向雅典娜献祭与启程前往斯巴达｜《奥德赛》§3.429-3.497（荷马）希腊语原文与中文翻译

ἕδρας τε ξύλα τʼ ἀμφὶ καὶ ἀγλαὸν οἰσέμεν¹ ὕδωρ.

“还要在周围摆好石座，准备好木柴和洁净的清水。”

ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ἐποίπνυον. ἦλθε μὲν ἂρ βοῦς

他这样说，众人便都忙碌起来。随后，一头牝牛

ἐκ πεδίου, ἦλθον δὲ θοῆς παρὰ νηὸς ἐίσης

从平原牵来，从气宇轩昂的忒勒马科斯的

Τηλεμάχου ἕταροι μεγαλήτορος, ἦλθε δὲ χαλκεὺς

轻快且均整的黑色船只旁，他的战友们也来到了；铜匠也来了，

ὅπλʼ ἐν χερσὶν ἔχων χαλκήια, πείρατα τέχνης,

他手里拿着青铜工具，那是他的手艺工具，

ἄκμονά τε σφῦραν τʼ ἐυποίητόν τε πυράγρην,

铁砧、铁锤和制作精良的钳子，

οἷσίν τε χρυσὸν εἰργάζετο· ἦλθε δʼ Ἀθήνη

他就是用这些来加工黄金的；雅典娜也降临了，

ἱρῶν ἀντιόωσα. γέρων δʼ ἱππηλάτα Νέστωρ

来接受祭祀。老骑士涅斯托尔

χρυσὸν ἔδωχʼ· ὁ δʼ ἔπειτα βοὸς κέρασιν περίχευεν

递上黄金；铜匠随后将其包在牝牛的双角上，

ἀσκήσας, ἵνʼ ἄγαλμα θεὰ κεχάροιτο² ἰδοῦσα.

精细地装饰，好让女神看到这件装饰品时心生欢喜。

βοῦν δʼ ἀγέτην κεράων Στρατίος καὶ δῖος Ἐχέφρων.

斯特拉提奥斯和神圣的埃克弗龙拉着牛角把牛牵来。

χέρνιβα δέ σφʼ Ἄρητος ἐν ἀνθεμόεντι λέβητι

阿雷托斯从内室里走出来，用一个雕着花纹的盆子

ἤλυθεν ἐκ θαλάμοιο φέρων, ἑτέρῃ δʼ ἔχεν οὐλὰς

为他们端着洗手水，另一手拿着盛在篮子里的

ἐν κανέῳ πέλεκυν δὲ μενεπτόλεμος Θρασυμήδης

大麦粒；坚守战场的塞拉叙墨得斯

ὀξὺν ἔχων ἐν χειρὶ παρίστατο βοῦν ἐπικόψων.

手里拿着锋利的斧子，站在一旁准备宰杀牝牛。

Περσεὺς δʼ ἀμνίον εἶχε· γέρων δʼ ἱππηλάτα Νέστωρ

珀耳修斯端着接血的器皿；老骑士涅斯托尔

χέρνιβά τʼ οὐλοχύτας τε κατήρχετο³, πολλὰ δʼ Ἀθήνῃ

以洗手水和大麦粒开始了祭仪，并向雅典娜

εὔχετʼ ἀπαρχόμενος, κεφαλῆς τρίχας ἐν πυρὶ βάλλων.

虔诚地祈祷，剪下牛额上的毛投入火中作为初献。

αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ εὔξαντο καὶ οὐλοχύτας προβάλοντο,

当他们祈祷完毕并撒下大麦粒后，

αὐτίκα Νέστορος υἱὸς ὑπέρθυμος Θρασυμήδης

涅斯托尔那气宇轩昂的儿子塞拉叙墨得斯立刻

ἤλασεν ἄγχι στάς· πέλεκυς δʼ ἀπέκοψε τένοντας

走近并挥斧砍去；斧头砍断了颈部的

αὐχενίους, λῦσεν δὲ βοὸς μένος. αἱ δʼ ὀλόλυξαν

肌腱，使牝牛瘫倒在地。女人们便发出大声的呼喊，

θυγατέρες τε νυοί τε καὶ αἰδοίη παράκοιτις

她们是涅斯托尔的女儿们、儿媳们和令人敬重的妻子

Νέστορος, Εὐρυδίκη, πρέσβα Κλυμένοιο θυγατρῶν.

