延长的长夜与特瑞西阿斯预言的倾诉｜《奥德赛》§23.223-23.296（荷马）希腊语原文与中文翻译

τὴν δʼ ἄτην¹ οὐ πρόσθεν ἑῷ ἐγκάτθετο θυμῷ

她自己并非一早就在心中抱有这桩悲惨的迷妄，

λυγρήν, ἐξ ἧς πρῶτα καὶ ἡμέας ἵκετο πένθος.

而这迷妄最先也给我们带来了苦难。

νῦν δʼ, ἐπεὶ ἤδη σήματʼ ἀριφραδέα κατέλεξας

但是现在，既然你已经历历说出了我们床铺的

εὐνῆς ἡμετέρης, ἣν οὐ βροτὸς ἄλλος ὀπώπει,

那些清晰印记，那是除了你和我、

ἀλλʼ οἶοι σύ τʼ ἐγώ τε καὶ ἀμφίπολος μία μούνη,

还有我来这里时父亲赏赐给我的一位唯一的女仆、

Ἀκτορίς, ἥν μοι δῶκε πατὴρ ἔτι δεῦρο κιούσῃ,

也就是阿克托里斯的女儿之外，没有其他凡人见过的床铺，

ἣ νῶϊν εἴρυτο θύρας πυκινοῦ θαλάμοιο,

她曾为我们看守着这间坚固卧室的门锁——

πείθεις δή μευ θυμόν, ἀπηνέα περ μάλʼ ἐόντα.

如今你终于说服了我的心，哪怕它曾是何等顽固。”

ὣς φάτο, τῷ δʼ ἔτι μᾶλλον ὑφʼ ἵμερον ὦρσε γόοιο·

她这样说，而在他的心中激起了更强烈的哭泣渴望；

κλαῖε δʼ ἔχων ἄλοχον θυμαρέα, κεδνὰ ἰδυῖαν.

他流着泪，紧紧抱住他那合意而贤睿的妻子。

ὡς δʼ ὅτʼ ἂν² ἀσπάσιος γῆ νηχομένοισι φανήῃ,

犹如正当陆地在那些游泳者的眼前欢悦地显现之时，

ὧν τε Ποσειδάων εὐεργέα νῆʼ ἐνὶ πόντῳ

他们的坚固船只在海中被波塞冬

ῥαίσῃ, ἐπειγομένην ἀνέμῳ καὶ κύματι πηγῷ·

凭借着狂风和巨浪击碎；

παῦροι δʼ ἐξέφυγον πολιῆς ἁλὸς ἤπειρόνδε

仅有少数人从灰白的海洋中通过游泳逃到了陆地上，

νηχόμενοι, πολλὴ δὲ περὶ χροῒ τέτροφεν ἅλμη,

很多盐结晶附着在他们的皮肤上，

ἀσπάσιοι δʼ ἐπέβαν γαίης, κακότητα φυγόντες·

他们欢悦地踏上土地，逃脱了这场浩劫——

ὣς ἄρα τῇ ἀσπαστὸς ἔην πόσις εἰσοροώσῃ,

同样地，对于凝视着他的妻子来说，丈夫是如此令她欢欣，

δειρῆς δʼ οὔ πω πάμπαν ἀφίετο πήχεε λευκώ.

她那白皙的双臂，一刻也不曾从他的脖子上松开。

καί νύ κʼ ὀδυρομένοισι φάνη ῥοδοδάκτυλος Ἠώς,

此时，玫瑰色手指的黎明本要照耀在哭泣的两人身上，

εἰ μὴ ἄρʼ ἄλλʼ ἐνόησε³ θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη.

如果那闪亮眼眸的女神雅典娜没有另作打算的话。

νύκτα μὲν ἐν περάτῃ δολιχὴν σχέθεν, Ἠῶ δʼ αὖτε

她在西方延缓了漫长黑夜的行进，而将黄金宝座的

ῥύσατʼ ἐπʼ Ὠκεανῷ χρυσόθρονον, οὐδʼ ἔα ἵππους

黎明留在大洋俄刻阿诺斯的岸边，不容她套上

ζεύγνυσθʼ ὠκύποδας, φάος ἀνθρώποισι φέροντας,

那为人类带去光明的骏马，

Λάμπον καὶ Φαέθονθʼ, οἵ τʼ Ἠῶ πῶλοι ἄγουσι.

