欧律马科斯战死与搬运武器｜《奥德赛》§22.70-22.140（荷马）希腊语原文与中文翻译

ὦ φίλοι, οὐ γὰρ σχήσει ἀνὴρ ὅδε χεῖρας ἀάπτους,

“朋友们，因为这个人不会停下他那狂暴的双手的；

ἀλλʼ ἐπεὶ ἔλλαβε τόξον ἐΰξοον ἠδὲ φαρέτρην,

既然他已经拿到了精磨的弓和箭袋，

οὐδοῦ ἄπο ξεστοῦ τοξάσσεται, εἰς ὅ κε πάντας

他就会从那光滑的门槛上射箭，直到把我们

ἄμμε κατακτείνῃ· ἀλλὰ μνησώμεθα χάρμης.

全部杀尽。所以，让我们想办法迎战吧！

φάσγανά τε σπάσσασθε καὶ ἀντίσχεσθε τραπέζας

拔出你们的宝剑，把桌子

ἰῶν ὠκυμόρων¹· ἐπὶ δʼ αὐτῷ πάντες ἔχωμεν

挡在身前作为盾牌，以防那带来迅速死亡的飞箭；让我们大家齐心协力

ἀθρόοι, εἴ κέ μιν οὐδοῦ ἀπώσομεν ἠδὲ θυράων,

结成一团冲向他，如果我们能把他从门槛和门口赶走，

ἔλθωμεν δʼ ἀνὰ ἄστυ, βοὴ δʼ ὤκιστα γένοιτο·

并穿过城市，迅速发出呼救之声；

τῷ κε τάχʼ οὗτος ἀνὴρ νῦν ὕστατα τοξάσσαιτο².

这样，这个人很快就会射出他最后的一箭。”

ὣς ἄρα φωνήσας εἰρύσσατο φάσγανον ὀξὺ

他说着，拔出了他那锐利的

χάλκεον, ἀμφοτέρωθεν ἀκαχμένον, ἆλτο δʼ ἐπʼ αὐτῷ

青铜宝剑，此剑两面开刃，他大吼一声

σμερδαλέα ἰάχων· ὁ δʼ ἁμαρτῆ δῖος Ὀδυσσεὺς

朝他冲去。但与此同时，高贵的奥德修斯

ἰὸν ἀποπροίει, βάλε δὲ στῆθος παρὰ μαζόν,

放出一箭，射中了他乳房旁的胸部，

ἐν δέ οἱ ἥπατι πῆξε θοὸν βέλος· ἐκ δʼ ἄρα χειρὸς

将这支飞箭深深扎进了他的肝脏。宝剑从他的

φάσγανον ἧκε χαμᾶζε, περιρρηδὴς δὲ τραπέζῃ

手中滑落到地上，他整个人俯倒在桌子上面，

κάππεσεν ἰδνωθείς, ἀπὸ δʼ εἴδατα χεῦεν ἔραζε

身体蜷曲着倒下，将食物泼洒在地上，

καὶ δέπας ἀμφικύπελλον· ὁ δὲ χθόνα τύπτε μετώπῳ

双耳杯也随之落地。他在极度痛苦中

θυμῷ ἀνιάζων, ποσὶ δὲ θρόνον ἀμφοτέροισι

用额头撞击着地面，双脚

λακτίζων ἐτίνασσε· κατʼ ὀφθαλμῶν δʼ ἔχυτʼ ἀχλύς.

乱踢乱蹬，震动着椅子；黑暗笼罩了他的双眼。

Ἀμφίνομος δʼ Ὀδυσῆος ἐείσατο κυδαλίμοιο

随后，阿姆菲诺莫斯向着光荣的奥德修斯冲去，

ἀντίος ἀΐξας, εἴρυτο δὲ φάσγανον ὀξύ,

直直地扑向他，并拔出了锐利的宝剑，

εἴ πώς οἱ εἴξειε θυράων. ἀλλʼ ἄρα μιν φθῆ

试图将他从门口逼退。但在他得逞之前，

Τηλέμαχος κατόπισθε βαλὼν χαλκήρεϊ δουρὶ

特勒马科斯从他身后用铜头长枪

ὤμων μεσσηγύς, διὰ δὲ στήθεσφιν ἔλασσεν·

刺中了他的双肩之间，并穿透了他的胸膛。

δούπησεν δὲ πεσών, χθόνα δʼ ἤλασε παντὶ μετώπῳ.

