- 底本
- Homer. The Odyssey, Volume 1-2. Murray, A. T. (Augustus Taber), editor. London: William Heinmann; New York: G.P. Putnam's Sons, 1919.
- 翻译
- AI 生成（gemini-3.5-flash） — 机器翻译，可能包含错误
- 语言
- 日本語 · English · 简体中文 · 한국어
- CTS URN
- urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:22.285-22.356
- 输出
- Humanitext Reader · reader.humanitext.ai · 2026-09-18
雅典娜高举埃癸斯令求婚者陷入恐慌，奥德修斯一行乘胜追击，将其成群斩杀。献祭占卜者雷奥德斯乞求宽恕却被斩首，而歌手费米奥斯则在特勒马科斯的劝说下得以幸免。
Κτήσιππον δʼ ἄρʼ ἔπειτα βοῶν ἐπιβουκόλος ἀνὴρ
那时，放牛的人击中了克特希波斯，
βεβλήκει πρὸς στῆθος, ἐπευχόμενος δὲ προσηύδα·
击中了他的胸膛，并得意地对他说道：
ὦ Πολυθερσεΐδη φιλοκέρτομε, μή ποτε πάμπαν
“哦，聚瑟塞斯之子，好嘲弄人者，切勿完全
εἴκων ἀφραδίῃς μέγα εἰπεῖν, ἀλλὰ θεοῖσιν
屈从于愚妄而大言不惭，反而当将
μῦθον ἐπιτρέψαι1, ἐπεὶ ἦ πολὺ φέρτεροί εἰσι.
言语托付给神明，因为神明实是强盛得多。
τοῦτό τοι ἀντὶ ποδὸς ξεινήϊον, ὅν ποτʼ ἔδωκας
这份礼物是用来酬报那只牛蹄的，就是你先前送给
ἀντιθέῳ Ὀδυσῆϊ δόμον κάτʼ ἀλητεύοντι.
神一样的奥德修斯、当他在大厅里乞讨时的那只脚。”
ἦ ῥα βοῶν ἑλίκων ἐπιβουκόλος· αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς
弯角牛的放牛人这样说道；然而奥德修斯
οὖτα Δαμαστορίδην αὐτοσχεδὸν ἔγχεϊ μακρῷ.
在近战中用长枪刺中了达马斯托耳之子。
Τηλέμαχος δʼ Εὐηνορίδην Λειώκριτον οὖτα
特勒马科斯则刺中了埃埃诺尔之子雷奥克里托斯，
δουρὶ μέσον κενεῶνα, διαπρὸ δὲ χαλκὸν ἔλασσεν·
用枪刺穿了他的肋腹中央，青铜枪尖透体而出；
ἤριπε δὲ πρηνής, χθόνα δʼ ἤλασε παντὶ μετώπῳ.
他脸朝下倒了下去，用整个额头撞击了地面。
δὴ τότʼ Ἀθηναίη φθισίμβροτον αἰγίδʼ ἀνέσχεν
就在那时，雅典娜高高地举起了那面毁灭凡人的埃癸斯，
ὑψόθεν ἐξ ὀροφῆς· τῶν δὲ φρένες ἐπτοίηθεν.
悬在屋顶的高处；而求婚者们的魂魄尽皆飞散。
οἱ δʼ ἐφέβοντο κατὰ μέγαρον βόες ὣς ἀγελαῖαι·
他们在殿堂中奔逃，好似成群的牛，
τὰς μέν τʼ αἰόλος οἶστρος ἐφορμηθεὶς ἐδόνησεν
在春天的季节里，当白昼变得漫长之时，
ὥρῃ ἐν εἰαρινῇ, ὅτε τʼ ἤματα μακρὰ πέλονται.
受到飞窜的牛虻袭击，因而惊扰奔逸。
οἱ δʼ ὥς τʼ αἰγυπιοὶ γαμψώνυχες ἀγκυλοχεῖλαι,
而他们又如同钩爪弯喙的兀鹰，
ἐξ ὀρέων ἐλθόντες ἐπʼ ὀρνίθεσσι θόρωσι·
从山中飞来，猛扑向小鸟；
ταὶ μέν τʼ ἐν πεδίῳ νέφεα πτώσσουσαι ἵενται,
小鸟们在平原上飞翔，畏缩在云层之下，
οἱ δέ τε τὰς ὀλέκουσιν ἐπάλμενοι, οὐδέ τις ἀλκὴ
兀鹰则扑上去将它们杀死，既无力抵抗，
γίγνεται οὐδὲ φυγή· χαίρουσι δέ τʼ ἀνέρες ἄγρῃ·
也无从逃遁；而猎人们则为此猎获感到欣喜；
ὣς ἄρα τοὶ μνηστῆρας ἐπεσσύμενοι κατὰ δῶμα
同样地，他们冲向殿堂里的求婚者们，
τύπτον ἐπιστροφάδην· τῶν δὲ στόνος ὤρνυτʼ ἀεικὴς
纵横劈杀；随着头颅被击碎，
κράτων τυπτομένων, δάπεδον δʼ ἅπαν αἵματι θῦε.
