梅兰希奥斯被捕与雅典娜化身门托尔｜《奥德赛》§22.141-22.211（荷马）希腊语原文与中文翻译

τεύχεα κατθέσθην¹ Ὀδυσεὺς καὶ φαίδιμος υἱός.

（那里是）奥德修斯和他那光荣的儿子存放铠甲的地方。

ὣς εἰπὼν ἀνέβαινε Μελάνθιος, αἰπόλος αἰγῶν,

他说着，牧羊人梅兰希奥斯便登了上去，

εἰς θαλάμους Ὀδυσῆος ἀνὰ ῥῶγας μεγάροιο.

通过大厅的通道，前往奥德修斯的宝库。

ἔνθεν δώδεκα μὲν σάκεʼ ἔξελε, τόσσα δὲ δοῦρα

他从那里拿了十二面盾牌，以及同等数量的长枪，

καὶ τόσσας κυνέας χαλκήρεας ἱπποδασείας·

和同等数量的、带有厚厚马鬃饰带的青铜头盔；

βῆ δʼ ἴμεναι, μάλα δʼ ὦκα φέρων μνηστῆρσιν ἔδωκεν.

他带着这些东西回去，极快地把它们交给了求婚者。

καὶ τότʼ Ὀδυσσῆος λύτο γούνατα καὶ φίλον ἦτορ,

那时，奥德修斯的双膝和亲爱的心都瘫软了，

ὡς περιβαλλομένους ἴδε τεύχεα χερσί τε δοῦρα

当他看到他们穿上铠甲，并在手中

μακρὰ τινάσσοντας· μέγα δʼ αὐτῷ φαίνετο ἔργον.

挥舞着长枪时；这在他看来是一件艰巨的任务。

αἶψα δὲ Τηλέμαχον ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·

他立刻对特勒马科斯说出了长着翅膀的话：

Τηλέμαχʼ, ἦ μάλα δή τις ἐνὶ μεγάροισι γυναικῶν

“特勒马科斯，大厅里的某个女人，

νῶϊν² ἐποτρύνει πόλεμον κακὸν ἠὲ Μελανθεύς.

或者梅兰希奥斯，一定正在煽动针对我们的这场灾难性的战斗。”

τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·

聪明聪慧的特勒马科斯回答他道：

ὦ πάτερ, αὐτὸς ἐγὼ τόδε γʼ ἤμβροτον—οὐδέ τις ἄλλος

“父亲，是我自己在这件事上犯了错——没有别人

αἴτιος—ὃς θαλάμοιο θύρην πυκινῶς ἀραρυῖαν

该受责备——是我把宝库那扇紧闭的门

κάλλιπον ἀγκλίνας· τῶν³ δὲ σκοπὸς ἦεν ἀμείνων.

留了半开；而他们的哨兵比我更警觉。

ἀλλʼ ἴθι, δῖʼ Εὔμαιε, θύρην ἐπίθες θαλάμοιο

但去吧，高贵的尤麦奥斯，关上宝库的门，

καὶ φράσαι ἤ τις ἄρʼ ἐστὶ γυναικῶν ἣ τάδε ῥέζει,

看看到底是哪个女人在做这件事，

ἢ υἱὸς Δολίοιο, Μελανθεύς, τόν περ ὀΐω.

或者是多里奥斯之子梅兰希奥斯，我怀疑是他。”

ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον,

他们就这样互相说着这样的话，

βῆ δʼ αὖτις θάλαμόνδε Μελάνθιος, αἰπόλος αἰγῶν,

牧羊人梅兰希奥斯再次前往宝库，

οἴσων τεύχεα καλά. νόησε δὲ δῖος ὑφορβός,

去拿美丽的铠甲。但高贵的牧猪奴发现了他，

αἶψα δʼ Ὀδυσσῆα προσεφώνεεν ἐγγὺς ἐόντα·

立刻对守在近旁的奥德修斯说：

διογενὲς Λαερτιάδη, πολυμήχανʼ Ὀδυσσεῦ,

“宙斯所生的拉厄耳忒斯之子，足智多谋的奥德修斯，

κεῖνος δʼ αὖτʼ ἀΐδηλος ἀνήρ, ὃν ὀϊόμεθʼ αὐτοί,

那个带来毁灭的家伙，正是我们所怀疑的那个人，

ἔρχεται ἐς θάλαμον· σὺ δέ μοι νημερτὲς ἐνίσπες,

又去宝库了；但请确切地告诉我，

ἤ μιν ἀποκτείνω, αἴ κε κρείσσων γε γένωμαι,

如果我能战胜他，是杀了他，

ἦε σοὶ ἐνθάδʼ ἄγω, ἵνʼ ὑπερβασίας ἀποτίσῃ

还是把他带到你这里来，好让他为他在你屋里

πολλάς, ὅσσας οὗτος ἐμήσατο σῷ ἐνὶ οἴκῳ.

