抵达斯巴达与梅涅劳斯宫殿的盛情款待｜《奥德赛》§4.1-4.74（荷马）希腊语原文与中文翻译

οἱ δʼ ἷξον κοίλην Λακεδαίμονα κητώεσσαν,

他们来到了深邃、峡谷重重的拉刻代蒙，

πρὸς δʼ ἄρα δώματʼ ἔλων Μενελάου κυδαλίμοιο.

驱车前往光荣的梅涅劳斯的府邸。

τὸν δʼ εὗρον δαινύντα γάμον πολλοῖσιν ἔτῃσιν¹

他们发现他正在自己的屋里，为许多同胞

υἱέος ἠδὲ θυγατρὸς ἀμύμονος ᾧ ἐνὶ οἴκῳ.

举办他那优秀的儿子和女儿的婚礼宴会。

τὴν μὲν Ἀχιλλῆος ῥηξήνορος υἱέι πέμπεν·

女儿他正准备送往破阵者阿基琉斯之子的处所；

ἐν Τροίῃ γὰρ πρῶτον ὑπέσχετο καὶ κατένευσε

因为在特洛伊时，他首先承诺并点头允诺

δωσέμεναι, τοῖσιν δὲ θεοὶ γάμον ἐξετέλειον.

要将她许配，神明也正为他们成就这段婚姻。

τὴν ἄρʼ ὅ γʼ ἔνθʼ ἵπποισι καὶ ἅρμασι πέμπε νέεσθαι

于是，他正派人用马匹和战车送她启程，

Μυρμιδόνων προτὶ ἄστυ περικλυτόν, οἷσιν ἄνασσεν.

前往他所统治的、声名远扬的默耳弥多内斯人的城市。

υἱέι δὲ Σπάρτηθεν Ἀλέκτορος ἤγετο κούρην,

而对于儿子，他正从斯巴达迎娶阿勒克托的女儿，

ὅς οἱ τηλύγετος² γένετο κρατερὸς Μεγαπένθης

这个儿子是他年迈所生（或是最心爱的）强壮的梅加彭忒斯，

ἐκ δούλης· Ἑλένῃ δὲ θεοὶ γόνον οὐκέτʼ ἔφαινον,

由一个女奴所生；而神明没有再给海伦降下子嗣，

ἐπεὶ δὴ τὸ πρῶτον ἐγείνατο παῖδʼ ἐρατεινήν,

自从她最初生下那个可爱的女儿，

Ἑρμιόνην, ἣ εἶδος ἔχε χρυσέης Ἀφροδίτης.

赫耳弥奥涅，她拥有黄金阿佛洛狄忒般的美貌。

ὣς οἱ μὲν δαίνυντο καθʼ ὑψερεφὲς μέγα δῶμα

就这样，他们在高耸屋顶的宏伟殿堂里举行宴会，

γείτονες ἠδὲ ἔται Μενελάου κυδαλίμοιο,

他们是光荣的梅涅劳斯的邻人与同胞，

τερπόμενοι· μετὰ δέ σφιν ἐμέλπετο θεῖος ἀοιδὸς

尽情欢乐；在他们中间，神圣的歌手在弹琴

φορμίζων, δοιὼ δὲ κυβιστητῆρε κατʼ αὐτούς,

高歌，而两个杂耍艺人在他们中间，

μολπῆς ἐξάρχοντος³, ἐδίνευον κατὰ μέσσους.

随着歌声响起，在中央旋转起舞。

τὼ δʼ αὖτʼ ἐν προθύροισι δόμων αὐτώ τε καὶ ἵππω⁴,

与此同时，在府邸的前门，他们自己和两匹马，

Τηλέμαχός θʼ ἥρως καὶ Νέστορος ἀγλαὸς υἱός,

英雄忒勒马科斯和涅斯托尔那光彩夺目的儿子，

στῆσαν· ὁ δὲ προμολὼν ἴδετο κρείων Ἐτεωνεύς,

停了下来；出来张望的尊贵统治者埃特奥纽斯看见了他们，

ὀτρηρὸς θεράπων Μενελάου κυδαλίμοιο,

他是光荣的梅涅劳斯手下敏捷的侍从，

βῆ δʼ ἴμεν ἀγγελέων διὰ δώματα ποιμένι λαῶν,

他便穿过殿堂，去向人民的牧者报告，

ἀγχοῦ δʼ ἱστάμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·

他站在近旁，说出了如翼之语：

ξείνω δή τινε τώδε, διοτρεφὲς ὦ Μενέλαε,

“这里有两位外邦客人，宙斯抚育的梅涅劳斯啊，

ἄνδρε δύω, γενεῇ δὲ Διὸς μεγάλοιο ἔικτον.

两位男子，他们的容貌酷似伟大宙斯的后代。

ἀλλʼ εἴπʼ, ἤ σφωιν καταλύσομεν⁵ ὠκέας ἵππους,

请告诉我，我们是为他们卸下飞快的骏马，

ἦ ἄλλον πέμπωμεν ἱκανέμεν, ὅς κε φιλήσῃ.