惨不忍睹的呻吟声四起，整个地面都因鲜血而沸腾。
Λειώδης δʼ Ὀδυσῆος ἐπεσσύμενος λάβε γούνων,
雷奥德斯跑上前去，抱住了奥德修斯的双膝，
καί μιν λισσόμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
向他哀求，吐露羽翼般的言语：
γουνοῦμαί σʼ, Ὀδυσεῦ· σὺ δέ μʼ αἴδεο καί μʼ ἐλέησον·
“奥德修斯啊，我恳求你；请你尊重我并怜悯我。
οὐ γάρ πώ τινά φημι γυναικῶν ἐν μεγάροισιν
因为我声称，在这大厅里的妇女中，我从未对任何人
εἰπεῖν οὐδέ τι ῥέξαι ἀτάσθαλον· ἀλλὰ καὶ ἄλλους
说过或做过任何放肆的事；反而我曾劝阻其他
παύεσκον μνηστῆρας, ὅτις τοιαῦτά γε ῥέζοι2.
求婚者，无论谁人做出这等恶行。
ἀλλά μοι οὐ πείθοντο κακῶν ἄπο χεῖρας ἔχεσθαι·
但他们不听从我、不肯罢手作恶；
τῷ καὶ ἀτασθαλίῃσιν ἀεικέα πότμον ἐπέσπον.
因而由于他们的放肆，他们遭逢了悲惨的命运。
αὐτὰρ ἐγὼ μετὰ τοῖσι θυοσκόος οὐδὲν ἐοργὼς
而我，作为他们之中的献祭占卜者，虽无半分恶行，
κείσομαι, ὡς οὐκ ἔστι χάρις μετόπισθʼ εὐεργέων·
亦将倒下，足见日后对善行全无感激。”
τὸν δʼ ἄρʼ ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
智谋多端的奥德修斯狠狠地瞪着他，说道：
εἰ μὲν δὴ μετὰ τοῖσι θυοσκόος εὔχεαι εἶναι,
“如果你确实自诩为他们之中的献祭占卜者，
πολλάκι που μέλλεις ἀρήμεναι3 ἐν μεγάροισι
想必你曾多次在大厅中祈祷，
τηλοῦ ἐμοὶ νόστοιο τέλος γλυκεροῖο γενέσθαι,
让我想想甜蜜归途的终点变得遥遥无期，
σοὶ δʼ ἄλοχόν τε φίλην σπέσθαι καὶ τέκνα τεκέσθαι·
好让你能抱得我的爱妻、为你生育儿女；
τῷ οὐκ ἂν θάνατόν γε δυσηλεγέα προφύγοισθα.
因而你决不能逃脱这痛苦的死亡。”
ὣς ἄρα φωνήσας ξίφος εἵλετο χειρὶ παχείῃ
他这样说着，用粗壮的手抓起了一把剑，
κείμενον, ὅ ῥʼ Ἀγέλαος ἀποπροέηκε χαμᾶζε
那是阿格劳斯在被杀时掉落在地上的；
κτεινόμενος· τῷ τόν γε κατʼ αὐχένα μέσσον ἔλασσε.
他用这把剑砍中了雷奥德斯的脖颈中央。
φθεγγομένου δʼ ἄρα τοῦ γε κάρη κονίῃσιν ἐμίχθη.
当他还在吐露言语时，他的头颅已混入尘土之中。
Τερπιάδης δʼ ἔτʼ ἀοιδὸς ἀλύσκανε κῆρα μέλαιναν,
然而歌手，德尔皮奥斯之子费米奥斯，仍在设法逃脱黑色的死劫，
Φήμιος, ὅς ῥʼ ἤειδε μετὰ μνηστῆρσιν ἀνάγκῃ.
即费米奥斯，他是被迫在求婚者中歌唱的。
ἔστη δʼ ἐν χείρεσσίν ἔχων φόρμιγγα λίγειαν
他手里拿着那把声音清脆的里拉琴，
ἄγχι παρʼ ὀρσοθύρην· δίχα δὲ φρεσὶ μερμήριζεν,
站在边门附近；心里犹豫不决，思量着两条道路：
ἢ ἐκδὺς μεγάροιο Διὸς μεγάλου ποτὶ βωμὸν
是要走出大厅，坐到伟大的护宅宙斯的祭坛旁，
ἑρκείου ἵζοιτο4 τετυγμένον, ἔνθʼ ἄρα πολλὰ
昔日拉埃尔特斯和奥德修斯曾在那上面焚烧过许多公牛的股骨，
Λαέρτης Ὀδυσεύς τε βοῶν ἐπὶ μηρίʼ ἔκηαν,
还是应当冲上前去，抱住奥德修斯的双膝乞求。
ἦ γούνων λίσσοιτο προσαΐξας Ὀδυσῆα.
