安提诺斯中箭与奥德修斯的复仇宣告｜《奥德赛》§22.1-22.69（荷马）希腊语原文与中文翻译

αὐτὰρ ὁ γυμνώθη ῥακέων πολύμητις Ὀδυσσεύς,

然而，那足智多谋的奥德修斯脱下了破烂的衣服，

ἆλτο δʼ ἐπὶ μέγαν οὐδόν, ἔχων βιὸν ἠδὲ φαρέτρην

他跳上宽阔的门槛，手里拿着弓和装满

ἰῶν ἐμπλείην, ταχέας δʼ ἐκχεύατʼ ὀϊστοὺς

箭的箭袋，并把那些飞快的箭

αὐτοῦ πρόσθε ποδῶν, μετὰ δὲ μνηστῆρσιν ἔειπεν·

倾倒在自己的脚前，对着求婚者们说道：

οὗτος μὲν δὴ ἄεθλος ἀάατος¹ ἐκτετέλεσται·

“这决定性的胜负，如今已经结束。

νῦν αὖτε σκοπὸν ἄλλον, ὃν οὔ πώ τις βάλεν ἀνήρ,

现在，我将尝试另一个至今未曾有人射中的目标，

εἴσομαι², αἴ κε τύχωμι, πόρῃ δέ μοι εὖχος Ἀπόλλων.

看看我能否射中，但愿阿波罗赐我荣耀。”

ἦ καὶ ἐπʼ Ἀντινόῳ ἰθύνετο πικρὸν ὀϊστόν.

他说着，用那支锐利的箭对准了安提诺斯。

ἦ τοι ὁ καλὸν ἄλεισον ἀναιρήσεσθαι ἔμελλε,

正当他要举起那精美的酒杯，

χρύσεον ἄμφωτον, καὶ δὴ μετὰ χερσὶν ἐνώμα,

那双耳的金杯，并且正用双手摆弄着它，

ὄφρα πίοι οἴνοιο· φόνος δέ οἱ οὐκ ἐνὶ θυμῷ

准备饮用美酒；而他的心中根本没有想到杀戮。

μέμβλετο· τίς κʼ οἴοιτο μετʼ ἀνδράσι δαιτυμόνεσσι

谁能想到，在宴饮的人群之中，

μοῦνον ἐνὶ πλεόνεσσι³, καὶ εἰ μάλα καρτερὸς εἴη,

在众多的人里只有独自一人，哪怕他再强壮，

οἷ τεύξειν θάνατόν τε κακὸν καὶ κῆρα μέλαιναν;

竟会给他带来痛苦的死亡和黑色的命运？

τὸν δʼ Ὀδυσεὺς κατὰ λαιμὸν ἐπισχόμενος βάλεν ἰῷ,

奥德修斯瞄准了他，一箭射中了其喉咙，

ἀντικρὺ δʼ ἁπαλοῖο διʼ αὐχένος ἤλυθʼ ἀκωκή.

箭头径直穿过了他娇嫩的颈项。

ἐκλίνθη δʼ ἑτέρωσε, δέπας δέ οἱ ἔκπεσε χειρὸς

他向一旁倒下，中箭后酒杯从他的手中

βλημένου, αὐτίκα δʼ αὐλὸς ἀνὰ ῥῖνας παχὺς ἦλθεν

坠落，鼻孔里登时喷涌出粗大的人类

αἵματος ἀνδρομέοιο· θοῶς δʼ ἀπὸ εἷο τράπεζαν

血流；他迅速用脚

ὦσε ποδὶ πλήξας, ἀπὸ δʼ εἴδατα χεῦεν ἔραζε·

把桌子踢开，将食物泼洒在地上。

σῖτός τε κρέα τʼ ὀπτὰ φορύνετο. τοὶ δʼ ὁμάδησαν

面包和烤肉都被玷污了。求婚者们在大厅里

μνηστῆρες κατὰ δώμαθʼ, ὅπως ἴδον ἄνδρα πεσόντα,

喧嚷起来，一看到那人倒下，

ἐκ δὲ θρόνων ἀνόρουσαν ὀρινθέντες κατὰ δῶμα,

他们慌乱地从座位上跃起，在大厅内奔走，

πάντοσε παπταίνοντες ἐϋδμήτους ποτὶ τοίχους·

朝着建造精良的墙壁四下张望；

οὐδέ πη ἀσπὶς ἔην οὐδʼ ἄλκιμον ἔγχος ἑλέσθαι.

