赫尔墨斯引导亡魂与阿基琉斯的葬礼追忆｜《奥德赛》§24.1-24.69（荷马）希腊语原文与中文翻译

Ἑρμῆς δὲ ψυχὰς Κυλλήνιος ἐξεκαλεῖτο

库勒涅的赫尔墨斯唤出了求婚者们的

ἀνδρῶν μνηστήρων· ἔχε δὲ ῥάβδον μετὰ χερσὶν

灵魂；他手里拿着一根

καλὴν χρυσείην, τῇ τʼ ἀνδρῶν ὄμματα θέλγει

美丽的黄金魔杖，他用它来使他所愿意的

ὧν ἐθέλει, τοὺς δʼ αὖτε καὶ ὑπνώοντας ἐγείρει·

人们的双眼入睡，而对那些睡着的人，他又将他们唤醒。

τῇ ῥʼ ἄγε κινήσας, ταὶ δὲ τρίζουσαι ἕποντο¹.

他用这魔杖驱策他们、引导他们，而魂灵们则唧唧喳喳地跟着。

ὡς δʼ ὅτε νυκτερίδες μυχῷ ἄντρου θεσπεσίοιο

犹如在神奇洞穴的深处，

τρίζουσαι ποτέονται, ἐπεί κέ τις ἀποπέσῃσιν

蝙蝠唧唧喳喳地飞舞，当其中一只从

ὁρμαθοῦ ἐκ πέτρης, ἀνά τʼ ἀλλήλῃσιν ἔχονται,

挂在岩石上的群落中坠落，它们便互相紧紧抓在一起，

ὣς αἱ τετριγυῖαι ἅμʼ ἤϊσαν· ἦρχε δʼ ἄρα σφιν

魂灵们就这样唧唧喳喳地一同走着；而慈悲的

Ἑρμείας ἀκάκητα κατʼ εὐρώεντα κέλευθα.

赫尔墨斯走在前面，领着他们沿着阴暗的道路前行。

πὰρ δʼ ἴσαν Ὠκεανοῦ τε ῥοὰς καὶ Λευκάδα πέτρην,

他们经过了俄刻阿诺斯的水流和莱夫卡斯之岩，

ἠδὲ παρʼ Ἠελίοιο πύλας καὶ δῆμον ὀνείρων

又经过了赫利俄斯之门和梦之国度

ἤϊσαν· αἶψα δʼ ἵκοντο κατʼ ἀσφοδελὸν λειμῶνα,

前行；他们很快便来到了阿斯福德洛斯盛开的草地，

ἔνθα τε ναίουσι ψυχαί, εἴδωλα καμόντων.

那里居住着亡魂，即逝者的影子。

εὗρον δὲ ψυχὴν Πηληϊάδεω Ἀχιλῆος

他们遇见了佩琉斯之子阿基琉斯的灵魂，

καὶ Πατροκλῆος καὶ ἀμύμονος Ἀντιλόχοιο

以及帕特罗克洛斯、无瑕的安提洛科斯的灵魂，

Αἴαντός θʼ, ὃς ἄριστος ἔην εἶδός τε δέμας τε

还有埃阿斯，他在外貌和体格上

τῶν ἄλλων Δαναῶν μετʼ ἀμύμονα Πηλεΐδαο

都是在无瑕的佩琉斯之子以外所有其他达奈人中最优秀的。

ὣς οἱ μὲν περὶ κεῖνον ὁμίλεον· ἀγχίμολον δὲ

于是，这些魂灵聚在他的周围。而在近旁，

ἤλυθʼ ἔπι ψυχὴ Ἀγαμέμνονος Ἀτρεΐδαο

阿特柔斯之子阿伽门农的灵魂也走了过来，

ἀχνυμένη· περὶ δʼ ἄλλαι ἀγηγέραθʼ, ὅσσαι ἅμʼ αὐτῷ

满怀悲伤；在他周围还聚集着其他人，都是那些

οἴκῳ ἐν Αἰγίσθοιο θάνον καὶ πότμον ἐπέσπον.

在埃癸斯托斯的府邸里与他一同死去并顺从了命运的人。

τὸν προτέρη ψυχὴ προσεφώνεε Πηλεΐωνος·

佩琉斯之子的灵魂首先对他开口说道：

Ἀτρεΐδη, περὶ μέν σʼ ἔφαμεν Διὶ τερπικεραύνῳ

“阿特柔斯之子啊，我们曾以为在所有英雄当中，你

ἀνδρῶν ἡρώων φίλον ἔμμεναι ἤματα πάντα,

一生都最受那喜爱雷霆的宙斯的眷顾，

οὕνεκα πολλοῖσίν τε καὶ ἰφθίμοισιν ἄνασσες

因为在特洛伊人的土地上，当阿开亚人遭受苦难时，

δήμῳ ἔνι Τρώων, ὅθι πάσχομεν ἄλγεʼ Ἀχαιοί.

