忒勒马科斯的询问与涅斯托尔回忆战事｜《奥德赛》§3.74-3.145（荷马）希腊语原文与中文翻译

ψυχὰς παρθέμενοι κακὸν ἀλλοδαποῖσι φέροντες;

冒着自己的生命危险，给异乡人带来灾祸（而四处漂泊吗）？”

τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα

对此，聪慧的忒勒马科斯鼓起勇气，回答他说：

θαρσήσας· αὐτὴ γὰρ ἐνὶ φρεσὶ θάρσος Ἀθήνη

因为雅典娜亲自将勇气注入他的心中，好让他询问关于那离去的父亲的事，

θῆχʼ, ἵνα μιν περὶ πατρὸς ἀποιχομένοιο ἔροιτο¹

也好让他在人间获得美好的名声。

ἠδʼ ἵνα μιν κλέος ἐσθλὸν ἐν ἀνθρώποισιν ἔχῃσιν·

ὦ Νέστορ Νηληϊάδη, μέγα κῦδος Ἀχαιῶν,

“涅琉斯之子涅斯托尔啊，阿开亚人的伟大荣耀，

εἴρεαι ὁππόθεν εἰμέν· ἐγὼ δέ κέ τοι καταλέξω.

你问我们来自何方；我将向你细细说明。

ἡμεῖς ἐξ Ἰθάκης ὑπονηίου εἰλήλουθμεν·

我们来自涅伊翁山下的伊萨卡；

πρῆξις δʼ ἥδʼ ἰδίη, οὐ δήμιος, ἣν ἀγορεύω.

我所说的这桩事务是私人的，并非公务。

πατρὸς ἐμοῦ κλέος εὐρὺ μετέρχομαι, ἤν που ἀκούσω,

我正在追寻我父亲那广泛的名声，倘若能在哪里听到它的话，

δίου Ὀδυσσῆος ταλασίφρονος, ὅν ποτέ φασι

那就是高贵的、心志坚毅的奥德修斯，人们说他曾与你并肩作战，摧毁了特洛伊人的城池。

σὺν σοὶ μαρνάμενον Τρώων πόλιν ἐξαλαπάξαι.

ἄλλους μὲν γὰρ πάντας, ὅσοι Τρωσὶν πολέμιζον,

因为所有其他与特洛伊人作战的人，

πευθόμεθʼ, ἧχι ἕκαστος ἀπώλετο λυγρῷ ὀλέθρῳ,

我们都已获悉每个人是在何处因悲惨的毁灭而丧生，

κείνου δʼ αὖ καὶ ὄλεθρον ἀπευθέα θῆκε Κρονίων.

唯独对他，克罗诺斯之子使他的死讯无人知晓。

οὐ γάρ τις δύναται σάφα εἰπέμεν ὁππόθʼ ὄλωλεν,

因为没有人能说清楚他是在何时死去的，

εἴθʼ ὅ γʼ ἐπʼ ἠπείρου δάμη ἀνδράσι δυσμενέεσσιν,

究竟是在大陆上被敌对的人击倒，

εἴτε καὶ ἐν πελάγει μετὰ κύμασιν Ἀμφιτρίτης.

还是在海原之中，在安菲特里忒的波涛里。

τοὔνεκα νῦν τὰ σὰ γούναθʼ ἱκάνομαι, αἴ κʼ ἐθέλῃσθα

因此，我现在来到你的膝前，倘若你愿意，

κείνου λυγρὸν ὄλεθρον ἐνισπεῖν, εἴ που ὄπωπας

诉说他那悲惨的毁灭，如果你曾在哪里

ὀφθαλμοῖσι τεοῖσιν ἢ ἄλλου μῦθον ἄκουσας

用亲眼看见过，或者听到了另一个流浪者的诉说。

πλαζομένου· πέρι γάρ μιν ὀιζυρὸν τέκε μήτηρ.

因为他的母亲把它生下来，注定要承受极度的痛苦。

μηδέ τί μʼ αἰδόμενος μειλίσσεο μηδʼ ἐλεαίρων,

绝不要因为顾忌我而用温和的话来安慰我，也不要怜悯我，

ἀλλʼ εὖ μοι κατάλεξον ὅπως ἤντησας ὀπωπῆς.

而是请向我如实细说，你是如何目睹那一幕的。

λίσσομαι, εἴ ποτέ τοί τι πατὴρ ἐμός, ἐσθλὸς Ὀδυσσεύς,

我恳求你，如果我的父亲、高贵的奥德修斯，曾在何时

ἢ ἔπος ἠέ τι ἔργον ὑποστὰς ἐξετέλεσσε

为你承诺并实践了任何言语或行动，

δήμῳ ἔνι Τρώων, ὅθι πάσχετε πήματʼ Ἀχαιοί,

在特洛伊人的土地上，在那里你们阿开亚人曾遭受苦难，

τῶν νῦν μοι μνῆσαι, καί μοι νημερτὲς ἐνίσπες.