然而，却无处可拿盾牌或强劲的标枪。

νείκειον δʼ Ὀδυσῆα χολωτοῖσιν ἐπέεσσι·

他们用愤怒的言辞责骂奥德修斯：

ξεῖνε, κακῶς ἀνδρῶν τοξάζεαι· οὐκέτʼ ἀέθλων

“外乡人，你胡乱射杀人是要遭殃的！你将不再有

ἄλλων ἀντιάσεις· νῦν τοι σῶς αἰπὺς ὄλεθρος.

参加其他比赛的机会；如今你必遭灭顶之灾。

καὶ γὰρ δὴ νῦν φῶτα κατέκτανες ὃς μέγʼ ἄριστος

因为你刚才杀死的，是伊萨卡青年中

κούρων εἰν Ἰθάκῃ· τῷ σʼ ἐνθάδε γῦπες ἔδονται.

最优秀的人；因此，这里的秃鹰会将你撕食。”

ἴσκεν⁴ ἕκαστος ἀνήρ, ἐπεὶ ἦ φάσαν οὐκ ἐθέλοντα

他们每个人都这样猜测，因为他们以为他是无意中

ἄνδρα κατακτεῖναι· τὸ δὲ νήπιοι οὐκ ἐνόησαν,

杀死了那个人；然而，这些愚蠢的家伙却没有意识到，

ὡς δή σφιν καὶ πᾶσιν ὀλέθρου πείρατʼ ἐφῆπτο.

死亡的锁链已经紧紧套在了他们所有人的身上。

τοὺς δʼ ἄρʼ ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·

足智多谋的奥德修斯怒目而视，对他们说道：

ὦ κύνες, οὔ μʼ ἔτʼ ἐφάσκεθʼ ὑπότροπον οἴκαδʼ ἱκέσθαι

“恶狗们！你们以为我不会再从特洛伊人的

δήμου ἄπο Τρώων, ὅτι μοι κατεκείρετε οἶκον,

土地上返回家园，因此你们蚕食我的家产，

δμῳῇσιν δὲ γυναιξὶ παρευνάζεσθε βιαίως,

强占我的女仆同寝，

αὐτοῦ τε ζώοντος ὑπεμνάασθε γυναῖκα,

在我尚且在世时就觊觎我的妻子，

οὔτε θεοὺς δείσαντες, οἳ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσιν,

既不惧怕掌管广阔天空的神明，

οὔτε τινʼ ἀνθρώπων νέμεσιν κατόπισθεν ἔσεσθαι·

也不认为身后会有凡人的报应；

νῦν ὑμῖν καὶ πᾶσιν ὀλέθρου πείρατʼ ἐφῆπται.

如今，毁灭的锁链已经紧紧套在你们所有人的身上。”

ὣς φάτο, τοὺς δʼ ἄρα πάντας ὑπὸ χλωρὸν δέος εἷλεν·

他这样说着，所有人心中都升起了惨白的恐惧；

πάπτηνεν δὲ ἕκαστος ὅπη φύγοι αἰπὺν ὄλεθρον.

每个人都四处张望，寻找如何逃脱这灭顶之灾。

Εὐρύμαχος δέ μιν οἶος ἀμειβόμενος προσέειπεν·

唯有欧律马科斯开口回答他道：

εἰ μὲν δὴ Ὀδυσεὺς Ἰθακήσιος εἰλήλουθας,

“如果你真的是那返回的伊萨卡人奥德修斯，

ταῦτα μὲν αἴσιμα εἶπας, ὅσα ῥέζεσκον Ἀχαιοί,

那么关于阿开亚人所做的一切，你说的都是合乎情理的，

πολλὰ μὲν ἐν μεγάροισιν ἀτάσθαλα, πολλὰ δʼ ἐπʼ ἀγροῦ.

他们在你的殿堂里作恶多端，在田野里也多行不义。

ἀλλʼ ὁ μὲν ἤδη κεῖται ὃς αἴτιος ἔπλετο πάντων,

但是那个造成这一切罪魁祸首的人已经躺在那里了，

Ἀντίνοος· οὗτος γὰρ ἐπίηλεν τάδε ἔργα,

就是安提诺斯；因为是他怂恿了这些恶行，

οὔ τι γάμου τόσσον κεχρημένος οὐδὲ χατίζων,

他并非那么渴望或需要这门婚事，

ἀλλʼ ἄλλα φρονέων, τά οἱ οὐκ ἐτέλεσσε Κρονίων,

而是另有企图——尽管克罗诺斯之子并未帮他实现——

ὄφρʼ Ἰθάκης κατὰ δῆμον ἐϋκτιμένης βασιλεύοι

那就是他企图在建造精良的伊萨卡民众中称王

αὐτός, ἀτὰρ σὸν παῖδα κατακτείνειε λοχήσας.