你统治着众多且强勇的人民。

ἦ τʼ ἄρα καὶ σοὶ πρῶϊ παραστήσεσθαι ἔμελλεν

然而，那凡是出生的人都无法逃脱的毁灭性命运，

μοῖρʼ ὀλοή, τὴν οὔ τις ἀλεύεται ὅς κε γένηται.

确实也早早地降临在你的身边。

ὡς ὄφελες τιμῆς ἀπονήμενος, ἧς περ ἄνασσες,

愿你在享有你所统领的尊荣之时，

δήμῳ ἔνι Τρώων θάνατον καὶ πότμον ἐπισπεῖν²·

在特洛伊人的土地上迎接死亡和命运；

τῷ κέν τοι τύμβον μὲν ἐποίησαν Παναχαιοί,

这样全体阿开亚人本会为你修筑坟墓，

ἠδέ κε καὶ σῷ παιδὶ μέγα κλέος ἤραʼ ὀπίσσω·

你也会给你的儿子在后世赢得伟大的荣光。

νῦν δʼ ἄρα σʼ οἰκτίστῳ θανάτῳ εἵμαρτο ἁλῶναι.

但如今，你却注定要被最悲惨的死亡所夺去生命。”

τὸν δʼ αὖτε ψυχὴ προσεφώνεεν Ἀτρείδαο·

阿特柔斯之子的灵魂接着对他说：

ὄλβιε Πηλέος υἱέ, θεοῖς ἐπιείκελʼ Ἀχιλλεῦ,

“佩琉斯的幸福之子，媲美神明的阿基琉斯啊，

ὃς θάνες ἐν Τροίῃ ἑκὰς Ἄργεος· ἀμφὶ δέ σʼ ἄλλοι

你死在特洛伊，远离阿耳戈斯；而在你周围，

κτείνοντο Τρώων καὶ Ἀχαιῶν υἷες ἄριστοι,

特洛伊人和阿开亚人中其他最优秀的子弟纷纷被杀，

μαρνάμενοι περὶ σεῖο· σὺ δʼ ἐν στροφάλιγγι κονίης

为你而战；而你则躺在尘土的旋风中，

κεῖσο μέγας μεγαλωστί, λελασμένος ἱπποσυνάων.

伟岸而又巨大，忘却了你的御马之术。

ἡμεῖς δὲ πρόπαν ἦμαρ ἐμαρνάμεθʼ· οὐδέ κε πάμπαν

我们战斗了整整一天；若不是宙斯用风暴制止，

παυσάμεθα πτολέμου, εἰ μὴ Ζεὺς λαίλαπι παῦσεν.

我们绝不会完全停止战斗。

αὐτὰρ ἐπεί σʼ ἐπὶ νῆας ἐνείκαμεν ἐκ πολέμοιο,

当我们把你从战场带回船上，

κάτθεμεν ἐν λεχέεσσι, καθήραντες χρόα καλὸν

将你安放在床榻上，用温水和香油

ὕδατί τε λιαρῷ καὶ ἀλείφατι· πολλὰ δέ σʼ ἀμφὶ

清洁了你美丽的身体；在你的周围，达奈人

δάκρυα θερμὰ χέον Δαναοὶ κείροντό τε χαίτας.

