互诉苦难经历与前往探望拉埃尔特斯｜《奥德赛》§23.297-23.372（荷马）希腊语原文与中文翻译

αὐτὰρ Τηλέμαχος καὶ βουκόλος ἠδὲ συβώτης

然而，特勒马科斯、牛倌和猪倌

παῦσαν ἄρʼ ὀρχηθμοῖο πόδας, παῦσαν δὲ γυναῖκας,

停止了起舞的脚步，也让女人们停下来，

αὐτοὶ δʼ εὐνάζοντο κατὰ μέγαρα σκιόεντα.

他们自己则在阴暗的大厅里安歇。

τὼ δʼ ἐπεὶ οὖν φιλότητος ἐταρπήτην¹ ἐρατεινῆς,

当那两人尽情享受了可爱的爱意，

τερπέσθην μύθοισι, πρὸς ἀλλήλους ἐνέποντε,

便以言语交谈为乐，互相倾诉，

ἡ μὲν ὅσʼ ἐν μεγάροισιν ἀνέσχετο δῖα γυναικῶν,

她，妇人中高贵的一位，诉说着她在殿堂里忍受了多少折磨，

ἀνδρῶν μνηστήρων ἐσορῶσʼ ἀΐδηλον ὅμιλον,

目睹着求婚者们那毁灭性的群落。

οἳ ἕθεν εἵνεκα πολλά, βόας καὶ ἴφια μῆλα,

他们为了她的缘故，宰杀了许多牛和肥壮的羊，

ἔσφαζον, πολλὸς δὲ πίθων ἠφύσσετο οἶνος·

许多大瓮里的酒也被汲取一空；

αὐτὰρ ὁ διογενὴς Ὀδυσεὺς ὅσα κήδεʼ ἔθηκεν

而神圣的奥德修斯则讲述了他给人们带来了多少痛苦，

ἀνθρώποις ὅσα τʼ αὐτὸς ὀϊζύσας ἐμόγησε,

以及他自己历尽艰辛遭受了多少劳苦，

πάντʼ ἔλεγʼ· ἡ δʼ ἄρʼ ἐτέρπετʼ ἀκούουσʼ, οὐδέ οἱ ὕπνος

全部倾诉出来；她听着甚是欢欣，而在他叙述完一切之前，

πῖπτεν ἐπὶ βλεφάροισι πάρος καταλέξαι ἅπαντα².

