雅典娜显圣与涅斯托尔筹备献祭｜《奥德赛》§3.358-3.428（荷马）希腊语原文与中文翻译

Τηλέμαχον πείθεσθαι¹, ἐπεὶ πολὺ κάλλιον οὕτως.

让忒勒马科斯听从，因为这样要好得多。

ἀλλʼ οὗτος μὲν νῦν σοὶ ἅμʼ ἕψεται, ὄφρα κεν εὕδῃ

但他如今会随你一同前往，以便在

σοῖσιν ἐνὶ μεγάροισιν· ἐγὼ δʼ ἐπὶ νῆα μέλαιναν

你的殿堂中安睡；而我则要前往黑色的船上，

εἶμʼ, ἵνα θαρσύνω θʼ ἑτάρους εἴπω τε ἕκαστα.

去鼓励同伴们，并将一切交代清楚。

οἶος γὰρ μετὰ τοῖσι γεραίτερος εὔχομαι εἶναι·

因为在他们中间，我自认是唯一的长者；

οἱ δʼ ἄλλοι φιλότητι νεώτεροι ἄνδρες ἕπονται,

而其余跟随的人都是出于情谊的年轻人，

πάντες ὁμηλικίη μεγαθύμου Τηλεμάχοιο.

所有人都是和气宇轩昂的忒勒马科斯同龄的人。

ἔνθα κε λεξαίμην² κοίλῃ παρὰ νηὶ μελαίνῃ

今夜我将在那空心的黑色船旁躺下歇息；

νῦν· ἀτὰρ ἠῶθεν μετὰ Καύκωνας μεγαθύμους

现在。但明朝我将前往气宇轩昂的卡乌科涅斯人那里，

εἶμʼ ἔνθα χρεῖός μοι ὀφέλλεται, οὔ τι νέον γε

去讨回一笔并非新近欠下的

οὐδʼ ὀλίγον. σὺ δὲ τοῦτον, ἐπεὶ τεὸν ἵκετο δῶμα,

也不算少的债务。而你，既然他来到了你的府邸，

πέμψον σὺν δίφρῳ τε καὶ υἱέι· δὸς δέ οἱ ἵππους,

就派战车和你的儿子送他一程，并给他最轻快的马匹，

οἵ τοι ἐλαφρότατοι θείειν καὶ κάρτος ἄριστοι.

那些奔跑起来最为轻捷、体力最出色的骏马。”

ὣς ἄρα φωνήσασʼ ἀπέβη γλαυκῶπις Ἀθήνη

蓝眼睛的雅典娜说完这些便离去了，

φήνῃ εἰδομένη· θάμβος δʼ ἕλε πάντας ἰδόντας.

化作一只海雕的模样；目睹此景的所有人都大为惊异。

θαύμαζεν δʼ ὁ γεραιός, ὅπως ἴδεν ὀφθαλμοῖς·

老人亲眼目睹，亦惊叹不已；

Τηλεμάχου δʼ ἕλε χεῖρα, ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζεν·

他拉着忒勒马科斯的手，开口对他说道：

ὦ φίλος, οὔ σε ἔολπα κακὸν καὶ ἄναλκιν ἔσεσθαι,

“我的朋友，我决不信你会变得卑劣和懦弱，

εἰ δή τοι νέῳ ὧδε θεοὶ πομπῆες ἕπονται.

如果在如此年轻时，神明就这般作为你的向导而随行。

οὐ μὲν γάρ τις ὅδʼ ἄλλος Ὀλύμπια δώματʼ ἐχόντων,

因为这绝非拥有奥林波斯殿堂的旁人，

ἀλλὰ Διὸς θυγάτηρ, κυδίστη Τριτογένεια,

而是宙斯的女儿，最光荣的特里托革尼亚，

ἥ τοι καὶ πατέρʼ ἐσθλὸν ἐν Ἀργείοισιν ἐτίμα.

正是她在阿耳戈斯人中，也曾器重你那高贵的父亲。

ἀλλὰ ἄνασσʼ ἵληθι, δίδωθι δέ μοι κλέος ἐσθλόν,

女王啊，求你垂怜，恩赐我以高尚的名声，

αὐτῷ καὶ παίδεσσι καὶ αἰδοίῃ παρακοίτι·

赐予我、我的孩子们，以及我那令人敬重的妻子；

σοὶ δʼ αὖ ἐγὼ ῥέξω βοῦν ἦνιν εὐρυμέτωπον

而我反过来也会向你献祭一头宽额的一岁牝牛，

ἀδμήτην, ἣν οὔ πω ὑπὸ ζυγὸν ἤγαγεν ἀνήρ·

它是未被驯服的，从未有人将它领入轭下；

τήν τοι ἐγὼ ῥέξω χρυσὸν κέρασιν περιχεύας.

