梅内劳斯的漂泊与涅斯托尔的留宿挽留｜《奥德赛》§3.289-3.357（荷马）希腊语原文与中文翻译

ἐφράσατο, λιγέων δʼ ἀνέμων ἐπʼ ἀυτμένα χεῦε,

策划了那（灾难），并倾注了刺耳烈风的呼啸，

κύματά τε τροφέοντο πελώρια, ἶσα ὄρεσσιν.

滔天的巨浪随之澎湃，高耸如大山。

ἔνθα διατμήξας τὰς μὲν Κρήτῃ ἐπέλασσεν,

在那里，他将船只拆散，把一部分驱向克里特岛，

ἧχι Κύδωνες ἔναιον Ἰαρδάνου ἀμφὶ ῥέεθρα.

那里正是居多尼亚人居住在伊阿尔达诺斯河水周围的地方。

ἔστι δέ τις λισσὴ αἰπεῖά τε εἰς ἅλα πέτρη

有一处光滑而险峭的礁石，直插海中，

ἐσχατιῇ Γόρτυνος ἐν ἠεροειδέι πόντῳ·

位于戈尔廷的边缘、雾气蒙蒙的深海里；

ἔνθα Νότος μέγα κῦμα ποτὶ σκαιὸν ῥίον ὠθεῖ,

在那里，南风将巨浪推向左侧的岬角，

ἐς Φαιστόν, μικρὸς δὲ λίθος μέγα κῦμʼ ἀποέργει.

涌向派斯托斯，但一块小小的礁石却挡住了滔天巨浪。

αἱ μὲν ἄρʼ ἔνθʼ ἦλθον, σπουδῇ δʼ ἤλυξαν ὄλεθρον

船只来到了那里，人们艰难地逃过了毁灭，

ἄνδρες, ἀτὰρ νῆάς γε ποτὶ σπιλάδεσσιν ἔαξαν

但波浪将船只撞向暗礁，砸得粉碎。

κύματʼ· ἀτὰρ τὰς πέντε νέας κυανοπρῳρείους

然而，风和水将另外五艘青色船首的船只

Αἰγύπτῳ ἐπέλασσε φέρων ἄνεμός τε καὶ ὕδωρ.

卷携着，送到了埃及。

ὣς ὁ μὲν ἔνθα πολὺν βίοτον καὶ χρυσὸν ἀγείρων

就这样，他在那里搜集了许多财宝和黄金，

ἠλᾶτο ξὺν νηυσὶ κατʼ ἀλλοθρόους ἀνθρώπους·

带着他的船只，在言语异国的人们中间四处漂泊；

τόφρα δὲ ταῦτʼ Αἴγισθος ἐμήσατο οἴκοθι λυγρά.

与此同时，埃癸斯托斯在家里策划了这些凄惨的恶行。

ἑπτάετες δʼ ἤνασσε πολυχρύσοιο Μυκήνης,

他统治了富庶黄金的迈锡尼七年之久，

κτείνας Ἀτρεΐδην, δέδμητο δὲ λαὸς ὑπʼ αὐτῷ.

杀害了阿特柔斯之子，人民也在他的统治下顺从。

τῷ δέ οἱ ὀγδοάτῳ κακὸν ἤλυθε δῖος Ὀρέστης

但到了第八年，高贵的奥雷斯特斯从雅典返回，

ἂψ ἀπʼ Ἀθηνάων, κατὰ δʼ ἔκτανε πατροφονῆα,

成了他的灾星，他杀死了杀父仇人、

Αἴγισθον δολόμητιν, ὅ οἱ πατέρα κλυτὸν ἔκτα.

那个杀害了他光荣父亲的诡计多端的埃癸斯托斯。

ἦ τοι ὁ τὸν κτείνας δαίνυ τάφον Ἀργείοισιν

杀死他后，奥雷斯特斯确实为阿耳戈斯人举行了葬礼的宴会，

μητρός τε στυγερῆς καὶ ἀνάλκιδος Αἰγίσθοιο·

祭奠他那令人憎恨的母亲和懦弱的埃癸斯托斯；

αὐτῆμαρ δέ οἱ ἦλθε βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος

就在同一天，善于呐喊的梅内劳斯来到了，

πολλὰ κτήματʼ ἄγων, ὅσα οἱ νέες ἄχθος ἄειραν.