流下许多温热的眼泪，并剪下了他们的头发。

μήτηρ δʼ ἐξ ἁλὸς ἦλθε σὺν ἀθανάτῃς ἁλίῃσιν

你的母亲听到了消息，与不死的海洋女仙们一同从海中走来。

ἀγγελίης ἀΐουσα· βοὴ δʼ ἐπὶ πόντον ὀρώρει

于是海面上响起了奇妙的

θεσπεσίη, ὑπὸ δὲ τρόμος ἔλλαβε πάντας Ἀχαιούς·

惊呼，战栗攫住了所有的阿开亚人；

καί νύ κʼ ἀναΐξαντες ἔβαν κοίλας ἐπὶ νῆας,

他们险些就要跳起来逃往空心的船上，

εἰ μὴ ἀνὴρ κατέρυκε³ παλαιά τε πολλά τε εἰδώς,

若不是一个懂得许多古老往事的人拉住了他们。

Νέστωρ, οὗ καὶ πρόσθεν ἀρίστη φαίνετο βουλή·

他就是涅斯托尔，他的计谋在以前也被证明是最好的；

ὅ σφιν ἐϋφρονέων ἀγορήσατο καὶ μετέειπεν·

他怀着善意向他们演讲，并对他们说道：

ἴσχεσθʼ, Ἀργεῖοι, μὴ φεύγετε, κοῦροι Ἀχαιῶν·

‘阿耳戈斯人啊，止步，不要逃跑，阿开亚的青年们！

μήτηρ ἐξ ἁλὸς ἥδε σὺν ἀθανάτῃς ἁλίῃσιν

这是他的母亲，正与不死的海洋女仙们一同从海里来，

ἔρχεται, οὗ παιδὸς τεθνηότος ἀντιόωσα.

要探望她死去的儿子。’

ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἔσχοντο φόβου μεγάθυμοι Ἀχαιοί·

他这样说，心胸宽广的阿开亚人便停止了恐慌。

ἀμφὶ δέ σʼ ἔστησαν κοῦραι ἁλίοιο γέροντος

在你周围站着海中老人的女儿们，

οἴκτρʼ ὀλοφυρόμεναι, περὶ δʼ ἄμβροτα εἵματα ἕσσαν.

悲戚地哀悼，并为你披上了不死的衣裳。

Μοῦσαι δʼ ἐννέα πᾶσαι ἀμειβόμεναι ὀπὶ καλῇ

九位缪斯全部用美丽的歌声交替

θρήνεον· ἔνθα κεν οὔ τινʼ ἀδάκρυτόν γʼ ἐνόησας⁴

唱起哀歌；在那里，你不会看到任何一个阿耳戈斯人

Ἀργείων· τοῖον γὰρ ὑπώρορε Μοῦσα λίγεια.

没有流泪，因为那声音清亮的面若缪斯如此激荡人心。

ἑπτὰ δὲ καὶ δέκα μέν σε ὁμῶς νύκτας τε καὶ ἦμαρ

十七个昼夜，我们同样地

κλαίομεν ἀθάνατοί τε θεοὶ θνητοί τʼ ἄνθρωποι·

为你哭泣，无论是不死的众神还是终有一死的凡人；

ὀκτωκαιδεκάτῃ δʼ ἔδομεν πυρί, πολλὰ δέ σʼ ἀμφὶ

在第十八天，我们将你付诸火葬，并在你周围

μῆλα κατεκτάνομεν μάλα πίονα καὶ ἕλικας βοῦς.

宰杀了许多肥壮的羊和弯角的牛。

καίεο δʼ ἔν τʼ ἐσθῆτι θεῶν καὶ ἀλείφατι πολλῷ

你在神明的衣服和大量的香油

καὶ μέλιτι γλυκερῷ· πολλοὶ δʼ ἥρωες Ἀχαιοὶ

以及甘甜的蜂蜜中被焚烧；许多阿开亚英雄

τεύχεσιν ἐρρώσαντο πυρὴν πέρι καιομένοιο,

穿着铠甲，围绕着正在燃烧的你那火葬堆跃动，

语法注4 条

§§24.5ταὶ δὲ τρίζουσαι ἕποντο
指示代名词（冠词作代名词）ταὶ 指代前文的女性名词 ψυχάς（灵魂）。分词 τρίζουσαι（唧唧喳喳、尖叫）修饰它们，形容亡魂发出像蝙蝠一般尖锐、微弱的叫声。
§§24.30ὡς ὄφελες... ἐπισπεῖν
ὡς 与 ὄφελες（ὀφείλω 的不定过去时第二人称单数）连用，并接不定式 ἐπισπεῖν（第31行），表示对过去未实现之事实的强烈愿望（“要是你当时……就好了”）。
§§24.50καί νύ κʼ ἀναΐξαντες ἔβαν... εἰ μὴ ἀνὴρ κατέρυκε
过去反事实条件句。主句（第50行）使用助词 κʼ (κε) 搭配直陈式过去时 ἔβαν，条件句（第51行）使用 εἰ μὴ 搭配直陈式过去时 κατέρυκε，表示与过去事实相反的假设（“若不是一个人拉住他们，他们当时就已经逃走了”）。
§§24.61ἔνθα κεν οὔ τινʼ ἀδάκρυτόν γʼ ἐνόησας
助词 κεν 与直陈式过去时 ἐνόησας 连用，表示过去的可能性或省略了条件句的虚拟主句（“在那里，[如果你在场的话]你将看不到任何一个不流泪的人”）。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:24.1-24.69