自己，并设下埋伏杀害你的儿子。

νῦν δʼ ὁ μὲν ἐν μοίρῃ πέφαται, σὺ δὲ φείδεο λαῶν

如今他已得到了应有的惩罚；因此请你宽恕你自己的

σῶν⁵· ἀτὰρ ἄμμες ὄπισθεν ἀρεσσάμενοι κατὰ δῆμον,

人民。此后，我们将在民众中弥补

ὅσσα τοι ἐκπέποται καὶ ἐδήδοται ἐν μεγάροισι,

在大厅里被喝掉和吃掉的一切，

τιμὴν ἀμφὶς ἄγοντες ἐεικοσάβοιον ἕκαστος,

每个人带来相当于二十头公牛价值的赔偿，

χαλκόν τε χρυσόν τʼ ἀποδώσομεν, εἰς ὅ κε σὸν κῆρ

归还你青铜与黄金，直到你的心

ἰανθῇ· πρὶν δʼ οὔ τι νεμεσσητὸν κεχολῶσθαι.

感到宽慰；在此之前，你的愤怒是完全可以理解的。”

τὸν δʼ ἄρʼ ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·

足智多谋的奥德修斯怒目而视，对他说道：

Εὐρύμαχʼ, οὐδʼ εἴ μοι πατρώϊα πάντʼ ἀποδοῖτε,

“欧律马科斯，即使你们把我父亲所有的遗产都还给我，

ὅσσα τε νῦν ὔμμʼ ἐστὶ καὶ εἴ ποθεν ἄλλʼ ἐπιθεῖτε,

无论是你们现在拥有的，还是你们能从别处增加的所有东西，

οὐδέ κεν ὣς ἔτι χεῖρας ἐμὰς λήξαιμι φόνοιο

我也绝不会停下我这杀戮的双手，

πρὶν πᾶσαν μνηστῆρας ὑπερβασίην ἀποτῖσαι.

直到求婚者们为他们所有的罪行付出代价。

νῦν ὑμῖν παράκειται ἐναντίον ἠὲ μάχεσθαι

如今，摆在你们面前的是当面迎战，

ἢ φεύγειν, ὅς κεν θάνατον καὶ κῆρας ἀλύξῃ·

或是逃跑——如果有人能逃脱死亡与命运的话；

ἀλλά τινʼ οὐ φεύξεσθαι ὀΐομαι αἰπὺν ὄλεθρον.

但我想，没有任何人能逃脱这灭顶之灾。”

ὣς φάτο, τῶν δʼ αὐτοῦ λύτο γούνατα καὶ φίλον ἦτορ.

他这样说着，他们的双膝和心在那一刻都瘫软了。

τοῖσιν δʼ Εὐρύμαχος προσεφώνεε δεύτερον αὖτις·

欧律马科斯再次对他们说道：

语法注5 条

§22.5ἀάατος
一个含意复杂、解释多样的形容词，通常译作“决定性的”、“无可挽回的”或“不可轻视的”。其字面可能源于否定前缀加上伤害，意为“不可损害的”或“无法挽回的”。在此指弓箭比赛已经彻底、不可更改地结束。
§22.7εἴσομαι
此未来时动词既可归于 οἶδα（知道、尝试，意为“我将试探[能否射中]”），也可归于 εἶμι（去、前往，意为“我将奔向[另一个目标]”）。此处采用前者的解释，与后文的条件从句 αἴ κε τύχωμι 呼应。
§22.12τίς κʼ οἴοιτο μετʼ ἀνδράσι δαιτυμόνεσσι μοῦνον ἐνὶ πλεόνεσσι
这是一个由 τίς κʼ οἴοιτο（“谁会想到……”）引导的长反问句。不定式短语 οἷ τεύξειν（“给他带来[死亡]”）的逻辑主语是单数形容词 μοῦνον（“在众人之中[仅独自身一人]”，指奥德修斯）。人称代词 οἷ 是第三人称单数与格，指代受害者安提诺斯。
§22.31ἴσκεν
源自动词 ἴσκω，可意为“使相似”或“说”，但在此文脉中意为“猜测/以为”。结合后文原因从句，指求婚者们各自“推测”这起射杀只是一次意外。
§22.54φείδεο λαῶν σῶν
字面意思是“宽恕你自己的子民”。欧律马科斯在此采取了策略性的说辞，将求婚者（或他们所代表的伊萨卡人）称为奥德修斯“自己的子民”，企图唤醒他作为合法君主的责任感，以此求得宽恕。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:22.1-22.69