果园中的拉埃尔特斯与隐瞒身份的奥德修斯｜《奥德赛》§24.214-24.280（荷马）希腊语原文与中文翻译

ὑμεῖς μὲν νῦν ἔλθετʼ ἐϋκτίμενον δόμον εἴσω,

“你们现在进到那建造精美的屋里去，

δεῖπνον δʼ αἶψα συῶν ἱερεύσατε ὅς τις ἄριστος·

赶紧宰杀一头最好的猪准备晚餐；

αὐτὰρ ἐγὼ πατρὸς πειρήσομαι ἡμετέροιο,

但我还要去试探我们的父亲，

αἴ κέ μʼ ἐπιγνώῃ καὶ φράσσεται ὀφθαλμοῖσιν,

看他是否能认出我，用眼睛辨认出我，

ἦέ κεν ἀγνοιῇσι¹, πολὺν χρόνον ἀμφὶς ἐόντα.

还是由于我离家许久，他已认不出我。”

ὣς εἰπὼν δμώεσσιν ἀρήϊα τεύχεʼ ἔδωκεν.

他这样说着，把战斗的武器交给了奴隶们。

οἱ μὲν ἔπειτα δόμονδε θοῶς κίον, αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς

他们随即飞快地朝屋里走去，而奥德修斯

ἆσσον ἴεν πολυκάρπου ἀλωῆς πειρητίζων.

则向果树累累的园子走近，前去试探。

οὐδʼ εὗρεν Δολίον, μέγαν ὄρχατον ἐσκαταβαίνων,

当他下到大果园里时，没有找到多利俄斯，

οὐδέ τινα δμώων οὐδʼ υἱῶν· ἀλλʼ ἄρα τοί γε

也没见到任何奴隶或他的儿子们；他们

αἱμασιὰς λέξοντες ἀλωῆς ἔμμεναι ἕρκος

已经去收集石块，用来作为果园的围墙，

ᾤχοντʼ, αὐτὰρ ὁ τοῖσι γέρων ὁδὸν ἡγεμόνευε.

而那位老人则在路上为他们领路。

τὸν δʼ οἶον πατέρʼ εὗρεν ἐϋκτιμένῃ ἐν ἀλωῇ,

他发现父亲独自一人在那座修整精美的果园里，

λιστρεύοντα φυτόν· ῥυπόωντα δὲ ἕστο χιτῶνα

正在松土照料一株植物；他身上穿着一件肮脏的内衣，

ῥαπτὸν ἀεικέλιον, περὶ δὲ κνήμῃσι βοείας

缝缝补补，十分破旧，小腿上绑着补过的牛皮

κνημῖδας ῥαπτὰς δέδετο, γραπτῦς ἀλεείνων,

护胫，以防被划伤，

χειρῖδάς τʼ ἐπὶ χερσὶ βάτων ἕνεκʼ· αὐτὰρ ὕπερθεν

手上戴着手套以防荆棘；而在他的头上，

αἰγείην κυνέην κεφαλῇ ἔχε, πένθος ἀέξων.

他戴着一顶山羊皮帽子，以此滋长着他的悲伤。

τὸν δʼ ὡς οὖν ἐνόησε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεὺς

历尽沧桑的高贵奥德修斯一见他，

γήραϊ τειρόμενον, μέγα δὲ φρεσὶ πένθος ἔχοντα,

饱受老迈折磨，心中怀着巨大的悲痛，

στὰς ἄρʼ ὑπὸ βλωθρὴν ὄγχνην κατὰ δάκρυον εἶβε.

便站在一棵高大的梨树下，流下了眼泪。

μερμήριξε δʼ ἔπειτα κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμὸν

随后，他在心中和灵魂里权衡起来，

κύσσαι καὶ περιφῦναι ἑὸν πατέρʼ, ἠδὲ ἕκαστα

是应当上前亲吻并拥抱自己的父亲，告诉他一切，

εἰπεῖν, ὡς ἔλθοι καὶ ἵκοιτʼ ἐς πατρίδα γαῖαν,

说他已经回到了自己的祖国土地，

ἦ πρῶτʼ ἐξερέοιτο ἕκαστά τε πειρήσαιτο.

