的榻上。

ὡς δʼ ὁπότʼ ἐν ξυλόχῳ ἔλαφος κρατεροῖο λέοντος

正如一只牝鹿，将她那刚出生、还在哺乳的幼鹿

νεβροὺς κοιμήσασα νεηγενέας γαλαθηνοὺς

安置在一只强悍雄狮的巢穴里睡觉，

κνημοὺς ἐξερέῃσι καὶ ἄγκεα ποιήεντα

自己则去翻越山峦斜坡和草木繁茂的幽谷

βοσκομένη, ὁ δʼ ἔπειτα ἑὴν εἰσήλυθεν εὐνήν,

去觅食，而随后那雄狮回到了自己的巢穴，

ἀμφοτέροισι δὲ τοῖσιν ἀεικέα πότμον ἐφῆκεν,

并给这两只幼鹿带去无情的毁灭，

ὣς Ὀδυσεὺς κείνοισιν ἀεικέα πότμον ἐφήσει.

奥德修斯也将给那些人带去无情的毁灭。

αἲ γάρ, Ζεῦ τε πάτερ καὶ Ἀθηναίη καὶ Ἄπολλον,

但愿，宙斯父亲、雅典娜和阿波罗啊，

τοῖος ἐών, οἷός ποτʼ ἐυκτιμένῃ ἐνὶ Λέσβῳ

他能保持当年的英姿，就像他曾在建设良好的莱斯博斯，

ἐξ ἔριδος Φιλομηλεΐδῃ ἐπάλαισεν ἀναστάς³,

因争执而站起身来与菲洛梅莱德斯摔跤，

κὰδ δʼ ἔβαλε κρατερῶς, κεχάροντο δὲ πάντες Ἀχαιοί,

并将其狠狠摔倒，让所有的阿开亚人都为之欢欣，

τοῖος ἐὼν μνηστῆρσιν ὁμιλήσειεν Ὀδυσσεύς·

愿奥德修斯以这样的英姿去面对那些求婚者；

πάντες κʼ ὠκύμοροί τε γενοίατο πικρόγαμοί τε.

那么他们所有人都会立刻命丧黄泉，迎来痛苦的婚礼。

ταῦτα δʼ ἅ μʼ εἰρωτᾷς καὶ λίσσεαι, οὐκ ἂν ἐγώ γε

至于你所询问和恳求我的这些事，我绝不

ἄλλα παρὲξ εἴποιμι παρακλιδόν, οὐδʼ ἀπατήσω,

会顾左右而言他地欺骗你，也不会误导你；

ἀλλὰ τὰ μέν μοι ἔειπε γέρων ἅλιος νημερτής,

但是那海中诚实的老人告诉我的话，

τῶν οὐδέν τοι ἐγὼ κρύψω ἔπος οὐδʼ ἐπικεύσω.

我绝不会对你隐瞒一个字，也不会有任何遮掩。

Αἰγύπτῳ μʼ ἔτι δεῦρο θεοὶ μεμαῶτα νέεσθαι

在我仍急于返回此处时，神明们仍将我阻留在埃及，

ἔσχον, ἐπεὶ οὔ σφιν ἔρεξα τεληέσσας ἑκατόμβας.

因为我没有向他们献上圆满的百牲大祭。

οἱ δʼ αἰεὶ βούλοντο θεοὶ μεμνῆσθαι ἐφετμέων.

因为神明总是希望人们能牢记他们的诫命。

νῆσος ἔπειτά τις ἔστι πολυκλύστῳ ἐνὶ πόντῳ

在波涛汹涌的海中，有一个岛屿，

Αἰγύπτου προπάροιθε, Φάρον δέ ἑ κικλήσκουσι,

就在埃及的前方，人们称之为法罗斯，

τόσσον ἄνευθʼ ὅσσον τε πανημερίη γλαφυρὴ νηῦς

其距离之远，相当于一艘平底快速船在整整一天中

ἤνυσεν, ᾗ λιγὺς οὖρος ἐπιπνείῃσιν ὄπισθεν·

所能航行的距离，且是在顺风在其后吹拂之时。

ἐν δὲ λιμὴν ἐύορμος, ὅθεν τʼ ἀπὸ νῆας ἐίσας

岛上有一个便于停泊的港口，人们在汲取了黑色的淡水之后，

ἐς πόντον βάλλουσιν, ἀφυσσάμενοι μέλαν ὕδωρ.

便从那里将均等的船只送入大海。”

语法注3 条

4.292οὐ γάρ οἵ τι τάδʼ ἤρκεσε λυγρὸν ὄλεθρον
动词 `ἤρκεσε`（源自 `ἀρκέω`）在此处接人称与格（`οἱ`）和事物宾格（`ὄλεθρον`），表示“为某人防范、抵挡某灾祸”。中性复数主语 `τάδε` 指代前文描述的奥德修斯的一系列英勇事迹。
4.325περί γάρ μιν ὀιζυρὸν τέκε μήτηρ
此处 `περί` 用作副词而非前置词，修饰并加强形容词 `ὀιζυρόν`（不幸的、悲惨的）的语气，意为“极其”、“超乎寻常地”。
4.343ἐξ ἔριδος Φιλομηλεΐδῃ ἐπάλαισεν ἀναστάς
前置词短语 `ἐξ ἔριδος` 意为“竞争地”或“因竞赛”，指的是奥德修斯曾在莱斯博斯岛与挑战者菲洛梅莱德斯进行摔跤对决的逸事。`ἀναστάς,` 是 `ἀνίστημι` 的不定过去时主动分词，描写他“站起身来”迎接挑战。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:4.289-4.359