睡眠并未降落在她的双眸之上。

ἤρξατο δʼ ὡς πρῶτον Κίκονας δάμασʼ³, αὐτὰρ ἔπειτα

他首先从如何降伏了奇科涅斯人讲起，接着

ἦλθʼ ἐς Λωτοφάγων ἀνδρῶν πίειραν ἄρουραν·

他又来到了食莲人肥沃的土地；

ἠδʼ ὅσα Κύκλωψ ἔρξε, καὶ ὡς ἀπετίσατο ποινὴν

以及独眼巨人犯下的恶行，以及他是如何为

ἰφθίμων ἑτάρων, οὓς ἤσθιεν οὐδʼ ἐλέαιρεν·

那些被独眼巨人毫无怜悯地吃掉的强壮同伴们复仇的；

ἠδʼ ὡς Αἴολον ἵκεθʼ, ὅ μιν πρόφρων ὑπέδεκτο

以及他如何到达埃俄罗斯那里，后者热诚地接纳了他

καὶ πέμπʼ, οὐδέ πω αἶσα φίλην ἐς πατρίδʼ ἱκέσθαι

并送他启程，但命运仍未允许他回到可爱的祖国，

ἤην, ἀλλά μιν αὖτις ἀναρπάξασα θύελλα

而是风暴再次将他掳走，

πόντον ἐπʼ ἰχθυόεντα φέρεν βαρέα στενάχοντα·

将沉重叹息的他带往鱼群出没的大海；

ἠδʼ ὡς Τηλέπυλον Λαιστρυγονίην ἀφίκανεν,

以及他如何抵达莱斯特律戈涅斯人的泰勒皮罗斯，

οἳ νῆάς τʼ ὄλεσαν καὶ ἐϋκνήμιδας ἑταίρους

他们毁灭了船只，也杀害了所有

πάντας· Ὀδυσσεὺς δʼ οἶος ὑπέκφυγε νηῒ μελαίνῃ·

端正护腿的同伴，而奥德修斯独自驾着黑船逃脱；

καὶ Κίρκης κατέλεξε δόλον πολυμηχανίην τε,

他也叙述了喀耳刻的诡计和诸般策略，

ἠδʼ ὡς εἰς Ἀΐδεω δόμον ἤλυθεν εὐρώεντα,

以及他如何前往哈得斯那阴暗的府邸，

ψυχῇ χρησόμενος Θηβαίου Τειρεσίαο,

去向底比斯的泰累西阿斯的亡魂求取神谕，

νηῒ πολυκλήϊδι, καὶ εἴσιδε πάντας ἑταίρους

驾着多桨之船，并在那里见到了他所有的同伴

μητέρα θʼ, ἥ μιν ἔτικτε καὶ ἔτρεφε τυτθὸν ἐόντα·

以及生育他并在他幼时抚养他的母亲；

ἠδʼ ὡς Σειρήνων ἁδινάων φθόγγον ἄκουσεν,

以及他如何听到塞壬那群集不绝的歌声，

ὥς θʼ ἵκετο Πλαγκτὰς πέτρας δεινήν τε Χάρυβδιν

以及他如何到达游岩和恐怖的卡律布狄斯

Σκύλλην θʼ, ἣν οὔ πώ ποτʼ ἀκήριοι ἄνδρες ἄλυξαν·

及斯库拉那里，从未有凡人能完好无损地逃脱她；

ἠδʼ ὡς Ἠελίοιο βόας κατέπεφνον ἑταῖροι·

以及他的同伴如何宰杀了赫利俄斯的牛群；

ἠδʼ ὡς νῆα θοὴν ἔβαλε ψολόεντι κεραυνῷ

以及在高处轰鸣的宙斯如何用冒烟的雷霆击中了快船，

Ζεὺς ὑψιβρεμέτης, ἀπὸ δʼ ἔφθιθεν ἐσθλοὶ ἑταῖροι

他的优秀同伴无一例外地丧命，

πάντες ὁμῶς, αὐτὸς δὲ κακὰς ὑπὸ κῆρας ἄλυξεν·

而他自己逃脱了悲惨的死运；

ὥς θʼ ἵκετʼ Ὠγυγίην νῆσον νύμφην τε Καλυψώ,

以及他如何来到奥吉吉亚岛和宁芙卡吕普索那里，

ἣ δή μιν κατέρυκε, λιλαιομένη πόσιν εἶναι,

她执意挽留他，渴望他成为自己的丈夫，

ἐν σπέσσι γλαφυροῖσι, καὶ ἔτρεφεν ἠδὲ ἔφασκε

在幽深的洞穴里养育他，并声称

θήσειν ἀθάνατον καὶ ἀγήραον ἤματα πάντα·

要使他永远长生不死、永不衰老；

ἀλλὰ τοῦ οὔ ποτε θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν ἔπειθεν·

但她始终未能说服他胸中的心房；

ἠδʼ ὡς ἐς Φαίηκας ἀφίκετο πολλὰ μογήσας,

以及他在历经千辛万苦后，如何抵达法埃亚基亚人那里，

οἳ δή μιν περὶ κῆρι θεὸν ὣς τιμήσαντο

他们打心底里像对待神明一样尊敬他，

καὶ πέμψαν σὺν νηῒ φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν,

用船将他送回了可爱的祖国，

χαλκόν τε χρυσόν τε ἅλις ἐσθῆτά τε δόντες.

赠予了他充足的青铜、黄金和衣物。

τοῦτʼ ἄρα δεύτατον εἶπεν ἔπος, ὅτε οἱ γλυκὺς ὕπνος

这是他讲述的最后一个词，此时那舒缓肢体的

λυσιμελὴς ἐπόρουσε, λύων μελεδήματα θυμοῦ.