还是应当先询问他、试探他一番。

ὧδε δέ οἱ φρονέοντι² δοάσσατο κέρδιον εἶναι,

在他这样思量时，觉得这样更为有利：

πρῶτον κερτομίοις ἐπέεσσιν πειρηθῆναι.

先用戏谑的话语去试探他。

τὰ φρονέων ἰθὺς κίεν αὐτοῦ δῖος Ὀδυσσεύς.

怀着这个意图，高贵的奥德修斯径直向他走去。

ἦ τοι ὁ μὲν κατέχων κεφαλὴν φυτὸν ἀμφελάχαινε·

当时，老人正低着头在植物周围刨土；

τὸν δὲ παριστάμενος προσεφώνεε φαίδιμος υἱός·

他那显赫的儿子站在他的身边，对他说道：

ὦ γέρον, οὐκ ἀδαημονίη σʼ ἔχει ἀμφιπολεύειν

“老人啊，你照料这座果园并非没有经验，

ὄρχατον, ἀλλʼ εὖ τοι κομιδὴ ἔχει, οὐδέ τι πάμπαν,

相反，它被照料得非常好，完全没有任何东西，

οὐ φυτόν, οὐ συκέη, οὐκ ἄμπελος, οὐ μὲν ἐλαίη,

无论是植物、无花果树、葡萄藤、还是橄榄树，

οὐκ ὄγχνη, οὐ πρασιή τοι ἄνευ κομιδῆς κατὰ κῆπον.

或是梨树、菜畦，在园子里没有一处是缺乏照料的。

ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δὲ μὴ χόλον ἔνθεο θυμῷ

但我还要对你再说一件事，你可不要心生恼怒：

αὐτόν σʼ οὐκ ἀγαθὴ κομιδὴ ἔχει, ἀλλʼ ἅμα γῆρας

你自己并没有得到良好的照料，相反，凄惨的老迈

λυγρὸν ἔχεις αὐχμεῖς τε κακῶς καὶ ἀεικέα ἕσσαι³.

折磨着你，你浑身脏乱，穿着不体面的衣服。

οὐ μὲν ἀεργίης γε ἄναξ ἕνεκʼ οὔ σε κομίζει,

你的主人不照料你，绝不是因为你懒惰，

οὐδέ τί τοι δούλειον ἐπιπρέπει εἰσοράασθαι

而且从你的外貌和身材来看，也完全不像是

εἶδος καὶ μέγεθος· βασιλῆϊ γὰρ ἀνδρὶ ἔοικας.

一个奴隶；因为你看起来像是一个王者。

τοιούτῳ δὲ ἔοικας, ἐπεὶ λούσαιτο φάγοι τε,

你就像这样的人：在沐浴和进食之后，

εὑδέμεναι μαλακῶς· ἡ γὰρ δίκη ἐστὶ γερόντων.

应当舒舒服服地安睡；因为这正是老人的权利。

ἀλλʼ ἄγε μοι τόδε εἰπὲ καὶ ἀτρεκέως κατάλεξον,

但是来吧，请告诉我这事并如实向我说明，

τεῦ δμὼς εἶς ἀνδρῶν; τεῦ δʼ ὄρχατον ἀμφιπολεύεις;

你是谁家门下的奴仆？你照料的是谁的果园？

καὶ μοι τοῦτʼ ἀγόρευσον ἐτήτυμον, ὄφρʼ ἐῢ εἰδῶ,

请把这事如实告诉我，好让我能确切知道，

εἰ ἐτεόν γʼ Ἰθάκην τήνδʼ ἱκόμεθʼ, ὥς μοι ἔειπεν

我们是否真的来到了这个伊萨卡，正如刚才

οὗτος ἀνὴρ νῦν δὴ ξυμβλήμενος ἐνθάδʼ ἰόντι,

我来这里时遇到的那个人对我说的那样，

οὔ τι μάλʼ ἀρτίφρων, ἐπεὶ οὐ τόλμησεν ἕκαστα

他看起来不怎么聪明，因为他竟然不敢把一切

εἰπεῖν ἠδʼ ἐπακοῦσαι ἐμὸν ἔπος, ὡς ἐρέεινον

都告诉我，也没有耐心听完我的询问，当时我正向他

ἀμφὶ ξείνῳ ἐμῷ, ἤ που ζώει τε καὶ ἔστιν

打听我的那名客友，他是否还活着、健在，

ἦ ἤδη τέθνηκε καὶ εἰν Ἀΐδαο δόμοισιν.