如今请为我记住这些，并对我吐露实情。”

τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ·

格雷尼亚的骑士涅斯托尔接着回答他说：

ὦ φίλʼ, ἐπεί μʼ ἔμνησας ὀιζύος², ἣν ἐν ἐκείνῳ

“亲爱的朋友，既然你让我想起了那悲哀，我们曾在那土地上承受的，我们这些力量不屈的阿开亚人的儿子们，

δήμῳ ἀνέτλημεν μένος ἄσχετοι υἷες Ἀχαιῶν,

ἠμὲν ὅσα ξὺν νηυσὶν ἐπʼ ἠεροειδέα πόντον

无论是我们乘着船在迷茫的大海上四处漂泊掠夺、凡是阿基琉斯所引领之处，

πλαζόμενοι κατὰ ληίδʼ, ὅπῃ ἄρξειεν Ἀχιλλεύς,

ἠδʼ ὅσα καὶ περὶ ἄστυ μέγα Πριάμοιο ἄνακτος

还是在普里阿摩斯国王的伟大城池周围所进行的战斗；

μαρνάμεθʼ· ἔνθα δʼ ἔπειτα κατέκταθεν ὅσσοι ἄριστοι.

在那里，我们所有最优秀的人随后都被杀害了。

ἔνθα μὲν Αἴας κεῖται ἀρήιος, ἔνθα δʼ Ἀχιλλεύς,

那里躺着好战的埃阿斯，那里躺着阿基琉斯，

ἔνθα δὲ Πάτροκλος, θεόφιν μήστωρ ἀτάλαντος,

那里还有帕特罗克洛斯，其谋略堪比神明，

ἔνθα δʼ ἐμὸς φίλος υἱός, ἅμα κρατερὸς καὶ ἀμύμων,

那里也躺着我亲爱的儿子，既强壮又完美无瑕的

Ἀντίλοχος, πέρι μὲν θείειν ταχὺς ἠδὲ μαχητής·

安提洛科斯，他极其擅长奔跑，是一位伟大的战士。

ἄλλα τε πόλλʼ ἐπὶ τοῖς πάθομεν κακά· τίς κεν ἐκεῖνα

除了这些，我们还遭受了许多其他的灾难。凡是终有一死的人之中，有谁能把这一切说尽呢？

πάντα γε μυθήσαιτο³ καταθνητῶν ἀνθρώπων;

οὐδʼ εἰ πεντάετές γε καὶ ἑξάετες παραμίμνων

哪怕你在此留步五年或六年，探问高贵的阿开亚人在那里所遭受的所有灾难，

ἐξερέοις ὅσα κεῖθι πάθον κακὰ δῖοι Ἀχαιοί·

πρίν κεν ἀνιηθεὶς σὴν πατρίδα γαῖαν ἵκοιο.

在那之前，你就会感到厌烦而返回你的祖国。

εἰνάετες γάρ σφιν κακὰ ῥάπτομεν ἀμφιέποντες

因为整整九年里，我们在他们周围，用各种计谋筹划毁灭他们，克罗诺斯之子好不容易才使这一切终结。

παντοίοισι δόλοισι, μόγις δʼ ἐτέλεσσε Κρονίων.

ἔνθʼ οὔ τίς ποτε μῆτιν ὁμοιωθήμεναι ἄντην

在那里，绝没有人敢在智谋上与之正面相比，因为高贵的奥德修斯在各种计谋上

ἤθελʼ, ἐπεὶ μάλα πολλὸν ἐνίκα δῖος Ὀδυσσεὺς

παντοίοισι δόλοισι, πατὴρ τεός, εἰ ἐτεόν γε

遥遥领先——他正是你的父亲，如果你的确是

κείνου ἔκγονός ἐσσι· σέβας μʼ ἔχει εἰσορόωντα.

他的后代；看着你，我心中充满敬畏。

ἦ τοι γὰρ μῦθοί γε ἐοικότες, οὐδέ κε φαίης

因为你的言谈的确与他相似，你绝不会想到

ἄνδρα νεώτερον ὧδε ἐοικότα μυθήσασθαι.

一个更年轻的人能说出如此相似的话来。

ἔνθʼ ἦ τοι ἧος μὲν ἐγὼ καὶ δῖος Ὀδυσσεὺς

在那里，只要我们在那里，我和高贵的奥德修斯

οὔτε ποτʼ εἰν ἀγορῇ δίχʼ ἐβάζομεν οὔτʼ ἐνὶ βουλῇ,

无论是在集会上还是在议事会中，都从未有过分歧，

ἀλλʼ ἕνα θυμὸν ἔχοντε νόῳ καὶ ἐπίφρονι βουλῇ

而是心意相通，凭借心智与睿智的谋划，

φραζόμεθʼ Ἀργείοισιν ὅπως ὄχʼ ἄριστα γένοιτο.