他重重地倒下，额头猛烈地撞击地面。

Τηλέμαχος δʼ ἀπόρουσε, λιπὼν δολιχόσκιον ἔγχος

特勒马科斯跃开，将长枪留在了

αὐτοῦ ἐν Ἀμφινόμῳ· περὶ γὰρ δίε³ μή τις Ἀχαιῶν

阿姆菲诺莫斯的体内；因为他非常害怕，担心当他

ἔγχος ἀνελκόμενον δολιχόσκιον ἢ ἐλάσειε

拔出长枪时，会有某个阿开亚人

φασγάνῳ ἀΐξας ἠὲ προπρηνέα τύψας.

拔剑冲上前来刺杀他，或者在他俯身时将他砍倒。

βῆ δὲ θέειν, μάλα δʼ ὦκα φίλον πατέρʼ εἰσαφίκανεν,

于是他飞奔起来，极快地回到了他亲爱的父亲身边，

ἀγχοῦ δʼ ἱστάμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·

紧挨着他站立，说出了长着翅膀的话语：

ὦ πάτερ, ἤδη τοι σάκος οἴσω καὶ δύο δοῦρε

“父亲啊，现在我这就去给您拿一面盾牌、两支长枪

καὶ κυνέην πάγχαλκον, ἐπὶ κροτάφοις ἀραρυῖαν

和一顶紧贴太阳穴的全青铜头盔；

αὐτός τʼ ἀμφιβαλεῦμαι ἰών, δώσω δὲ συβώτῃ

我自己也会去穿上铠甲，并给

καὶ τῷ βουκόλῳ ἄλλα· τετευχῆσθαι γὰρ ἄμεινον.

牧猪奴和牧牛奴送去铠甲；因为全副武装总是更好的。”

τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·

足智多谋的奥德修斯回答他说道：

οἶσε θέων, ἧός μοι ἀμύνεσθαι πάρʼ ὀϊστοί,

“快跑着去拿来吧，只要我还有防身用的箭，

μή μʼ ἀποκινήσωσι θυράων μοῦνον ἐόντα.

免得他们趁我孤身一人时，把我从门口赶走。”

ὣς φάτο, Τηλέμαχος δὲ φίλῳ ἐπεπείθετο πατρί,

他这样说着，特勒马科斯听从了他亲爱的父亲，

βῆ δʼ ἴμεναι θάλαμόνδʼ, ὅθι οἱ κλυτὰ τεύχεα κεῖτο.

走向那存放着他那光荣铠甲的宝库。

ἔνθεν τέσσαρα μὲν σάκεʼ ἔξελε, δούρατα δʼ ὀκτὼ

他从那里拿了四面盾牌、八支长枪

καὶ πίσυρας κυνέας χαλκήρεας ἱπποδασείας·

以及四顶带有厚厚马鬃饰带的青铜头盔；

βῆ δὲ φέρων, μάλα δʼ ὦκα φίλον πατέρʼ εἰσαφίκανεν,

他带着这些东西，极快地回到了他亲爱的父亲身边。

αὐτὸς δὲ πρώτιστα περὶ χροῒ δύσετο χαλκόν·

他自己首先在身上披挂好青铜铠甲；

ὣς δʼ αὔτως τὼ δμῶε δυέσθην τεύχεα καλά,

两个仆人也同样穿上了他们美丽的铠甲，

ἔσταν δʼ ἀμφʼ Ὀδυσῆα δαΐφρονα ποικιλομήτην.

站在聪明而多谋的奥德修斯的周围。

αὐτὰρ ὅ γʼ, ὄφρα μὲν αὐτῷ ἀμύνεσθαι ἔσαν ἰοί.

而他，只要还有防身用的箭，

τόφρα μνηστήρων ἕνα γʼ αἰεὶ ᾧ ἐνὶ οἴκῳ

他就始终在自己的宅邸中瞄准并射杀

βάλλε τιτυσκόμενος· τοὶ δʼ ἀγχιστῖνοι ἔπιπτον.

一个又一个的求婚者；他们纷纷倒下，层层相叠。

αὐτὰρ ἐπεὶ λίπον ἰοὶ ὀϊστεύοντα ἄνακτα,

但是，当这位射箭的国王箭袋空空时，

τόξον μὲν πρὸς σταθμὸν ἐϋσταθέος μεγάροιο

他将弓靠在建造精良的大厅的柱子上，

ἔκλινʼ ἑστάμεναι, πρὸς ἐνώπια παμφανόωντα,

使它立在闪闪发光的壁面前，

αὐτὸς δʼ ἀμφʼ ὤμοισι σάκος θέτο τετραθέλυμνον,

他自己在肩膀上挂起了一面四层皮制的盾牌，

κρατὶ δʼ ἐπʼ ἰφθίμῳ κυνέην εὔτυκτον ἔθηκεν,

在他那强壮的头上戴上了一顶做工精良的头盔，

ἵππουριν, δεινὸν δὲ λόφος καθύπερθεν ἔνευεν·

带有马鬃饰带，其上的羽冠在上方可怕地摇曳；

εἵλετο δʼ ἄλκιμα δοῦρε δύω κεκορυθμένα χαλκῷ.

