海伦与梅涅劳斯回忆奥德修斯的智谋｜《奥德赛》§4.216-4.288（荷马）希腊语原文与中文翻译

ὣς ἔφατʼ, Ἀσφαλίων δʼ ἄρʼ ὕδωρ ἐπὶ χεῖρας ἔχευεν,

他这样说，阿斯法利翁便把水浇在他们的手上，

ὀτρηρὸς θεράπων Μενελάου κυδαλίμοιο.

他是名声显赫的梅涅劳斯的勤勉仆人。

οἱ δʼ ἐπʼ ὀνείαθʼ ἑτοῖμα προκείμενα χεῖρας ἴαλλον.

他们伸手拿取摆在面前现成的食物。

ἔνθʼ αὖτʼ ἄλλʼ ἐνόησʼ Ἑλένη Διὸς ἐκγεγαυῖα·

这时，宙斯之女海伦又想到了另一件事：

αὐτίκʼ ἄρʼ εἰς οἶνον βάλε φάρμακον, ἔνθεν ἔπινον,

她立刻在他们饮用的酒中投下了一种药，

νηπενθές τʼ ἄχολόν τε, κακῶν ἐπίληθον ἁπάντων.

这是一种能消解悲痛、平息愤怒、让人忘却一切忧患的药。

ὃς τὸ καταβρόξειεν¹, ἐπὴν κρητῆρι μιγείη,

谁若是在这药在混酒缸中调和后将其吞下，

οὔ κεν ἐφημέριός γε βάλοι κατὰ δάκρυ παρειῶν,

整整一天都绝不会让泪水滑落面颊，

οὐδʼ εἴ οἱ κατατεθναίη μήτηρ τε πατήρ τε,

哪怕他的母亲和父亲都已死去，

οὐδʼ εἴ οἱ προπάροιθεν ἀδελφεὸν ἢ φίλον υἱὸν

甚至哪怕人们在他的面前用青铜武器

χαλκῷ δηιόῳεν, ὁ δʼ ὀφθαλμοῖσιν ὁρῷτο.

杀戮他的兄弟或亲爱的儿子，而他亲眼看见这一切。

τοῖα Διὸς θυγάτηρ ἔχε φάρμακα μητιόεντα,

宙斯之女便拥有这样灵妙而聪慧的药物，

ἐσθλά, τά οἱ Πολύδαμνα πόρεν, Θῶνος παράκοιτις

这些灵药是托恩的妻子波吕达姆娜赠送给她的，

Αἰγυπτίη, τῇ πλεῖστα φέρει ζείδωρος ἄρουρα

那位埃及女子，因为在埃及，肥沃的土地生长着

φάρμακα, πολλὰ μὲν ἐσθλὰ μεμιγμένα πολλὰ δὲ λυγρά·

极其丰富的药物，其中有许多调配好的良药，也有许多毒药。

ἰητρὸς δὲ ἕκαστος ἐπιστάμενος περὶ πάντων

在那里，人人都是精通医术的医生，超越所有的

ἀνθρώπων· ἦ γὰρ Παιήονός εἰσι γενέθλης.

凡人；因为他们确是医神派埃翁的后代。

αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ἐνέηκε κέλευσέ τε οἰνοχοῆσαι,

当她投入药物并吩咐侍者倒酒之后，

ἐξαῦτις μύθοισιν ἀμειβομένη προσέειπεν·

她再次开口回应，对众人说道：

Ἀτρεΐδη Μενέλαε διοτρεφὲς ἠδὲ καὶ οἵδε

“阿特柔斯之子梅涅劳斯啊，宙斯抚育的君王，以及你们这些

ἀνδρῶν ἐσθλῶν παῖδες· ἀτὰρ θεὸς ἄλλοτε ἄλλῳ

高贵之人的子嗣；然而神明宙斯时而赐人福佑，

Ζεὺς ἀγαθόν τε κακόν τε διδοῖ· δύναται γὰρ ἅπαντα·

时而赐人灾殃，因为他无所不能。

ἦ τοι νῦν δαίνυσθε καθήμενοι ἐν μεγάροισι

那么，现在你们且在殿堂里坐着宴饮，

καὶ μύθοις τέρπεσθε· ἐοικότα γὰρ καταλέξω.

享受故事的乐趣；因为我将讲述一段适宜的话。

πάντα μὲν οὐκ ἂν ἐγὼ μυθήσομαι οὐδʼ ὀνομήνω,

我无法一一口述或指明

ὅσσοι Ὀδυσσῆος ταλασίφρονός εἰσιν ἄεθλοι·

坚忍的奥德修斯所经历的一切艰难困苦；

ἀλλʼ οἷον τόδʼ ἔρεξε καὶ ἔτλη καρτερὸς ἀνὴρ

但我要讲讲那坚强的男子做出了怎样的壮举并如何忍受，

δήμῳ ἔνι Τρώων, ὅθι πάσχετε πήματʼ Ἀχαιοί.