我会为它的双角镀上黄金，用来向你献祭。”

ὣς ἔφατʼ εὐχόμενος, τοῦ δʼ ἔκλυε Παλλὰς Ἀθήνη.

他祈祷着这样说，帕拉斯·雅典娜听取了他的祈求。

τοῖσιν δʼ ἡγεμόνευε Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ,

盖勒尼亚骑士涅斯托尔走在前面引导着他们，

υἱάσι καὶ γαμβροῖσιν, ἑὰ πρὸς δώματα καλά.

带着他的儿子们和女婿们，走向自己华美的殿堂。

ἀλλʼ ὅτε δώμαθʼ ἵκοντο ἀγακλυτὰ τοῖο ἄνακτος,

而当他们到达了那王极有名望的殿堂，

ἑξείης ἕζοντο κατὰ κλισμούς τε θρόνους τε·

他们便依次坐在长椅和靠椅上；

τοῖς δʼ ὁ γέρων ἐλθοῦσιν³ ἀνὰ κρητῆρα κέρασσεν

面对到来的他们，老人将一缸

οἴνου ἡδυπότοιο, τὸν ἑνδεκάτῳ ἐνιαυτῷ

甜美可口的葡萄酒调匀。那是到了第十一个年头，

ὤιξεν ταμίη καὶ ἀπὸ κρήδεμνον ἔλυσε·

女管家才将其打开并解开封口；

τοῦ ὁ γέρων κρητῆρα κεράσσατο, πολλὰ δʼ Ἀθήνῃ

老人用它斟满酒缸，并在倾洒奠酒时，向带盾牌的

εὔχετʼ ἀποσπένδων, κούρῃ Διὸς αἰγιόχοιο.

宙斯之女雅典娜致以长久的祈祷。

αὐτὰρ ἐπεὶ σπεῖσάν τʼ ἔπιον θʼ, ὅσον ἤθελε θυμός,

但当他们奠酒完毕、喝够了他们心中所想的酒后，

οἱ μὲν κακκείοντες ἔβαν οἶκόνδε ἕκαστος,

他们便纷纷回去准备就寝，各自回到了家中，

τὸν δʼ αὐτοῦ κοίμησε Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ,

而盖勒尼亚骑士涅斯托尔则让忒勒马科斯留在此处睡下，

Τηλέμαχον, φίλον υἱὸν Ὀδυσσῆος θείοιο,

即神圣奥德修斯的爱子忒勒马科斯，

τρητοῖς ἐν λεχέεσσιν ὑπʼ αἰθούσῃ ἐριδούπῳ,

在那回声响亮的廊下，安放在穿孔的床榻之上，

πὰρʼ δʼ ἄρʼ⁴ ἐυμμελίην Πεισίστρατον, ὄρχαμον ἀνδρῶν,

旁边则安放了擅用梣木枪的人中豪杰避西斯特拉托斯，

ὅς οἱ ἔτʼ ἠίθεος παίδων ἦν ἐν μεγάροισιν·

他是他儿子中依然单身、留在大殿里的人；

αὐτὸς δʼ αὖτε καθεῦδε μυχῷ δόμου ὑψηλοῖο,

他自己则又在高大殿宇的深处睡去，

τῷ δʼ ἄλοχος δέσποινα λέχος πόρσυνε καὶ εὐνήν.

他的主妇妻子为他铺设好了床铺和寝具。

ἦμος δʼ ἠριγένεια φάνη ῥοδοδάκτυλος Ἠώς,

当初升的、玫瑰色手指的黎明神女现身之时，

ὤρνυτʼ ἄρʼ ἐξ εὐνῆφι Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ,

盖勒尼亚骑士涅斯托尔便从床榻上起身，

ἐκ δʼ ἐλθὼν κατʼ ἄρʼ ἕζετʼ ἐπὶ ξεστοῖσι λίθοισιν,

走到室外，坐到了磨光的石座上，

οἵ οἱ ἔσαν προπάροιθε θυράων ὑψηλάων,

那些石座就安放在他高耸的门扉前，

λευκοί, ἀποστίλβοντες ἀλείφατος· οἷς ἔπι μὲν πρὶν

白皙且因涂油而闪闪发亮；过去

Νηλεὺς ἵζεσκεν, θεόφιν μήστωρ ἀτάλαντος·

涅琉斯常坐在那上面，他是智谋等同神明的顾问；

ἀλλʼ ὁ μὲν ἤδη κηρὶ δαμεὶς Ἄϊδόσδε βεβήκει,

但他早已屈服于命运之神，前往了哈得斯之处，

Νέστωρ αὖ τότʼ ἐφῖζε Γερήνιος, οὖρος Ἀχαιῶν,

此时便是盖勒尼亚的涅斯托尔——阿开亚人的保护者坐在了那儿，

σκῆπτρον ἔχων. περὶ δʼ υἷες ἀολλέες ἠγερέθοντο

手里拿着权杖。他的儿子们也三五成群地聚集在周围，

ἐκ θαλάμων ἐλθόντες, Ἐχέφρων τε Στρατίος τε

纷纷走出卧室，有埃克弗龙和斯特拉提奥斯，

Περσεύς τʼ Ἄρητός τε καὶ ἀντίθεος Θρασυμήδης.

