埃癸斯托斯的阴谋与阿伽门农之死｜《奥德赛》§3.218-3.288（荷马）希腊语原文与中文翻译

εἰ γάρ σʼ ὣς ἐθέλοι¹ φιλέειν γλαυκῶπις Ἀθήνη,

“因为，如果蓝眼睛的雅典娜愿意这样爱你，

ὡς τότʼ Ὀδυσσῆος περικήδετο κυδαλίμοιο

就像她当年在特洛伊人的土地上、在光荣的奥德修斯身边那样关怀他——

δήμῳ ἔνι Τρώων, ὅθι πάσχομεν ἄλγεʼ Ἀχαιοί—

也就是我们阿开亚人遭受苦难的地方——

οὐ γάρ πω ἴδον ὧδε θεοὺς ἀναφανδὰ φιλεῦντας,

因为我从未见过神明如此公开地示爱，

ὡς κείνῳ ἀναφανδὰ παρίστατο Παλλὰς Ἀθήνη—

如同帕拉斯·雅典娜公开地站在他身边那样——

εἴ σʼ οὕτως ἐθέλοι φιλέειν κήδοιτό τε θυμῷ,

如果她愿意这样爱你并在心中关怀你，

τῶ κέν τις κείνων γε καὶ ἐκλελάθοιτο γάμοιο.

那么他们中的某些人肯定会连婚事都忘得一干二净。”

τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·

对此，聪慧的忒勒马科斯回答他：

ὦ γέρον, οὔ πω τοῦτο ἔπος τελέεσθαι ὀίω·

“长老啊，我并不认为这句话会实现；

λίην γὰρ μέγα εἶπες· ἄγη μʼ ἔχει. οὐκ ἂν ἐμοί γε

因为您说得太过了；我心中充满了惊诧。对我而言，

ἐλπομένῳ τὰ γένοιτʼ², οὐδʼ εἰ θεοὶ ὣς ἐθέλοιεν.

即使我满怀期盼，即使神明也这样情愿，这些事也绝不会发生。”

τὸν δʼ αὖτε προσέειπε θεά, γλαυκῶπις Ἀθήνη·

对此，蓝眼睛的女神雅典娜再次对他说：

Τηλέμαχε, ποῖόν σε ἔπος φύγεν ἕρκος ὀδόντων.

“忒勒马科斯啊，什么话竟溜出了你的牙齿防线！

ῥεῖα θεός γʼ ἐθέλων καὶ τηλόθεν ἄνδρα σαώσαι³.

神若愿意，即使从遥远的地方也容易拯救人类。

βουλοίμην δʼ ἂν ἐγώ γε καὶ ἄλγεα πολλὰ μογήσας

而我宁愿在遭受了许多苦难之后，

οἴκαδέ τʼ ἐλθέμεναι καὶ νόστιμον ἦμαρ ἰδέσθαι,

能够回到家中并看到重返故土的那一天，

ἢ ἐλθὼν ἀπολέσθαι ἐφέστιος, ὡς Ἀγαμέμνων

也不愿在归来后死于自己的炉边，如同阿伽门农

ὤλεθʼ ὑπʼ Αἰγίσθοιο δόλῳ καὶ ἧς ἀλόχοιο.

死于埃癸斯托斯的阴谋和自己妻子的手下那样。

ἀλλʼ ἦ τοι θάνατον μὲν ὁμοίιον οὐδὲ θεοί περ

然而，众生皆不可避免的死亡，即使是神明，

καὶ φίλῳ ἀνδρὶ δύνανται ἀλαλκέμεν, ὁππότε κεν δὴ

也无法为他们所爱的人挡开，当那

μοῖρʼ ὀλοὴ καθέλῃσι τανηλεγέος θανάτοιο.

令人长眠的毁灭性死亡命运降临在他身上之时。”

τὴν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·

对此，聪慧的忒勒马科斯回答她：

Μέντορ, μηκέτι ταῦτα λεγώμεθα κηδόμενοί περ·

“门托尔啊，尽管我们心中悲伤，但还是不要再谈论这些了吧；

κείνῳ δʼ οὐκέτι νόστος ἐτήτυμος, ἀλλά οἱ ἤδη

对他来说已经没有真正的归途，神明已经为他

φράσσαντʼ ἀθάνατοι θάνατον καὶ κῆρα μέλαιναν.

谋划了死亡和黑暗的毁灭命运。

νῦν δʼ ἐθέλω ἔπος ἄλλο μεταλλῆσαι καὶ ἐρέσθαι

现在我希望向涅斯托尔询问和打听

Νέστορʼ, ἐπεὶ περὶ οἶδε δίκας ἠδὲ φρόνιν ἄλλων·

另一件事，因为他比任何人都更懂得正义和睿智；

τρὶς γὰρ δή μίν φασιν ἀνάξασθαι γένεʼ ἀνδρῶν·

因为人们说他已经统治了三代人的时间；

ὥς τέ μοι ἀθάνατος ἰνδάλλεται εἰσοράασθαι.