共同为阿尔戈斯人出谋划策，使一切都能取得最好的结果。

αὐτὰρ ἐπεὶ Πριάμοιο πόλιν διεπέρσαμεν αἰπήν,

然而，当我们摧毁了普里阿摩斯那险峻的城池，

βῆμεν δʼ ἐν νήεσσι, θεὸς δʼ ἐκέδασσεν Ἀχαιούς,

登上了船只，神明使阿开亚人星散开来，

καὶ τότε δὴ Ζεὺς λυγρὸν ἐνὶ φρεσὶ μήδετο νόστον

就在那时，宙斯在心中为阿尔戈斯人策划了悲惨的归途，

Ἀργείοις, ἐπεὶ οὔ τι νοήμονες οὐδὲ δίκαιοι

因为他们并非全都明智，也非全都公正；

πάντες ἔσαν· τῶ σφεων πολέες κακὸν οἶτον ἐπέσπον⁴

因此他们中的许多人遭遇了悲惨的命运，

μήνιος ἐξ ὀλοῆς γλαυκώπιδος ὀβριμοπάτρης.

这源于那强有力父亲的明眸女儿那毁灭性的愤怒。

ἥ τʼ ἔριν Ἀτρεΐδῃσι μετʼ ἀμφοτέροισιν ἔθηκε.

她使阿特柔斯的两个儿子之间产生了争执。

τὼ δὲ καλεσσαμένω ἀγορὴν ἐς πάντας Ἀχαιούς,

他们召集了全体阿开亚人的集会，

μάψ, ἀτὰρ οὐ κατὰ κόσμον, ἐς ἠέλιον καταδύντα,

却是轻率地、且不合时宜地在日落时分，

οἱ δʼ ἦλθον οἴνῳ βεβαρηότες υἷες Ἀχαιῶν,

阿开亚人的儿子们带着满身醉意前来，

μῦθον μυθείσθην, τοῦ εἵνεκα λαὸν ἄγειραν.

两人申明了言路，陈述了他们召集民众的原因。

ἔνθʼ ἤ τοι Μενέλαος ἀνώγει πάντας Ἀχαιοὺς

在那里，梅内劳斯劝告全体阿开亚人

νόστου μιμνήσκεσθαι ἐπʼ εὐρέα νῶτα θαλάσσης,

牢记他们要跨越宽阔海背返回家园，

οὐδʼ Ἀγαμέμνονι πάμπαν ἑήνδανε· βούλετο γάρ ῥα

但这完全不合阿伽门农的心意；因为他希望

λαὸν ἐρυκακέειν ῥέξαι θʼ ἱερὰς ἑκατόμβας,

留住军队并献上神圣的百头祭，

ὡς τὸν Ἀθηναίης δεινὸν χόλον ἐξακέσαιτο,

以此来平息雅典娜那可怕的愤怒，

语法注4 条

3.77ἵνα μιν περὶ πατρὸς ἀποιχομένοιο ἔροιτο
由连词 ἵνα 引导的目的从句。由于主句动词 θῆχʼ 是历史时态，从句动词 ἔροιτο 采用祈愿语气（历史时态后的祈愿语气）。代词 μιν（宾格）指代涅斯托尔，而属格 πατρὸς ἀποιχομένοιο 受动词 ἔροιτο 支配，表示询问的对象（关于离去的父亲）。
3.103ἐπεί μʼ ἔμνησας ὀιζύος
由连词 ἐπεί（因为）引导的原因从句，而其主句（涅斯托尔回答的核心）在后面相隔很远的地方出现（第113行起的 τίς κεν... 或第118行的 εἰνάετες γάρ...）。代词 μʼ（με，宾格）指说话者，属格 ὀιζύος 受表示唤起记忆的动词 μιμνήσκω（此处为不定过去时 ἔμνησας）支配，意为“使某人想起某事”。
3.113τίς κεν ἐκεῖνα πάντα γε μυθήσαιτο
带有虚词 κεν（= ἄν）和祈愿语气（μυθήσαιτο）的反问句。表示可能性或潜在（“谁能说尽这一切呢？没有人能”）。
3.134τῶ σφεων πολέες κακὸν οἶτον ἐπέσπον
由连词性副词 τῶ（因此）引导的句子。属格代词 σφεων（他们）修饰主语形容词/名词 πολέες（许多人），意为“他们之中的许多人”。动词 ἐπέσπον 是 ἐφέπω（遭遇、经历）的不规则不定过去时第三人称复数形式。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:3.74-3.145