他拿起了两支锋利的青铜枪头的强劲长枪。

ὀρσοθύρη⁴ δέ τις ἔσκεν ἐϋδμήτῳ ἐνὶ τοίχῳ,

此时，在建好的墙壁上有一个旁门，

ἀκρότατον δὲ παρʼ οὐδὸν ἐϋσταθέος μεγάροιο

在建造精良的大厅的最高门槛旁，

ἦν ὁδὸς ἐς λαύρην, σανίδες δʼ ἔχον εὖ ἀραρυῖαι.

有一条通往通道的道路，有贴合紧密的折叠门板将其关闭。

τὴν δʼ Ὀδυσεὺς φράζεσθαι ἀνώγει δῖον ὑφορβὸν

奥德修斯命令高贵的牧猪奴守住这个旁门，

ἑσταότʼ ἄγχʼ αὐτῆς· μία δʼ οἴη γίγνετʼ ἐφορμή.

让他站在它的近旁；而通往那里的通道只有一条。

τοῖς δʼ Ἀγέλεως μετέειπεν, ἔπος πάντεσσι πιφαύσκων·

阿格劳斯对他们说道，将他的话表明给所有人：

ὦ φίλοι, οὐκ ἂν δή τις ἀνʼ ὀρσοθύρην ἀναβαίη

“朋友们，难道不能有人从这旁门爬上去，

καὶ εἴποι λαοῖσι, βοὴ δʼ ὤκιστα γένοιτο;

告诉人们，好让呼救之声以最快的速度传开吗？

τῷ κε τάχʼ οὗτος ἀνὴρ νῦν ὕστατα τοξάσσαιτο.

这样，这个人很快就会射出他最后的一箭。”

τὸν δʼ αὖτε προσέειπε Μελάνθιος, αἰπόλος αἰγῶν·

牧羊人梅兰希奥斯回答他说道：

οὔ πως ἔστʼ, Ἀγέλαε διοτρεφές· ἄγχι γὰρ αἰνῶς

“这是不可能的，蒙宙斯庇护的阿格劳斯；因为院子的

αὐλῆς καλὰ θύρετρα καὶ ἀργαλέον στόμα λαύρης·

美丽大门离这里非常近，而且通道的出口狭窄难行；

καί χʼ εἷς πάντας ἐρύκοι ἀνήρ, ὅς τʼ ἄλκιμος εἴη.

哪怕只有一个勇士，也能挡住所有人。

ἀλλʼ ἄγεθʼ, ὑμῖν τεύχεʼ ἐνείκω θωρηχθῆναι

但来吧，让我去给你们拿些铠甲来穿上，

ἐκ θαλάμου· ἔνδον γάρ, ὀΐομαι, οὐδέ πη ἄλλῃ

从宝库里；因为我想，它们就在里面，绝不在别处，”

语法注4 条

§22.74ἀντίσχεσθε τραπέζας ἰῶν ὠκυμόρων
宾格 τραπέζας（桌子）是中间体命令式 ἀντίσχεσθε（举起以对抗/阻挡）的直接宾语，而属格 ἰῶν（箭）则表示要防范的对象。整个短语传达了“举起桌子作为盾牌以抵御飞箭”的双重含义。
§22.78τῷ κε τάχʼ οὗτος ἀνὴρ νῦν ὕστατα τοξάσσαιτο
与格指示代词 τῷ 起到副词性“因此”或“以这种方式”的作用，表示手段或结果。它与语气小词 κε 以及希求式动词 τοξάσσαιτο（无定过去中间体希求式第三人称单数）连用，表示某种潜在的或假定的结果（“在那种情况下，这个人很快就会射出他最后的一箭”）。
§22.96περὶ γὰρ δίε
前置词 περί 与动词 δίε（害怕，未完成过去时）紧密相连，在此处或者以分置（tmesis，与动词分离）的形式出现，或者作为副词性强调词使用，意为“极度地”或“非常地”。
§22.126ὀρσοθύρη
名词 ὀρσοθύρη（旁门或胁门）指位于大厅高处或后墙上的较小的门。此处的理解对于把握叙事中的战术变化至关重要，因为该门控制着通往大厅防守死角的狭窄通道。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:22.70-22.140