因此在我的眼里，他看起来就像一位长生不老的神明。

ὦ Νέστορ Νηληϊάδη, σὺ δʼ ἀληθὲς ἐνίσπες·

涅琉斯之子涅斯托尔啊，请你告诉我真相：

πῶς ἔθανʼ Ἀτρεΐδης εὐρὺ κρείων Ἀγαμέμνων;

宽宏统治的阿特柔斯之子阿伽门农是如何死去的？

ποῦ Μενέλαος ἔην; τίνα δʼ αὐτῷ μήσατʼ ὄλεθρον

梅内劳斯在哪里？诡计多端的埃癸斯托斯

Αἴγισθος δολόμητις, ἐπεὶ κτάνε πολλὸν ἀρείω;

为他策划了怎样的毁灭，竟然杀害了一个比他优秀得多的人？

ἦ οὐκ Ἄργεος ἦεν Ἀχαιικοῦ, ἀλλά πῃ ἄλλῃ

难道他不在阿开亚人的阿耳戈斯，而是流落到

πλάζετʼ ἐπʼ ἀνθρώπους, ὁ δὲ θαρσήσας κατέπεφνε;

别的人族地方，那人才胆敢将他杀害吗？”

τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ·

格雷尼亚的骑士涅斯托尔接着回答他：

τοιγὰρ ἐγώ τοι, τέκνον, ἀληθέα πάντʼ ἀγορεύσω.

“那么，孩子，我将向你诉说全部的实情。

ἦ τοι μὲν τάδε καὐτὸς ὀίεαι, ὥς κεν ἐτύχθη,

实际上你也能想到，这事本会如何发生，

εἰ ζωόν γʼ Αἴγισθον ἐνὶ μεγάροισιν ἔτετμεν⁴

如果在特洛伊归来的阿特柔斯之子、金发的梅内劳斯

Ἀτρεΐδης Τροίηθεν ἰών, ξανθὸς Μενέλαος·

在殿堂里遇到了还活着的埃癸斯托斯；

τῶ κέ οἱ οὐδὲ θανόντι χυτὴν ἐπὶ γαῖαν ἔχευαν,

那么即使那人死了，人们也不会为他堆起封土，

ἀλλʼ ἄρα τόν γε κύνες τε καὶ οἰωνοὶ κατέδαψαν

反倒会有狗和飞禽将他分食，

κείμενον ἐν πεδίῳ ἑκὰς ἄστεος, οὐδέ κέ τίς μιν

任其躺在远离城市的平野上，也没有任何阿开亚妇女

κλαῦσεν Ἀχαιιάδων· μάλα γὰρ μέγα μήσατο ἔργον.

会为他哭泣；因为他犯下了极其深重的罪行。

ἡμεῖς μὲν γὰρ κεῖθι πολέας τελέοντες ἀέθλους

因为当我们在那里（特洛伊）经受无数重考验、

ἥμεθʼ· ὁ δʼ εὔκηλος μυχῷ Ἄργεος ἱπποβότοιο

坚守原地时，他却在养马的阿耳戈斯腹地悠闲自得，

πόλλʼ Ἀγαμεμνονέην ἄλοχον θέλγεσκʼ ἐπέεσσιν.

用甜言蜜语百般诱惑阿伽门农的妻子。

ἡ δʼ ἦ τοι τὸ πρὶν μὲν ἀναίνετο ἔργον ἀεικὲς

确实，起初她拒绝了这件不体面的恶事，

δῖα Κλυταιμνήστρη· φρεσὶ γὰρ κέχρητʼ ἀγαθῇσι·

高贵的克吕泰涅斯特拉，因为她本怀有善良的理智；

πὰρ δʼ ἄρʼ ἔην καὶ ἀοιδὸς ἀνήρ, ᾧ πόλλʼ ἐπέτελλεν

而在她身边还有一位歌手，阿特柔斯之子

Ἀτρεΐδης Τροίηνδε κιὼν εἴρυσθαι ἄκοιτιν.

在前往特洛伊时曾极力叮嘱他要守护好妻子。

ἀλλʼ ὅτε δή μιν μοῖρα θεῶν ἐπέδησε δαμῆναι,

但当神明的命运将她束缚、使其屈服之时，

δὴ τότε τὸν μὲν ἀοιδὸν ἄγων ἐς νῆσον ἐρήμην

就在那时，那人（埃癸斯托斯）将歌手带到了一座荒岛，

κάλλιπεν οἰωνοῖσιν ἕλωρ καὶ κύρμα γενέσθαι,

留他在那里成为飞鸟的食饵和猎物，

τὴν δʼ ἐθέλων ἐθέλουσαν ἀνήγαγεν ὅνδε δόμονδε.