还有珀耳修斯、阿雷托斯以及神一样的塞拉叙墨得斯。

τοῖσι δʼ ἔπειθʼ ἕκτος Πεισίστρατος ἤλυθεν ἥρως,

随后，第六个到来的是英雄避西斯特拉托斯，

πὰρ δʼ ἄρα Τηλέμαχον θεοείκελον εἷσαν ἄγοντες.

他们将神一般的忒勒马科斯引来，并安置在一旁坐下。

τοῖσι δὲ μύθων ἦρχε Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ·

盖勒尼亚骑士涅斯托尔对他们开口说话：

καρπαλίμως μοι, τέκνα φίλα, κρηήνατʼ⁵ ἐέλδωρ,

“我亲爱的孩子们，快快满足我的愿望吧，

ὄφρʼ ἦ τοι πρώτιστα θεῶν ἱλάσσομʼ Ἀθήνην,

让我首先能够在诸神中取悦雅典娜，

ἥ μοι ἐναργὴς ἦλθε θεοῦ ἐς δαῖτα θάλειαν.

因为她在神明丰盛的宴席上显现真身，来到了我面前。

ἀλλʼ ἄγʼ ὁ μὲν πεδίονδʼ ἐπὶ βοῦν, ἴτω, ὄφρα τάχιστα

来吧，派一个人去平原牵一头牝牛来，让她能够以

ἔλθῃσιν, ἐλάσῃ δὲ βοῶν ἐπιβουκόλος ἀνήρ·

最快的速度到来，并让看牛的人将它赶来；

εἷς δʼ ἐπὶ Τηλεμάχου μεγαθύμου νῆα μέλαιναν

另一个去气宇轩昂的忒勒马科斯的黑色船只那儿，

πάντας ἰὼν ἑτάρους ἀγέτω, λιπέτω δὲ δύʼ οἴους·

把所有的同伴都带来，只留下两个人；

εἷς δʼ αὖ χρυσοχόον Λαέρκεα δεῦρο κελέσθω

还要有一个人去吩咐金匠拉埃尔克斯来到这里，

ἐλθεῖν, ὄφρα βοὸς χρυσὸν κέρασιν περιχεύῃ.

好让他能为那牝牛的双角镀上黄金。

οἱ δʼ ἄλλοι μένετʼ αὐτοῦ ἀολλέες, εἴπατε δʼ εἴσω

至于其余的人，你们全都留在这里，吩咐殿里

δμῳῇσιν κατὰ δώματʼ ἀγακλυτὰ δαῖτα πένεσθαι,

女仆们，在那有名望的府邸里着手准备宴席，”

语法注5 条

3.358Τηλέμαχον πείθεσθαι
不定词 `πείθεσθαι`（现在中/被动语态不定词）及其宾格主语 `Τηλέμαχον` 承接前一行 3.357 的 `σοὶ δὲ ἔοικεν`（这很适合你），整体构成“忒勒马科斯听从你是适合的”之意。
3.365ἔνθα κε λεξαίμην
伴随助词 `κε`（相当于雅典方言的 `ἄν`）的过去时中动语态祈愿式 `λεξαίμην`（源自 `λέχομαι`，意为躺下）在荷马史诗中表示潜在可能性或说话者温和的意愿，此处表示“我将在那里躺下歇息”。
3.390τοῖσι δʼ ὁ γέρων ἐλθοῦσιν
与格复数分词 `τοῖσι... ἐλθοῦσιν` 既可以作为表示利益/关切的与格（dativus commodi），意为“为到来的他们”，也可以作为动词 `κέρασσεν`（调匀）的间接宾语。
3.400πὰρʼ δʼ ἄρʼ
前置词 `πὰρʼ`（`παρά` 的尾音脱落形）在此作副词使用，或与省略的表示“安放”或“就寝”的动词（如 3.397 行的 `κοίμησε`）构成动词省略结构，意为“并在（他）旁边[安放了]……”。
3.418κρηήνατʼ
`κρηήνατʼ` 是动词 `κραίνω`（或史诗形 `κραιαίνω`，意为实现、完成）的第二人称复数过去时活动语态命令式 `κρηήνατε` 在元音省写后的形式。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:3.358-3.428