策划的许多暴行付出代价。”

τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·

足智多谋的奥德修斯回答他说道：

ἦ τοι ἐγὼ καὶ Τηλέμαχος μνηστῆρας ἀγαυοὺς

“我和特勒马科斯肯定会把那些傲慢的求婚者

σχήσομεν ἔντοσθεν μεγάρων, μάλα περ μεμαῶτας.

挡在大厅之内，无论他们如何疯狂地反抗。

σφῶϊ δʼ ἀποστρέψαντε πόδας καὶ χεῖρας ὕπερθεν

你们俩要把他的脚和手反绑在身后，

ἐς θάλαμον βαλέειν⁴, σανίδας δʼ ἐκδῆσαι ὄπισθε,

把他扔进宝库，在身后关紧并拴好门板；

σειρὴν δὲ πλεκτὴν ἐξ αὐτοῦ πειρήναντε

在他身上系上一根编织的绳子，

κίονʼ ἀνʼ ὑψηλὴν ἐρύσαι πελάσαι τε δοκοῖσιν,

顺着高高的柱子把它拉上去，使他靠近房梁，

ὥς κεν δηθὰ ζωὸς ἐὼν χαλέπʼ ἄλγεα πάσχῃ·

让他长久地活着，承受痛苦的折磨。”

ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα τοῦ μάλα μὲν κλύον ἠδʼ ἐπίθοντο,

他这样说着，他们便听从并顺从了他的话，

βὰν δʼ ἴμεν ἐς θάλαμον, λαθέτην⁵ δέ μιν ἔνδον ἐόντα.

走向宝库，而里面的人并没有察觉到他们。

ἦ τοι ὁ μὲν θαλάμοιο μυχὸν κάτα τεύχεʼ ἐρεύνα,

他正在宝库的最深处搜寻铠甲，

τὼ δʼ ἔσταν ἑκάτερθε παρὰ σταθμοῖσι μένοντε.

他们两人站在门框两侧等待着。

εὖθʼ ὑπὲρ οὐδὸν ἔβαινε Μελάνθιος, αἰπόλος αἰγῶν,

当牧羊人梅兰希奥斯跨过门槛时，

τῇ ἑτέρῃ μὲν χειρὶ φέρων καλὴν τρυφάλειαν,

他一只手拿着一顶精美的头盔，

τῇ δʼ ἑτέρῃ σάκος εὐρὺ γέρον, πεπαλαγμένον ἄζῃ,

另一只手拿着一面沾满污垢的、古老宽大的盾牌，

Λαέρτεω ἥρωος, ὃ κουρίζων φορέεσκε·

那是英雄拉厄耳忒斯年轻时常带的；

δὴ τότε γʼ ἤδη κεῖτο, ῥαφαὶ δὲ λέλυντο ἱμάντων·

但那时它早已被废弃在旧处，皮带的缝线也已经散落；

τὼ δʼ ἄρʼ ἐπαΐξανθʼ ἑλέτην ἔρυσάν τέ μιν εἴσω

于是他们两人冲上去抓住了他，将他拖进里面，

κουρίξ, ἐν δαπέδῳ δὲ χαμαὶ βάλον ἀχνύμενον κῆρ,

揪着他的头发，把他摔倒在地，使他心中哀伤，

σὺν δὲ πόδας χεῖράς τε δέον θυμαλγέϊ δεσμῷ

并用痛苦的绳索将他的脚和手绑在一起，

εὖ μάλʼ ἀποστρέψαντε διαμπερές, ὡς ἐκέλευσεν

彻底地反绑着，正如命令的那样，

υἱὸς Λαέρταο, πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς·

拉厄耳忒斯之子，备受折磨的高贵奥德修斯所下达的命令；

σειρὴν δὲ πλεκτὴν ἐξ αὐτοῦ πειρήναντε

在他身上系上一根编织的绳子，

κίονʼ ἀνʼ ὑψηλὴν ἔρυσαν πέλασάν τε δοκοῖσι.