而他自己则带着两情相悦的她回到了自己的府邸。

πολλὰ δὲ μηρίʼ ἔκηε θεῶν ἱεροῖς ἐπὶ βωμοῖς,

他在神明神圣的祭坛上烧毁了许多大腿骨，

πολλὰ δʼ ἀγάλματʼ ἀνῆψεν, ὑφάσματά τε χρυσόν τε,

挂起了许多祭品，有织物和黄金，

ἐκτελέσας μέγα ἔργον, ὃ οὔ ποτε ἔλπετο θυμῷ.

因为他完成了这件在他心中从未奢望能实现的滔天恶行。

ἡμεῖς μὲν γὰρ ἅμα πλέομεν Τροίηθεν ἰόντες,

因为我们是一同从特洛伊乘船返回的，

Ἀτρεΐδης καὶ ἐγώ, φίλα εἰδότες ἀλλήλοισιν·

阿特柔斯之子和我，彼此怀着深厚的情谊；

ἀλλʼ ὅτε Σούνιον ἱρὸν ἀφικόμεθʼ, ἄκρον Ἀθηνέων,

但当我们抵达神圣的苏尼翁，也就是雅典的岬角时，

ἔνθα κυβερνήτην Μενελάου Φοῖβος Ἀπόλλων

在那里，福玻斯·阿波罗用他那温和的箭矢，

οἷς ἀγανοῖς βελέεσσιν ἐποιχόμενος κατέπεφνε,

袭杀了梅内劳斯的掌舵手，

πηδάλιον μετὰ χερσὶ θεούσης νηὸς ἔχοντα,

当时他正用双手握着飞驰船只的舵柄，

Φρόντιν Ὀνητορίδην, ὃς ἐκαίνυτο φῦλʼ ἀνθρώπων

那是奥内托尔之子弗龙蒂斯，他在暴风雨肆虐时

νῆα κυβερνῆσαι, ὁπότε σπέρχοιεν ἄελλαι.

驾驭船只的本领在人类诸族中无人能及。

ὣς ὁ μὲν ἔνθα κατέσχετʼ, ἐπειγόμενός περ ὁδοῖο,

就这样，他虽急于赶路，却被阻留于此，

ὄφρʼ ἕταρον θάπτοι καὶ ἐπὶ κτέρεα κτερίσειεν.

以便安葬他的同伴并履行丧葬的仪式。

ἀλλʼ ὅτε δὴ καὶ κεῖνος ἰὼν ἐπὶ οἴνοπα πόντον

但当他也乘着空心的船只，驶向酒红色的海洋，

ἐν νηυσὶ γλαφυρῇσι Μαλειάων ὄρος αἰπὺ

在航行中抵达陡峭的马勒亚山时，

ἷξε θέων, τότε δὴ στυγερὴν ὁδὸν εὐρύοπα Ζεὺς

就在那时，广阔瞩目的宙斯开始谋划一条令人憎恨的道路——

语法注4 条

3.218εἰ γάρ σʼ ὣς ἐθέλοι
带有表达愿望的语气小词 εἰ γάρ 的祈愿神情，作为条件从句（前件）起作用，导向 §3.224（τῶ κέν... ἐκλελάθοιτο）中的主句（后件）。此处表示实现可能性较低的“未来潜在假设”。
3.227οὐκ ἂν ἐμοί γε ἐλπομένῳ τὰ γένοιτʼ
分词 ἐλπομένῳ 在语法上属于关系或判断与格（dative of interest / reference），表示“对于怀有期望的我来说”。与表示可能性的祈愿神情（ἂν γένοιτο）结合，意为“即便是我在期盼，这些事对我而言也绝不会发生”。
3.231ῥεῖα θεός γʼ ἐθέλων καὶ τηλόθεν ἄνδρα σαώσαι
未带语气词 ἄν 或 κεν 的祈愿神情动词 σαώσαι。在荷马史诗的语法中，单用的祈愿神情有时用于表示一般的、普遍的可能性（“易于拯救”）。
3.255ὥς κεν ἐτύχθη, εἰ ζωόν γʼ Αἴγισθον ἐνὶ μεγάροισιν ἔτετμεν
过去事实相反的虚拟（未成立条件）。条件从句使用 εἰ 搭配直陈式过去时（ἔτετμεν），主句使用 κεν 搭配直陈式过去时（ἐτύχθη，同理于 §3.258 的 τῶ κέ... ἔχευαν），表达对过去既定事实的相反假设。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:3.218-3.288