即负载黎明的两匹马，兰普斯和法厄同。

καὶ τότʼ ἄρʼ ἣν ἄλοχον προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς

这时，足智多谋的奥德修斯对他的妻子说道：

ὦ γύναι, οὐ γάρ πω πάντων ἐπὶ πείρατʼ ἀέθλων

“妻子啊，我们还没有到达所有试练的终点，

ἤλθομεν, ἀλλʼ ἔτʼ ὄπισθεν ἀμέτρητος πόνος ἔσται,

后面仍有无法限量的艰辛，

πολλὸς καὶ χαλεπός, τὸν ἐμὲ χρὴ πάντα τελέσσαι.

许多且困难重重，我必须将它们全部完成。

ὣς γάρ μοι ψυχὴ μαντεύσατο Τειρεσίαο

因为在我下到哈得斯的府邸那天，

ἤματι τῷ ὅτε δὴ κατέβην δόμον Ἄϊδος εἴσω,

为了寻找同伴们和我自己的归途，

νόστον ἑταίροισιν διζήμενος ἠδʼ ἐμοὶ αὐτῷ.

特瑞西阿斯的灵魂曾如此向我预言。

ἀλλʼ ἔρχευ, λέκτρονδʼ ἴομεν, γύναι, ὄφρα καὶ ἤδη

但是来吧，妻子，让我们同床共枕，好让现在

ὕπνῳ ὕπο γλυκερῷ ταρπώμεθα κοιμηθέντε.

我们便在甜美的梦乡中安歇。”

τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·

贤睿的佩内洛佩娅回答他道：

εὐνὴ μὲν δή σοί γε τότʼ ἔσσεται ὁππότε θυμῷ

“你的床铺自然会在你心中渴望的任何时候

σῷ ἐθέλῃς, ἐπεὶ ἄρ σε θεοὶ ποίησαν ἱκέσθαι

为你准备好，因为神明毕竟已使你回到了

οἶκον ἐϋκτίμενον καὶ σὴν ἐς πατρίδα γαῖαν·

你那建造完好的宅第和你的祖国土地；

ἀλλʼ ἐπεὶ ἐφράσθης καί τοι θεὸς ἔμβαλε θυμῷ,

但是既然你提到了这件事，且神明将此注入你的心中，

εἴπʼ ἄγε μοι τὸν ἄεθλον, ἐπεὶ καὶ ὄπισθεν, ὀΐω,

来吧，把那试练告诉我，因为我想在以后

πεύσομαι, αὐτίκα δʼ ἐστὶ δαήμεναι οὔ τι χέρειον.

我也会听闻的，而现在立刻了解它也不是坏事。”

τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·

足智多谋的奥德修斯回答她说：

δαιμονίη, τί τʼ ἄρʼ αὖ με μάλʼ ὀτρύνουσα κελεύεις

“奇特的人啊，为何你要如此催促我

εἰπέμεν; αὐτὰρ ἐγὼ μυθήσομαι οὐδʼ ἐπικεύσω.

说出此事呢？但我仍将述说，不会隐瞒。

οὐ μέν τοι θυμὸς κεχαρήσεται· οὐδὲ γὰρ αὐτὸς

不过，你的心绝不会高兴；因为我自己

χαίρω, ἐπεὶ μάλα πολλὰ βροτῶν ἐπὶ ἄστεʼ ἄνωγεν

也不喜欢它，毕竟他命令我带着顺手的桨，

ἐλθεῖν, ἐν χείρεσσιν ἔχοντʼ εὐῆρες ἐρετμόν,

去到许多人类的城市，

εἰς ὅ κε τοὺς ἀφίκωμαι οἳ οὐκ ἴσασι θάλασσαν

直到我到达那些不知海洋为何物、

ἀνέρες, οὐδέ θʼ ἅλεσσι μεμιγμένον εἶδαρ ἔδουσιν·

食物中也从不掺盐的男人们那里；

οὐδʼ ἄρα τοί γʼ ἴσασι νέας φοινικοπαρῄους,

那些人也全然不知红颊的船只，

οὐδʼ εὐήρεʼ ἐρετμά, τά τε πτερὰ νηυσὶ πέλονται.