他们顺着高高的柱子把它拉上去，使他靠近房梁。

τὸν δʼ ἐπικερτομέων προσέφης⁶, Εὔμαιε συβῶτα·

于是你嘲笑并对他说，牧猪奴尤麦奥斯：

νῦν μὲν δὴ μάλα πάγχυ, Μελάνθιε, νύκτα φυλάξεις,

“现在，梅兰希奥斯，你真的要看守整夜了，

εὐνῇ ἔνι μαλακῇ καταλέγμενος, ὥς σε ἔοικεν·

躺在适合你的舒适软床上；

οὐδέ σέ γʼ ἠριγένεια παρʼ Ὠκεανοῖο ῥοάων

黎明女神从大洋河边升起，金色的宝座，

λήσει ἐπερχομένη χρυσόθρονος, ἡνίκʼ ἀγινεῖς

也不会在你不知不觉中到来，那时你要牵来

αἶγας μνηστήρεσσι δόμον κάτα δαῖτα πένεσθαι.

山羊，在宅邸中为求婚者准备宴席。”

ὣς ὁ μὲν αὖθι λέλειπτο, ταθεὶς ὀλοῷ ἐνὶ δεσμῷ·

就这样，他被留在了那里，被捆在毁灭性的绳索中。

τὼ δʼ ἐς τεύχεα δύντε, θύρην ἐπιθέντε φαεινήν,

他们两人穿上铠甲，关上明亮的门，

βήτην εἰς Ὀδυσῆα δαΐφρονα, ποικιλομήτην.

走向聪明而多谋的奥德修斯。

ἔνθα μένος πνείοντες ἐφέστασαν, οἱ μὲν ἐπʼ οὐδοῦ

他们站在那里，呼吸着怒火，门槛上

τέσσαρες, οἱ δʼ ἔντοσθε δόμων πολέες τε καὶ ἐσθλοί.

有四人，而屋内的求婚者众多且强悍。

τοῖσι δʼ ἐπʼ ἀγχίμολον θυγάτηρ Διὸς ἦλθεν Ἀθήνη,

宙斯的女儿雅典娜来到了他们身旁，

Μέντορι εἰδομένη ἠμὲν δέμας ἠδὲ καὶ αὐδήν.

外貌和声音都像门托尔。

τὴν δʼ Ὀδυσεὺς γήθησεν ἰδὼν καὶ μῦθον ἔειπε·

奥德修斯见她到来，心中十分欢喜，便说道：

Μέντορ, ἄμυνον ἀρήν, μνῆσαι δʼ ἑτάροιο φίλοιο,

“门托尔，挡住灾难吧，记住你亲密的同伴，

ὅς σʼ ἀγαθὰ ῥέζεσκον· ὁμηλικίην δέ μοί ἐσσι.

他曾对你行善；而且你与我同龄。”

ὣς φάτʼ, ὀϊόμενος λαοσσόον ἔμμεν Ἀθήνην.

他这样说着，虽然他已经猜到她是鼓舞众军的雅典娜。

μνηστῆρες δʼ ἑτέρωθεν ὁμόκλεον ἐν μεγάροισι·

而另一边的求婚者在大厅里大声威胁着；

语法注6 条

§§22.141κατθέσθην
第三人称双数不定过去时中动态直说语气，指奥德修斯和特勒马科斯两人存放铠甲的行为。这里省略了关系代词，形成修饰前句所提“宝库”的关系从句。
§§22.152νῶϊν
第一人称双数与格代词，意为“对我们两人/不利于我们两人”。作为表示不利益或受影响的与格，修饰动词 ἐποτρύνει（煽动、协助）。
§§22.156τῶν
指示代词（或关系代词）的属格复数形式，在此指代求婚者们（或梅兰希奥斯一方）。在比较的语境中作为所有属格，意为“他们的哨兵”。
§§22.173βαλέειν
与随后的 ἐκδῆσαι 和 ἐρύσαι 一样，该不定式缺少主控动词。它作为具有命令语气的“命令不定式”发挥作用，表示奥德修斯对仆人们的指示。
§§22.179λαθέτην
第三人称双数不定过去时活动态动词。主语是两个仆人（尤麦奥斯和菲洛伊提奥斯），宾语是梅兰希奥斯（μιν）。这是 λανθάνω 的双数特殊用法，意为“他们两人在不被他察觉的情况下进入”。
§§22.194προσέφης
第二人称单数未完成过去时动词。这是史诗诗人直接向特定角色（此处为牧猪奴尤麦奥斯）说话的“顿呼（apostrophe）”手法，旨在引发听众的情感共鸣。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:22.141-22.211