甜美睡眠向他袭来，解除了他心中的忧虑。

ἡ δʼ αὖτʼ ἄλλʼ ἐνόησε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη·

而明眸女神雅典娜此时又有了别的想法；

ὁππότε δή ῥʼ Ὀδυσῆα ἐέλπετο ὃν κατὰ θυμὸν

当她心中料想奥德修斯

εὐνῆς ἧς ἀλόχου ταρπήμεναι ἠδὲ καὶ ὕπνου,

已充分享受了妻子的床榻和睡眠，

αὐτίκʼ ἀπʼ Ὠκεανοῦ χρυσόθρονον ἠριγένειαν

她便立时从俄刻阿诺斯唤起那黄金宝座、清晨出生的黎明，

ὦρσεν, ἵνʼ ἀνθρώποισι φόως φέροι· ὦρτο δʼ Ὀδυσσεὺς

好让她为人类带来光芒；而奥德修斯也从

εὐνῆς ἐκ μαλακῆς, ἀλόχῳ δʼ ἐπὶ μῦθον ἔτελλεν·

柔软的床上起来，对妻子嘱咐道：

ὦ γύναι, ἤδη μὲν πολέων κεκορήμεθʼ ἀέθλων

“妻子啊，我们俩此前早已受够了诸多磨难，

ἀμφοτέρω, σὺ μὲν ἐνθάδʼ ἐμὸν πολυκηδέα νόστον

你在此处为我艰难的归途哭泣，

κλαίουσʼ. αὐτὰρ ἐμὲ Ζεὺς ἄλγεσι καὶ θεοὶ ἄλλοι

而宙斯和其他神明则用痛苦将我阻隔，使我虽渴望归家，

ἱέμενον πεδάασκον ἐμῆς ἀπὸ πατρίδος αἴης·

却远离祖国的土地。

νῦν δʼ ἐπεὶ ἀμφοτέρω πολυήρατον ἱκόμεθʼ εὐνήν,

如今，既然我们俩都来到了这令人渴望的床榻，

κτήματα μὲν τά μοι ἔστι, κομιζέμεν ἐν μεγάροισι,

你就去照管我在殿堂里的财产吧；

μῆλα δʼ ἅ μοι μνηστῆρες⁴ ὑπερφίαλοι κατέκειραν,

至于那些被傲慢的求婚者宰杀的羊群，

πολλὰ μὲν αὐτὸς ἐγὼ ληΐσσομαι, ἄλλα δʼ Ἀχαιοὶ

许多我将亲自去掠夺回来，其他的阿开亚人

δώσουσʼ, εἰς ὅ κε πάντας ἐνιπλήσωσιν ἐπαύλους.

也会偿还，直到所有的羊圈都被填满。

ἀλλʼ ἦ τοι μὲν ἐγὼ πολυδένδρεον ἀγρὸν ἔπειμι,

不过，我现在要前往林木茂密的农庄，

ὀψόμενος πατέρʼ ἐσθλόν, ὅ μοι πυκινῶς ἀκάχηται·

去探望我那高贵的父亲，他一直在为我深深忧伤；

σοὶ δέ, γύναι, τάδʼ ἐπιτέλλω, πινυτῇ περ ἐούσῃ·

至于你，妻子，尽管你极为聪慧，我还是要向你叮嘱：

αὐτίκα γὰρ φάτις εἶσιν ἅμʼ ἠελίῳ ἀνιόντι

因为伴随着太阳升起，立时就会传出关于

ἀνδρῶν μνηστήρων, οὓς ἔκτανον ἐν μεγάροισιν·

我在殿堂里杀死的那些求婚者的传言。

εἰς ὑπερῷʼ ἀναβᾶσα σὺν ἀμφιπόλοισι γυναιξὶν

你且带着女侍们上到楼上的内室去，

ἧσθαι, μηδέ τινα προτιόσσεο μηδʼ ἐρέεινε.

坐在那里，不要看任何人，也不要发问。”

ἦ ῥα καὶ ἀμφʼ ὤμοισιν ἐδύσετο τεύχεα καλά,

他说了，并把美丽的铠甲披在双肩上，

ὦρσε δὲ Τηλέμαχον καὶ βουκόλον ἠδὲ συβώτην,

并唤醒了特勒马科斯、牛倌和猪倌，

πάντας δʼ ἔντεʼ ἄνωγεν ἀρήϊα χερσὶν ἑλέσθαι.

命令他们全部亲手拿上战争的兵刃。

οἱ δέ οἱ οὐκ ἀπίθησαν, ἐθωρήσσοντο δὲ χαλκῷ,

他们没有违抗他，而是披上了青铜铠甲，

ὤϊξαν δὲ θύρας, ἐκ δʼ ἤϊον· ἦρχε δʼ Ὀδυσσεύς.

打开大门走了出去；奥德修斯走在最前面。

ἤδη μὲν φάος ἦεν ἐπὶ χθόνα, τοὺς δʼ ἄρʼ Ἀθήνη

此时大地上已有光亮，但雅典娜

νυκτὶ κατακρύψασα θοῶς ἐξῆγε πόληος.

将他们隐匿在夜色中，迅速带出了城。

语法注4 条

§§23.300τὼ δʼ ἐπεὶ οὖν φιλότητος ἐταρπήτην
双数人称代词 τὼ 以及动词的第三人称双数不定过去时形式 ἐταρπήτην 指的是奥德修斯和佩内洛佩娅两人。动词 τέρπομαι（享受）直接支配属格 φιλότητος，意为“尽情享受爱意”。
§§23.308πάρος καταλέξαι ἅπαντα
连词性副词 πάρος 在此处的用法类似于 πρίν（在……之前），引导不带宾格主语的不定式 καταλέξαι。结合主句的否定表达（οὐδέ... πῖπτεν），表示“在他叙述完一切之前，睡眠并未降落”。
§§23.310ἤρξατο δʼ ὡς πρῶτον Κίκονας δάμασʼ
从第310行的 ὡς 开始，一直延续到第341行的 δόντες，这一系列由 ὡς（及 ἠδʼ ὡς）引导的从句，都是依赖于第308行主动词 ἔλεγε（讲述）的间接疑问句。这一宏大的长句结构展现了奥德修斯历险的全貌。
§§23.356μῆλα δʼ ἅ μοι μνηστῆρες
句首的名词 μῆλα 虽然受到关系从句 ἅ μοι μνηστῆρες... 的修饰，但主句动词 ληΐσσομαι 的实际宾语是第357行的 πολλὰ（许多）。这是一种主题化的名词前置（类似于悬垂对格的主题化），首先提出主题 μῆλα，随后在后文中以宾格 πολλά 承接。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:23.297-23.372