还是送他们去别的、能款待他们的人那里？”

τὸν δὲ μέγʼ ὀχθήσας προσέφη ξανθὸς Μενέλαος·

金发的梅涅劳斯大为动怒，对他说道：

οὐ μὲν νήπιος ἦσθα, Βοηθοΐδη Ἐτεωνεῦ,

“博埃托奥斯之子埃特奥纽斯啊，你以前

τὸ πρίν· ἀτὰρ μὲν νῦν γε πάϊς ὣς νήπια βάζεις.

绝非愚蠢之人；但现在你却像个孩子一样说着傻话。

ἦ μὲν δὴ νῶι ξεινήια πολλὰ φαγόντε

确实，我们两人在来到这里之前，曾多处享受过

ἄλλων ἀνθρώπων δεῦρʼ ἱκόμεθʼ, αἴ κέ ποθι Ζεὺς

他人的客礼款待，唯愿宙斯在今后

ἐξοπίσω περ παύσῃ ὀιζύος. ἀλλὰ λύʼ ἵππους

能使我们免受痛苦。快去卸下客人的

ξείνων, ἐς δʼ αὐτοὺς προτέρω ἄγε θοινηθῆναι.

马匹，把他们自己领进里面来享用宴席。”

ὣς φάθʼ, ὁ δὲ μεγάροιο διέσσυτο, κέκλετο δʼ ἄλλους

他这样说，埃特奥纽斯便穿过大厅，并大声召唤其他

ὀτρηροὺς θεράποντας ἅμα σπέσθαι ἑοῖ αὐτῷ.

敏捷的侍从随他一同前往。

οἱ δʼ ἵππους μὲν λῦσαν ὑπὸ ζυγοῦ ἱδρώοντας,

他们从马轭下卸下了流着汗的骏马，

καὶ τοὺς μὲν κατέδησαν ἐφʼ ἱππείῃσι κάπῃσι,

将它们拴在马食槽旁，

πὰρ δʼ ἔβαλον ζειάς, ἀνὰ δὲ κρῖ λευκὸν ἔμιξαν,

抛下粗麦，并混入白大麦，

ἅρματα δʼ ἔκλιναν πρὸς ἐνώπια παμφανόωντα,

将战车靠在闪闪发光的内墙边，

αὐτοὺς δʼ εἰσῆγον θεῖον δόμον. οἱ δὲ ἰδόντες

把他们自己领进神圣的府邸。他们看到后，

θαύμαζον κατὰ δῶμα διοτρεφέος βασιλῆος·

对宙斯抚育的国王的府邸惊叹不已；

ὥς τε γὰρ ἠελίου αἴγλη πέλεν ἠὲ σελήνης

因为仿佛有太阳或月亮的光辉，

δῶμα καθʼ ὑψερεφὲς Μενελάου κυδαλίμοιο.

洒满光荣的梅涅劳斯那高耸屋顶的府邸。

αὐτὰρ ἐπεὶ τάρπησαν ὁρώμενοι ὀφθαλμοῖσιν,

当他们用双眼饱览并满足了好奇心后，

ἔς ῥʼ ἀσαμίνθους βάντες ἐυξέστας λούσαντο.

便走到打磨光滑的浴盆里沐浴。

τοὺς δʼ ἐπεὶ οὖν δμῳαὶ λοῦσαν καὶ χρῖσαν ἐλαίῳ,

当女仆们为他们沐浴并涂上橄榄油后，

ἀμφὶ δʼ ἄρα χλαίνας οὔλας βάλον ἠδὲ χιτῶνας,

给他们披上厚实的斗篷和内衣，

ἔς ῥα θρόνους ἕζοντο παρʼ Ἀτρεΐδην Μενέλαον.

他们便坐在阿特柔斯之子梅涅劳斯身旁的椅子上。

χέρνιβα δʼ ἀμφίπολος προχόῳ ἐπέχευε φέρουσα

女侍从用美丽的黄金水瓶端来洗手水，

καλῇ χρυσείῃ ὑπὲρ ἀργυρέοιο λέβητος,

浇在银盆上方，

νίψασθαι· παρὰ δὲ ξεστὴν ἐτάνυσσε τράπεζαν.

供他们洗手；并在旁边摆开一张擦拭干净的桌子。

σῖτον δʼ αἰδοίη ταμίη παρέθηκε φέρουσα,

端庄的女管家拿来面包摆在面前，

εἴδατα πόλλʼ ἐπιθεῖσα, χαριζομένη παρεόντων.

放上了许多佳肴，大方地提供现有的食物。

δαιτρὸς δὲ κρειῶν πίνακας παρέθηκεν ἀείρας

切肉师端起并摆上了各种各样的肉盘，

παντοίων, παρὰ δέ σφι τίθει χρύσεια κύπελλα.