苦思冥想之下，他觉得这条路更为有利：
ὧδε δέ οἱ φρονέοντι δοάσσατο κέρδιον εἶναι,
那就是去抱住拉埃尔特斯之子奥德修斯的双膝。
γούνων ἅψασθαι Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος.
于是他把那把中空的里拉琴放在地上，
ἦ τοι ὁ φόρμιγγα γλαφυρὴν κατέθηκε χαμᾶζε
介于混酒器和银钉椅子之间，
μεσσηγὺς κρητῆρος ἰδὲ θρόνου ἀργυροήλου,
而他自己则冲上前去，抱住了奥德修斯的双膝，
αὐτὸς δʼ αὖτʼ Ὀδυσῆα προσαΐξας λάβε γούνων,
向他哀求，吐露羽翼般的言语：
καί μιν λισσόμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
“奥德修斯啊，我恳求你；请你尊重我并怜悯我。
γουνοῦμαί σʼ, Ὀδυσεῦ· σὺ δέ μʼ αἴδεο καί μʼ ἐλέησον·
日后你自己也会感到痛苦，如果你杀死了
αὐτῷ τοι μετόπισθʼ ἄχος ἔσσεται, εἴ κεν ἀοιδὸν
为神明和人类歌唱的歌手。
πέφνῃς, ὅς τε θεοῖσι καὶ ἀνθρώποισιν ἀείδω.
我是自学成才的，神明在我的心中植入了
αὐτοδίδακτος δʼ εἰμί, θεὸς δέ μοι ἐν φρεσὶν οἴμας
各种歌谣的途径；我适合在你面前歌唱，
παντοίας ἐνέφυσεν· ἔοικα δέ τοι παραείδειν5
像为神明歌唱那样；因此不要渴望割断我的喉咙。
ὥς τε θεῷ· τῷ μή με λιλαίεο δειροτομῆσαι.
你的亲爱的儿子特勒马科斯也会说明这一点，
καί κεν Τηλέμαχος τάδε γʼ εἴποι, σὸς φίλος υἱός,
我绝非自愿或因贪图什么才来到你的宅邸，
ὡς ἐγὼ οὔ τι ἑκὼν ἐς σὸν δόμον οὐδὲ χατίζων
在求婚者们宴饮之后为他们歌唱，
πωλεύμην μνηστῆρσιν ἀεισόμενος μετὰ δαῖτας,
而是他们人多势众且更加强大，强行将我掳来。”
ἀλλὰ πολὺ πλέονες καὶ κρείσσονες ἦγον ἀνάγκῃ.
他这样说，而特勒马科斯那神圣的力量听见了他的话，
ὣς φάτο, τοῦ δʼ ἤκουσʼ ἱερὴ ἲς Τηλεμάχοιο,
立刻对就在近旁的父亲说道：
αἶψα δʼ ἑὸν πατέρα προσεφώνεεν ἐγγὺς ἐόντα·
“住手，千万不要用青铜伤害这个无罪的人。”
ἴσχεο μηδέ τι τοῦτον ἀναίτιον οὔταε χαλκῷ·
- §22.288ἐπιτρέψαι
命令不定式（infinitive of command）。在288句中伴有现在分词“εἴκων”（意为“屈从”）的否定命令“εἴκων ... μή ... μέγα εἰπεῖν”之后，跟在“ἀλλά”后面表示肯定的命令“（反而应当）托付”。
- §22.315ῥέζοι
现在希求式。由于主句动词为表示反复的未完成过去式“παύεσκον”（我常劝阻），关系从句中的希求式表示过去反复发生或泛指的行为（表示“每当有人做出这等事时”）。
- §22.322μέλλεις ἀρήμεναι
“μέλλω”接不定式，表示对过去的盖然性或强烈推测：“你当时想必曾（如此）祈祷”。
- §22.333ἵζοιτο
熟虑希求式（deliberative optative）。由表示思量的动词“μερμήριζεν”（犹豫不决）引导，在间接疑问句中表示两难的选择（“是应当坐下……还是应当乞求”），与337句中的“λίσσοιτο”相呼应。
- §22.348παραείδειν
受“ἔοικα”（适合、适宜）引导的不定式。与格“τοι”（对你）修饰“παραείδειν”。