在你们阿开亚人遭受苦难的特洛伊人的国度里。

αὐτόν μιν πληγῇσιν ἀεικελίῃσι δαμάσσας,

他用难看的伤痕折磨自己，

σπεῖρα κάκʼ ἀμφʼ ὤμοισι βαλών, οἰκῆι ἐοικώς,

双肩披上破烂的衣衫，装扮得像个家奴，

ἀνδρῶν δυσμενέων κατέδυ πόλιν εὐρυάγυιαν·

潜入了敌方那街道宽阔的城池。

ἄλλῳ δʼ αὐτὸν φωτὶ κατακρύπτων ἤισκε,

他用另一个人的形象掩盖自己，伪装成

δέκτῃ, ὃς οὐδὲν τοῖος ἔην ἐπὶ νηυσὶν Ἀχαιῶν².

一个乞丐，而他在阿开亚人的船只旁时绝非这般模样。

τῷ ἴκελος κατέδυ Τρώων πόλιν, οἱ δʼ ἀβάκησαν

他伪装成那副模样潜入特洛伊人的城池，他们全都

πάντες· ἐγὼ δέ μιν οἴη ἀνέγνων τοῖον ἐόντα,

没有察觉；唯独我认出了伪装下的他，

καί μιν ἀνηρώτων· ὁ δὲ κερδοσύνῃ ἀλέεινεν.

并向他盘问；而他凭借机警巧妙地避而不答。

ἀλλʼ ὅτε δή μιν ἐγὼ λόεον καὶ χρῖον ἐλαίῳ,

但当我为他沐浴、涂抹橄榄油、

ἀμφὶ δὲ εἵματα ἕσσα καὶ ὤμοσα καρτερὸν ὅρκον

给他穿上衣服，并立下重誓，

μὴ μὲν πρὶν Ὀδυσῆα μετὰ Τρώεσσʼ ἀναφῆναι,

绝不在特洛伊人中揭露奥德修斯的身份，

πρίν γε τὸν ἐς νῆάς τε θοὰς κλισίας τʼ ἀφικέσθαι,

直到他返回快速的船只和营帐，

καὶ τότε δή μοι πάντα νόον κατέλεξεν Ἀχαιῶν.

那时他才向我道出了阿开亚人的全部计划。

πολλοὺς δὲ Τρώων κτείνας ταναήκεϊ χαλκῷ

他用长刃的青铜武器杀死了许多特洛伊人，

ἦλθε μετʼ Ἀργείους, κατὰ δὲ φρόνιν ἤγαγε πολλήν.

回到了阿耳戈斯人那里，带回了许多敌情。

ἔνθʼ ἄλλαι Τρῳαὶ λίγʼ ἐκώκυον· αὐτὰρ ἐμὸν κῆρ

那时，其他特洛伊妇女都大声号哭；而我的心

χαῖρʼ, ἐπεὶ ἤδη μοι κραδίη τέτραπτο νέεσθαι

却感到欢欣，因为我的心早已转意，渴望

ἂψ οἶκόνδʼ, ἄτην δὲ μετέστενον, ἣν Ἀφροδίτη

返回家园，我哀叹着阿佛洛狄忒所赐予的迷狂，

δῶχʼ, ὅτε μʼ ἤγαγε κεῖσε φίλης ἀπὸ πατρίδος αἴης,

那是她将我从亲爱的祖国领往彼处时所赐，

παῖδά τʼ ἐμὴν νοσφισσαμένην θάλαμόν τε πόσιν τε

使我离开了我的女儿、我的婚房和我的丈夫，

οὔ τευ δευόμενον, οὔτʼ ἂρ φρένας οὔτε τι εἶδος.

他在智慧和相貌上都无所欠缺。”

τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη ξανθὸς Μενέλαος·

金发的梅涅劳斯回答她说道：

ναὶ δὴ ταῦτά γε πάντα, γύναι, κατὰ μοῖραν ἔειπες.

“妻子啊，你所说的一切确实都十分得体。

ἤδη μὲν πολέων ἐδάην βουλήν τε νόον τε

我曾了解过许多英雄人物的智谋与心性，

ἀνδρῶν ἡρώων, πολλὴν δʼ ἐπελήλυθα γαῖαν·

也曾游历过广阔的土地；

ἀλλʼ οὔ πω τοιοῦτον ἐγὼν ἴδον ὀφθαλμοῖσιν,

但我的双眼从未见过这样的人，

οἷoν Ὀδυσσῆος ταλασίφρονος ἔσκε φίλον κῆρ.