并在他们身边放上金杯。

τὼ καὶ δεικνύμενος προσέφη ξανθὸς Μενέλαος·

金发的梅涅劳斯向他们致意并说道：

σίτου θʼ ἅπτεσθον καὶ χαίρετον. αὐτὰρ ἔπειτα

“请享用食物，并祝你们愉快。然后，

δείπνου πασσαμένω⁶ εἰρησόμεθʼ, οἵ τινές ἐστον

等你们品尝完食物，我们再询问你们是哪些

ἀνδρῶν· οὐ γὰρ σφῷν γε γένος ἀπόλωλε τοκήων,

人们的后代；因为你们父母的血统在你们身上并没有磨灭，

ἀλλʼ ἀνδρῶν γένος ἐστὲ διοτρεφέων βασιλήων

相反，你们是宙斯抚育的、手持权杖的

σκηπτούχων, ἐπεὶ οὔ κε κακοὶ τοιούσδε τέκοιεν.

国王们的后代，因为卑微的人是不可能生出你们这样的人来的。”

ὣς φάτο, καί σφιν νῶτα βοὸς παρὰ πίονα θῆκεν

他这样说，并将一块肥美的公牛脊肉放在他们面前，

ὄπτʼ ἐν χερσὶν ἑλών, τά ῥά οἱ γέρα πάρθεσαν αὐτῷ.

这是他亲手拿取的、原本摆在他面前作为他自己荣誉份额的烤肉。

οἱ δʼ ἐπʼ ὀνείαθʼ ἑτοῖμα προκείμενα χεῖρας ἴαλλον.

他们便伸手去拿面前准备好的美味佳肴。

αὐτὰρ ἐπεὶ πόσιος καὶ ἐδητύος ἐξ ἔρον ἕντο,

当他们满足了对饮食的渴望后，

δὴ τότε Τηλέμαχος προσεφώνεε Νέστορος υἱόν,

就在那时，忒勒马科斯对涅斯托尔之子说话，

ἄγχι σχὼν κεφαλήν, ἵνα μὴ πευθοίαθʼ οἱ ἄλλοι·

他把头凑过去，好不让其他人听见：

φράζεο, Νεστορίδη, τῷ ἐμῷ κεχαρισμένε θυμῷ,

“注意看啊，涅斯托尔之子，我心爱的人，

χαλκοῦ τε στεροπὴν κὰδ δώματα ἠχήεντα

那回声响亮的府邸中青铜的闪光，

χρυσοῦ τʼ ἠλέκτρου τε καὶ ἀργύρου ἠδʼ ἐλέφαντος.

还有黄金、琥珀、白银和象牙的闪光。

Ζηνός που τοιήδε γʼ Ὀλυμπίου ἔνδοθεν αὐλή,

奥林波斯的宙斯的庭院内部，大概也就是如此吧，”

语法注6 条

4.3πολλοῖσιν ἔτῃσιν
此与格既可解释为“为了许多同胞”（利益关系与格），也可解释为“与许多同胞一起”（伴随与格）。鉴于梅涅劳斯作为东道主为族人举办宴会的语境，采取前者（“为了许多同胞”）更为自然。
4.11τηλύγετος
这是一个词源和词义存在争议的诗歌词汇，指“晚年所生的孩子”或“深受钟爱的孩子”。在这里，它强调了由女奴所生的梅加彭忒斯是梅涅劳斯在海伦没有其他男嗣的情况下的唯一（或特别珍视的）儿子。
4.19μολπῆς ἐξάρχοντος
这是一个单数属格独立结构，其逻辑主语为歌手（ἀοιδός）。它独立于前句主格的“两个杂耍艺人”（κυβιστητῆρε，双数），用以描绘背景：“随着歌手开始唱歌”。
4.20αὐτώ τε καὶ ἵππω
主语“他们自己和两匹马”采用了双数形式（αὐτώ, ἵππω），而与其相对应的动词 §4.22 `στῆσαν` 则是第三人称复数不定过去时（不及物动词，“停下”）。在荷马史诗中，双数主语经常与复数动词连用。
4.28ἤ σφωιν καταλύσομεν
这里的虚拟语气 `καταλύσομεν`（短元音虚拟语气，其形式在此处与将来直陈式相同，但在语义上作为疑虑虚拟语气使用）与 §4.29 `ἦ ἄλλον πέμπωμεν`（常规疑虑虚拟语气）并列，表示双重疑问：“我们应该卸下……还是应该送走……？”。`σφωιν` 是第三人称双数与格（“为了他们两个”）。
4.61πασσαμένω
这是一个双数、阳性、宾格的不定过去时分词，修饰主句中隐含的宾格主语（即两位客人），表示时间上的先后关系（“在二人品尝完食物之后”）。虽然主句动词 `εἰρησόμεθʼ` 是第一人称复数（“我们将询问”），但分词的双数宾格明确指出了被询问的对象。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:4.1-4.74