带来了许多财宝，多得连船只都满载其重。

καὶ σύ, φίλος, μὴ δηθὰ δόμων ἄπο τῆλʼ ἀλάλησο,

“而你，我的朋友，也不要在远离家园的地方流浪太久，

κτήματά τε προλιπὼν ἄνδρας τʼ ἐν σοῖσι δόμοισιν

留下了你的财产和在你殿堂里的人们，

οὕτω ὑπερφιάλους, μή τοι κατὰ πάντα φάγωσιν

那些人是如此骄狂，免得他们瓜分并吃空你所有的财产，

κτήματα δασσάμενοι, σὺ δὲ τηϋσίην ὁδὸν ἔλθῃς.

让你徒劳往返。

ἀλλʼ ἐς μὲν Μενέλαον ἐγὼ κέλομαι καὶ ἄνωγα

但我劝告并命令你前往

ἐλθεῖν· κεῖνος γὰρ νέον ἄλλοθεν εἰλήλουθεν,

拜访梅内劳斯；因为他刚刚从别处归来，

ἐκ τῶν ἀνθρώπων, ὅθεν οὐκ ἔλποιτό γε θυμῷ

从那些人族的地方回来，那地方是任谁在心中都无法指望

ἐλθέμεν, ὅν τινα πρῶτον ἀποσφήλωσιν ἄελλαι¹

能生还的，一旦风暴将某人吹偏

ἐς πέλαγος μέγα τοῖον, ὅθεν τέ περ οὐδʼ οἰωνοὶ

进了那么广阔的大海，那地方甚至连飞鸟

αὐτόετες οἰχνεῦσιν, ἐπεὶ μέγα τε δεινόν τε.

在同一年内都飞不回来，因为它是如此辽阔而可怕。

ἀλλʼ ἴθι νῦν σὺν νηί τε σῇ καὶ σοῖς ἑτάροισιν·

那么，现在就带着你的船和同伴们出发吧；

εἰ δʼ ἐθέλεις πεζός, πάρα τοι δίφρος τε καὶ ἵπποι,

如果你愿意走陆路，我这里备有战车和骏马，

πὰρ δέ τοι υἷες ἐμοί, οἵ τοι πομπῆες ἔσονται

还有我的儿子们随时可以作为你的向导，

ἐς Λακεδαίμονα δῖαν, ὅθι ξανθὸς Μενέλαος.

送你前往高贵的拉刻代蒙，金发的梅内劳斯就在那里。

λίσσεσθαι δέ μιν αὐτός, ἵνα νημερτὲς ἐνίσπῃ·

你要亲自恳求他，让他告诉你实情；

ψεῦδος δʼ οὐκ ἐρέει· μάλα γὰρ πεπνυμένος ἐστίν.

他是不会说谎的，因为他极其睿智。”

ὣς ἔφατʼ, ἠέλιος δʼ ἄρʼ ἔδυ καὶ ἐπὶ κνέφας ἦλθε.

他这样说着，太阳便落山了，暮色降临。

τοῖσι δὲ καὶ μετέειπε θεά, γλαυκῶπις Ἀθήνη·

蓝眼睛的女神雅典娜也对他们开口说道：

ὦ γέρον, ἦ τοι ταῦτα κατὰ μοῖραν κατέλεξας·

“长老啊，你确实说得很合乎情理；

ἀλλʼ ἄγε τάμνετε μὲν γλώσσας, κεράασθε δὲ οἶνον,

来吧，切下祭牲的舌头，斟好美酒，

ὄφρα Ποσειδάωνι καὶ ἄλλοις ἀθανάτοισιν

以便我们向波塞冬和其他不朽的神明献祭之后，

σπείσαντες κοίτοιο μεδώμεθα· τοῖο γὰρ ὥρη.

可以安心入睡；因为此时正是时候了。

ἤδη γὰρ φάος οἴχεθʼ ὑπὸ ζόφον, οὐδὲ ἔοικεν·

因为光亮已经没入黑暗之中，而在神明的宴席上

δηθὰ θεῶν ἐν δαιτὶ θαασσέμεν, ἀλλὰ νέεσθαι.

久坐是不合时宜的，应当离去了。”

ἦ ῥα Διὸς θυγάτηρ, οἱ δʼ ἔκλυον αὐδησάσης.