欧律狄刻，克吕墨诺斯诸女中居长的一位。

οἱ μὲν ἔπειτʼ ἀνελόντες ἀπὸ χθονὸς εὐρυοδείης

随后，他们把牛从宽阔的大地上抬起，

ἔσχον· ἀτὰρ σφάξεν Πεισίστρατος, ὄρχαμος ἀνδρῶν.

将它扶住；人中豪杰避西斯特拉托斯随即将牛宰杀。

τῆς δʼ ἐπεὶ ἐκ μέλαν αἷμα ῥύη, λίπε δʼ ὀστέα θυμός,

当黑色的血液流尽，生命离开骨骼时，

αἶψʼ ἄρα μιν διέχευαν, ἄφαρ δʼ ἐκ μηρία τάμνον

他们立刻将牛肢解，随即割下大腿骨，

πάντα κατὰ μοῖραν, κατά τε κνίσῃ ἐκάλυψαν

一切都遵循规程，用双层的

δίπτυχα ποιήσαντες, ἐπʼ αὐτῶν δʼ ὠμοθέτησαν.

脂油包裹好，并在上面放上生肉。

καῖε δʼ ἐπὶ σχίζῃς ὁ γέρων, ἐπὶ δʼ αἴθοπα οἶνον

老人将这些在劈开的木柴上焚烧，并浇上闪光的红酒；

λεῖβε· νέοι δὲ παρʼ αὐτὸν ἔχον πεμπώβολα χερσίν.

年轻人们站在他的身旁，手里拿着五齿叉。

αὐτὰρ ἐπεὶ κατὰ μῆρʼ ἐκάη καὶ σπλάγχνα πάσαντο,

当大腿骨烧尽，他们尝了内脏之后，

μίστυλλόν τʼ ἄρα τἆλλα καὶ ἀμφʼ ὀβελοῖσιν ἔπειραν,

就把其余的肉切成小块，穿在签子上，

ὤπτων δʼ ἀκροπόρους ὀβελοὺς ἐν χερσὶν ἔχοντες.

手里拿着尖头的签子，在火上烘烤。

τόφρα δὲ Τηλέμαχον λοῦσεν καλὴ Πολυκάστη,

这时，美丽的波吕卡斯忒为忒勒马科斯沐浴，

Νέστορος ὁπλοτάτη θυγάτηρ Νηληϊάδαο.

她是涅琉斯之子涅斯托尔最年轻的女儿。

αὐτὰρ ἐπεὶ λοῦσέν τε καὶ ἔχρισεν λίπʼ ἐλαίῳ,

当她为他沐浴并涂上晶莹的橄榄油后，

ἀμφὶ δέ μιν φᾶρος καλὸν βάλεν ἠδὲ χιτῶνα,

又给他披上一件美丽的斗篷和一件内衣，

ἔκ ῥʼ ἀσαμίνθου βῆ δέμας ἀθανάτοισιν ὁμοῖος·

他便从浴盆中走出，身材容貌犹如不朽的神明；

πὰρ δʼ ὅ γε Νέστορʼ ἰὼν κατʼ ἄρʼ ἕζετο, ποιμένα λαῶν.

他走去坐在涅斯托尔——人民的牧者身旁。

οἱ δʼ ἐπεὶ ὤπτησαν κρέʼ ὑπέρτερα καὶ ἐρύσαντο,

当他们烤好了上面的肉并将其从签子上取下后，

δαίνυνθʼ ἑζόμενοι· ἐπὶ δʼ ἀνέρες ἐσθλοὶ ὄροντο

便坐下来宴饮；高贵的人们站起来侍候，

οἶνον οἰνοχοεῦντες ἐνὶ χρυσέοις δεπάεσσιν.

用金杯为他们斟满红酒。

αὐτὰρ ἐπεὶ πόσιος καὶ ἐδητύος ἐξ ἔρον ἕντο,

当他们满足了对饮食的渴望后，

τοῖσι δὲ μύθων ἦρχε Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ·

盖勒尼亚骑士涅斯托尔对他们开口说道：

παῖδες ἐμοί, ἄγε Τηλεμάχῳ καλλίτριχας ἵππους

“我的孩子们，快去为忒勒马科斯把毛色美丽的骏马

ζεύξαθʼ ὑφʼ ἅρματʼ ἄγοντες, ἵνα πρήσσῃσιν ὁδοῖο.