也不知顺手的桨，那可是船只的翅膀。

σῆμα δέ μοι τόδʼ ἔειπεν ἀριφραδές, οὐδέ σε κεύσω·

他告诉了我这个清晰的印记，我也不会对你隐瞒：

ὁππότε κεν δή μοι ξυμβλήμενος ἄλλος ὁδίτης

当遇到另一位旅人，

φήῃ ἀθηρηλοιγὸν ἔχειν ἀνὰ φαιδίμῳ ὤμῳ,

他对我说我的明亮肩膀上扛着扬谷用的木铲时，

καὶ τότε μʼ ἐν γαίῃ πήξαντʼ ἐκέλευεν ἐρετμόν,

他命令我那时就在该地插上桨，

ἔρξανθʼ ἱερὰ καλὰ Ποσειδάωνι ἄνακτι,

向伟大的波塞冬主宰献上美好神圣的祭品：

ἀρνειὸν ταῦρόν τε συῶν τʼ ἐπιβήτορα κάπρον,

一只公羊、一只公牛和一只配种的野公猪，

οἴκαδʼ ἀποστείχειν, ἔρδειν θʼ ἱερὰς ἑκατόμβας

然后踏上归途，向那些占有宽广天空的

ἀθανάτοισι θεοῖσι, τοὶ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσι,

不朽神明，依次献上神圣的百牛大祭。

πᾶσι μάλʼ ἑξείης· θάνατος δέ μοι ἐξ ἁλὸς⁴ αὐτῷ

而对于我自身，死亡将从海洋中

ἀβληχρὸς μάλα τοῖος ἐλεύσεται, ὅς κέ με πέφνῃ

极其温和地降临，这死亡将夺走

γήρα’ ὕπο λιπαρῷ ἀρημένον· ἀμφὶ δὲ λαοὶ

我在舒适的晚年中的生命；而我周围的子民

ὄλβιοι ἔσσονται· τὰ δέ μοι φάτο πάντα τελεῖσθαι.

将会是幸福富庶的。他宣称这一切都将实现。”

τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·

贤睿的佩内洛佩娅再次对他说：

εἰ μὲν δὴ γῆράς γε θεοὶ τελέουσιν ἄρειον,

“如果神明真的能实现一个更美好的晚年，

ἐλπωρή τοι ἔπειτα κακῶν ὑπάλυξιν ἔσεσθαι.

那么你就有望能够逃脱那些苦难了。”

ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον·

他们便这样互相交谈；

τόφρα δʼ ἄρʼ Εὐρυνόμη τε ἰδὲ τροφὸς ἔντυον εὐνὴν

与此同时，欧律诺墨和乳母在闪亮燃烧的松明下

ἐσθῆτος μαλακῆς, δαΐδων ὕπο λαμπομενάων.

用柔软的织物铺好床铺。

αὐτὰρ ἐπεὶ στόρεσαν πυκινὸν λέχος ἐγκονέουσαι,

当她们急忙铺好坚实的床后，

γρηῢς μὲν κείουσα πάλιν οἶκόνδε βεβήκει,

老乳母便走回她自己的住所去睡觉，

τοῖσιν δʼ Εὐρυνόμη θαλαμηπόλος ἡγεμόνευεν

而女管家欧律诺墨则手执松明，

ἐρχομένοισι λέχοσδε, δάος μετὰ χερσὶν ἔχουσα·

引导着走向床铺的他们；

ἐς θάλαμον δʼ ἀγαγοῦσα πάλιν κίεν. οἱ μὲν ἔπειτα

引导他们进入卧室后，她便退了回去。

ἀσπάσιοι λέκτροιο παλαιοῦ θεσμὸν ἵκοντο·

他们于是欢悦地回到了昔日那老床铺的规仪。”

语法注4 条

§§23.223τὴν δʼ ἄτην
承接前文中海伦的例子。置于句首的宾格 `τὴν δʼ ἄτην` 是动词 `ἐγκάτθετο` 的直接宾语，通过倒装句式强调海伦最初并非故意在心中存有这桩带来灾难的迷妄。
§§23.233ὡς δʼ ὅτʼ ἂν
引入比喻（明喻）的公式化表达。`ὅτʼ ἂν` 后接虚拟语气（此处为 `φανήῃ`），构成荷马史诗中特有的泛指/假设性明喻构文，用以描绘一种常态化或假定性的图景。
§§23.241καί νύ κʼ ... φάνη ... εἰ μὴ ... ἐνόησε
虚拟语气中的反事实条件句。主句使用语气助词 `κʼ`（`κε`）加直陈式过去时（此处 `φάνη` 为无增音不定过去时 `ἐφάνη`），条件句使用 `εἰ μὴ` 加直陈式不定过去时（`ἐνόησε`），表明若非雅典娜的神意干预，黎明本已在他们的哭泣中到来。
§§23.281ἐξ ἁλὸς
特瑞西阿斯关于奥德修斯死因预言中一个极其著名的难点。根据介词 `ἐξ` 的不同解读，它既可以指“来自海上”（死于海上或由海而来的灾难），也可以指“远离海洋”（在远离海的陆地上安详死去）。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:23.223-23.296