还是已经死去，去往了哈得斯的府邸。

ἐκ γάρ τοι ἐρέω, σὺ δὲ σύνθεο καί μευ ἄκουσον·

因为我要对你说明，你且听好并记住我的话：

ἄνδρα ποτʼ ἐξείνισσα φίλῃ ἐνὶ πατρίδι γαίῃ

我曾经在可爱的祖国土地上款待过一个人，

ἡμέτερόνδʼ ἐλθόντα, καὶ οὔ πω τις βροτὸς ἄλλος

他来到我们的庄所，而至今还没有其他任何凡人，

ξείνων τηλεδαπῶν φιλίων ἐμὸν ἵκετο δῶμα·

在远道而来的挚友中，比他更受欢迎地来到我的家门；

εὔχετο δʼ ἐξ Ἰθάκης γένος ἔμμεναι, αὐτὰρ ἔφασκε

他声称自己出身于伊萨卡，并说

Λαέρτην Ἀρκεισιάδην πατέρʼ ἔμμεναι αὐτῷ.

阿尔凯西奥斯之子拉埃尔特斯是他的父亲。

τὸν μὲν ἐγὼ πρὸς δώματʼ ἄγων ἐῢ ἐξείνισσα,

我把他领到府上，款待得十分周到，

ἐνδυκέως φιλέων, πολλῶν κατὰ οἶκον ἐόντων,

悉心爱护，因为家中所藏颇丰，

καί οἱ δῶρα πόρον ξεινήϊα, οἷα ἐῴκει.

我还赠予了他客礼，都是些体面相称的礼物。

χρυσοῦ μέν οἱ δῶκʼ εὐεργέος ἑπτὰ τάλαντα,

我送给他七塔兰同精雕细琢的金子，

δῶκα δέ οἱ κρητῆρα πανάργυρον ἀνθεμόεντα,

还送给他一个花卉图案的纯银调酒缸，

δώδεκα δʼ ἁπλοΐδας χλαίνας, τόσσους δὲ τάπητας,

以及十二件单层斗篷，同样数量的毯子，

τόσσα δὲ φάρεα καλά, τόσους δʼ ἐπὶ τοῖσι χιτῶνας,

同样数量的精美外衣，此外还有同样数量的内衣，

χωρὶς δʼ αὖτε γυναῖκας, ἀμύμονα ἔργα ἰδυίας,

另外还有精通高超手艺的妇女，

τέσσαρας εἰδαλίμας, ἃς ἤθελεν αὐτὸς ἑλέσθαι.

四个容貌美丽的，都是他自己想要挑选的。”

τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα πατὴρ κατὰ δάκρυον εἴβων·

听到这，他的父亲流着泪回答他说：

语法注3 条

§24.218ἀγνοιῇσι
动词 ἀγνοιέω 的现在时虚拟语气单数第三人称。这显示了伴随虚拟语气尾长母音化的爱奥尼亚方言形式。它与前面的 αἴ κέ μʼ ἐπιγνώῃ（他是否会认出我）和 ἦέ κεν ἀγνοιῇσι 联结，引导一个表示二者择一的间接疑问条件从句。
§24.239οἱ φρονέοντι
与格代词 οἱ 与现在分词 φρονέοντι 的结合。它作为关涉与格起作用，表示非人称动词 δοάσσατο（在……看来/似乎）的作用对象，即“对于这样思量着的他而言（似乎更好）”。
§24.250ἕσσαι
动词 ἕννυμι（给……穿衣）的完成时中被动语气直说法语气单数第二人称。它表示“身上穿着”这一完成状态。与前面的动词 αὐχμεῖς（你显得脏乱）处于并列关系，共同构成第二人称的叙述句。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:24.214-24.280