套在战车上，带他启程，以便他能疾驰上路。”

ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα τοῦ μάλα μὲν κλύον ἠδʼ ἐπίθοντο,

他这样说，他们大为顺从并听从了，

καρπαλίμως δʼ ἔζευξαν ὑφʼ ἅρμασιν ὠκέας ἵππους.

迅速将骏马套在战车上。

ἐν δὲ γυνὴ ταμίη σῖτον καὶ οἶνον ἔθηκεν

女管家在车里放上了面包和红酒，

ὄψα τε, οἷα ἔδουσι διοτρεφέες βασιλῆες.

以及宙斯抚育的国王们所享用的美味佳肴。

ἂν δʼ ἄρα Τηλέμαχος περικαλλέα βήσετο δίφρον·

忒勒马科斯随即登上了极为华丽的战车；

πὰρ δʼ ἄρα Νεστορίδης Πεισίστρατος, ὄρχαμος ἀνδρῶν,

在他身旁，涅斯托尔之子避西斯特拉托斯，人中的豪杰，

ἐς δίφρον τʼ ἀνέβαινε καὶ ἡνία λάζετο χερσί,

也登上战车，用手拉住缰绳，

μάστιξεν δʼ ἐλάαν, τὼ δʼ οὐκ ἀέκοντε πετέσθην

挥鞭赶马，两匹马毫不迟疑地飞奔起来，

ἐς πεδίον, λιπέτην δὲ Πύλου αἰπὺ πτολίεθρον.

奔向平原，离开了地势险要的城市皮洛斯。

οἱ δὲ πανημέριοι σεῖον ζυγὸν ἀμφὶς ἔχοντες.

他们整天奔波，马颈两旁摇晃着马轭。

δύσετό τʼ ἠέλιος σκιόωντό τε πᾶσαι ἀγυιαί,

夕阳西下，街巷皆暗，

ἐς Φηρὰς δʼ ἵκοντο Διοκλῆος ποτὶ δῶμα,

他们来到了斐赖，到了迪奥克勒斯的府邸，

υἱέος Ὀρτιλόχοιο, τὸν Ἀλφειὸς τέκε παῖδα.

他是奥耳提罗科斯的儿子，阿尔斐俄斯所生的子嗣。

ἔνθα δὲ νύκτʼ ἄεσαν, ὁ δὲ τοῖς πὰρ ξείνια θῆκεν.

他们在那里歇宿一夜，主人向他们献上了客礼。

ἦμος δʼ ἠριγένεια φάνη ῥοδοδάκτυλος Ἠώς,

当初升的、玫瑰色手指的黎明现身之时，

ἵππους τε ζεύγνυντʼ ἀνά θʼ ἅρματα ποικίλʼ ἔβαινον·

他们便套上马，登上了装饰精美的战车；

ἐκ δʼ ἔλασαν προθύροιο καὶ αἰθούσης ἐριδούπου·

他们驱车出了前门和回声响亮的廊下；

μάστιξεν δʼ ἐλάαν, τὼ δʼ οὐκ ἀέκοντε πετέσθην.

他挥鞭赶马，两匹马毫不迟疑地飞奔起来。

ἷξον δʼ ἐς πεδίον πυρηφόρον, ἔνθα δʼ ἔπειτα

他们来到了产麦的平原，随后在那儿

ἦνον ὁδόν· τοῖον γὰρ ὑπέκφερον ὠκέες ἵπποι.

走完了旅程；因为骏马如此飞快地带着他们前进。

δύσετό τʼ ἠέλιος σκιόωντό τε πᾶσαι ἀγυιαί.

夕阳西下，街巷皆暗。

语法注3 条

3.429οἰσέμεν
未来（或不定过去时）史诗不定式。此处用作命令不定式，取决于第427行的动词 εἴπατε（去吩咐），表示“（吩咐他们）带上”。
3.438κεχάροιτο
动词 χαίρω 的重叠不定过去时中动语气单数第三人称希求法。用在由 ἵνα 引导的目的从句中，因主句动词 περίχευεν 为过去时（未完成过去时），故遵循历史时态后的希求法规则。
3.445κατήρχετο
动词 κατάρχομαι（开始祭仪）的单数第三人称未完成过去时。它直接支配宾格的 χέρνιβά τʼ οὐλοχύτας τε，表示“用洗手水和大麦粒开始了（祭仪）”。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:3.429-3.497