就像那坚忍的奥德修斯所拥有的挚诚之心。

οἷον καὶ τόδʼ ἔρεξε καὶ ἔτλη καρτερὸς ἀνὴρ

那坚强的男子还做出了怎样的壮举并如何忍受，

ἵππῳ ἔνι ξεστῷ, ἵνʼ ἐνήμεθα πάντες ἄριστοι

在那具光滑的木马中，当时我们所有杰出的

Ἀργείων Τρώεσσι φόνον καὶ κῆρα φέροντες.

阿开亚人正坐在里面，给特洛伊人带去死亡和毁灭。

ἦλθες ἔπειτα σὺ κεῖσε· κελευσέμεναι δέ σʼ ἔμελλε

随后你来到了那里；想必是某位神明指使你，

δαίμων, ὃς Τρώεσσιν ἐβούλετο κῦδος ὀρέξαι·

那位神明意欲将荣耀赐予特洛伊人；

καί τοι Δηΐφοβος θεοείκελος ἕσπετʼ ἰούσῃ.

当你走去时，神一样的得伊福玻斯正跟在你的身后。

τρὶς δὲ περίστειξας κοῖλον λόχον ἀμφαφόωσα,

你绕着那空心的埋伏处走了三圈，用手抚摸，

ἐκ δʼ ὀνομακλήδην Δαναῶν ὀνόμαζες ἀρίστους,

并逐一呼喊达奈人中英杰的名字，

πάντων Ἀργείων φωνὴν ἴσκουσʼ ἀλόχοισιν³.

模仿着所有阿耳戈斯人妻子的声音。

αὐτὰρ ἐγὼ καὶ Τυδεΐδης καὶ δῖος Ὀδυσσεὺς

而我、蒂丢斯之子和高贵的奥德修斯

ἥμενοι ἐν μέσσοισιν ἀκούσαμεν ὡς ἐβόησας.

正坐在中间，听见你是如何呼喊的。

νῶι μὲν ἀμφοτέρω μενεήναμεν ὁρμηθέντε

我们两人当时急欲冲出，

ἢ ἐξελθέμεναι, ἢ ἔνδοθεν αἶψʼ ὑπακοῦσαι·

要么走出去，要么在里面立刻作答；

ἀλλʼ Ὀδυσεὺς κατέρυκε καὶ ἔσχεθεν ἱεμένω περ.

但奥德修斯阻拦并制止了急不可耐的我们。

ἔνθʼ ἄλλοι μὲν πάντες ἀκὴν ἔσαν υἷες Ἀχαιῶν,

那时，所有其他阿开亚人的子嗣都保持着静默，

Ἄντικλος δὲ σέ γʼ οἶος ἀμείψασθαι ἐπέεσσιν

唯独安提克洛斯想要开口回应你；

ἤθελεν. ἀλλʼ Ὀδυσεὺς ἐπὶ μάστακα χερσὶ πίεζεν

但奥德修斯用他强有力的双手死死按住了他的嘴，

νωλεμέως κρατερῇσι, σάωσε δὲ πάντας Ἀχαιούς·

毫不松手，从而拯救了所有的阿开亚人。”

语法注3 条

4.221ὃς τὸ καταβρόξειεν
关系从句中的无 `ἄν` 祈愿语气动词 `καταβρόξειεν` 表示泛指的假设性条件（“不论是谁吞下它”）。配合主句中带有 `κεν` 的祈愿语气动词 `οὔ κεν ... βάλοι`，构成了一个潜在的条件句，用以强调药效的极其强大。
4.248δέκτῃ, ὃς οὐδὲν τοῖος ἔην ἐπὶ νηυσὶν Ἀχαιῶν
`δέκτῃ`（乞丐）作为前述 `φωτὶ`（男人）的同格语。紧接着的关系从句 `ὃς οὐδὲν τοῖος ἔην...`（“他先前在阿开亚人的船旁时绝非这般模样”）形成了强烈对比，强调变装后的乞丐形象与其原本英勇的英雄形象之间的巨大反差。
4.279φωνὴν ἴσκουσʼ ἀλόχοισιν
分词 `ἴσκουσʼ`（模仿、使相似）支配与格 `ἀλόχοισιν`（妻子们），意为“使（你自己的）声音与所有阿耳戈斯人的妻子们相似”。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:4.216-4.288