宙斯的女儿这样说，众人便听从了她的劝告。

τοῖσι δὲ κήρυκες μὲν ὕδωρ ἐπὶ χεῖρας ἔχευαν,

于是使者们将水倒在他们的手上，

κοῦροι δὲ κρητῆρας ἐπεστέψαντο ποτοῖο,

青年们将酒缸斟得满满的，

νώμησαν δʼ ἄρα πᾶσιν ἐπαρξάμενοι δεπάεσσι·

他们在每个杯子里先斟入一滴，然后分给所有人；

γλώσσας δʼ ἐν πυρὶ βάλλον, ἀνιστάμενοι δʼ ἐπέλειβον.

众人将舌头投入火中，纷纷站起，献酒祭神。

αὐτὰρ ἐπεὶ σπεῖσάν τʼ ἔπιον θʼ, ὅσον ἤθελε θυμός,

当他们奠酒完毕、喝够了他们心中所想的酒后，

δὴ τότʼ Ἀθηναίη καὶ Τηλέμαχος θεοειδὴς

雅典娜和神一样的忒勒马科斯

ἄμφω ἱέσθην κοίλην ἐπὶ νῆα νέεσθαι.

两人都动身准备回到空心的船上。

Νέστωρ δʼ αὖ κατέρυκε καθαπτόμενος ἐπέεσσιν·

但涅斯托尔却开口叫住了他们，用言语挽留道：

Ζεὺς τό γʼ ἀλεξήσειε καὶ ἀθάνατοι θεοὶ ἄλλοι,

“愿宙斯和其它不朽的神明阻挡此事，

ὡς ὑμεῖς παρʼ ἐμεῖο θοὴν ἐπὶ νῆα κίοιτε²

免得你们从我这里走向那艘快船，

ὥς τέ τευ ἦ παρὰ πάμπαν ἀνείμονος ἠδὲ πενιχροῦ,

仿佛是从一个完全没有衣服穿的穷人家里离开一样，

ᾧ οὔ τι χλαῖναι καὶ ῥήγεα πόλλʼ ἐνὶ οἴκῳ,

他的家里没有斗篷，也没有许多毯子，

οὔτʼ αὐτῷ μαλακῶς οὔτε ξείνοισιν ἐνεύδειν.

无法让自己或客人们睡得安稳。

αὐτὰρ ἐμοὶ πάρα μὲν χλαῖναι καὶ ῥήγεα καλά.

而我的确有着华美的斗篷和毯子。

οὔ θην δὴ τοῦδʼ ἀνδρὸς Ὀδυσσῆος φίλος υἱὸς

这位奥德修斯的亲生儿子

νηὸς ἐπʼ ἰκριόφιν καταλέξεται³, ὄφρʼ ἂν ἐγώ γε

绝不能躺在船的甲板上，只要我还

ζώω, ἔπειτα δὲ παῖδες ἐνὶ μεγάροισι λίπωνται,

活着，并且我的儿子们今后还留在这大殿中，

ξείνους ξεινίζειν, ὅς τίς κʼ ἐμὰ δώμαθʼ ἵκηται.

款待任何来到我府邸的客人。”

τὸν δʼ αὖτε προσέειπε θεά, γλαυκῶπις Ἀθήνη·

蓝眼睛的女神雅典娜再次对他说：

εὖ δὴ ταῦτά γʼ ἔφησθα, γέρον φίλε· σοὶ δὲ ἔοικεν

“亲爱的长老，你这话确实说得极好；这也很适合你……”

语法注3 条

3.320ὅν τινα πρῶτον ἀποσφήλωσιν ἄελλαι
虚拟语气 ἀποσφήλωσιν 在这里没有带语气小词 ἄν 或 κε，用于表示泛指的关系从句中，起条件句的作用。ὅν τινα（“无论何人”）是从句中动词的宾语。
3.347ὡς ὑμεῖς παρʼ ἐμεῖο θοὴν ἐπὶ νῆα κίοιτε
继表示祝愿的祈愿语气动词 ἀλεξήσειε（第346行）之后，连词 ὡς 引导了要防范的内容。动词 κίοιτε 采用祈愿语气，是受到主句动词语气同化（attraction of mood）的结果。
3.352οὔ θην δὴ τοῦδʼ ἀνδρὸς Ὀδυσσῆος φίλος υἱὸς / νηὸς ἐπʼ ἰκριόφιν καταλέξεται
语气词组合 οὔ θην δὴ 与将来时直陈语气 καταλέξεται 连用，表示极其强烈的否定语气（“断然不会……”）。属格 τοῦδʼ ἀνδρὸς Ὀδυσσῆος 是所有属格，修饰 υἱός。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:3.289-3.357