奥德修斯张弓引弦并射穿斧孔｜《奥德赛》§21.363-21.434（荷马）希腊语原文与中文翻译

πλαγκτέ; τάχʼ αὖ σʼ ἐφʼ ὕεσσι κύνες ταχέες κατέδονται

“流浪汉！很快，你自己养肥的那些猎犬就会在猪群旁

οἶον ἀπʼ ἀνθρώπων, οὓς ἔτρεφες, εἴ κεν Ἀπόλλων

将你咬死在远离人烟的地方，要是阿波罗

ἡμῖν ἱλήκῃσι καὶ ἀθάνατοι θεοὶ ἄλλοι.

对我们发慈悲，还有其他不死的神明也是。”

ὣς φάσαν, αὐτὰρ, ὁ θῆκε φέρων αὐτῇ ἐνὶ χώρῃ,

他们这样说；而他，由于害怕，便把正拿着的弓放回了原地，

δείσας, οὕνεκα πολλοὶ ὁμόκλεον ἐν μεγάροισιν.

因为殿堂里有许多人在一起朝他呵斥。

Τηλέμαχος δʼ ἑτέρωθεν ἀπειλήσας ἐγεγώνει·

但忒勒马科斯在另一边大声威胁着喊道：

ἄττα, πρόσω φέρε τόξα· τάχʼ οὐκ εὖ πᾶσι πιθήσεις

“老爹，把弓拿过来！很快你就会明白，顺从所有的人并不是好事，

μή σε καὶ ὁπλότερός περ ἐὼν ἀγρόνδε δίωμαι¹,

免得我虽然比你年轻，也把你赶到田野里去，

βάλλων χερμαδίοισι· βίηφι δὲ φέρτερός εἰμι.

用石块砸你；因为在力气上，我比你更强。

αἲ γὰρ πάντων τόσσον, ὅσοι κατὰ δώματʼ ἔασι,

但愿在双手和力量上，我比这殿堂里

μνηστήρων χερσίν τε βίηφί τε φέρτερος εἴην·

所有的求婚者都强那么多；

τῷ κε τάχα στυγερῶς τινʼ ἐγὼ πέμψαιμι νέεσθαι

那样我很快就会把他们中的一些人惨痛地赶出

ἡμετέρου ἐξ οἴκου, ἐπεὶ κακὰ μηχανόωνται.

我们的家门，因为他们正在策划恶毒的阴谋。”

ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ἐπʼ αὐτῷ ἡδὺ γέλασσαν

他这样说，所有的求婚者都对他快意地哄笑起来，

μνηστῆρες, καὶ δὴ μέθιεν χαλεποῖο χόλοιο

并且平息了对忒勒马科斯那

Τηλεμάχῳ· τὰ δὲ τόξα φέρων ἀνὰ δῶμα συβώτης

严厉怒火。而那牧猪人拿着弓走过大厅，

ἐν χείρεσσʼ Ὀδυσῆϊ δαΐφρονι θῆκε παραστάς.

走到睿智的奥德修斯身旁，交到了他的手里。

ἐκ δὲ καλεσσάμενος προσέφη τροφὸν Εὐρύκλειαν·

接着，他把乳母欧律克勒亚叫到门外，对她说道：

Τηλέμαχος κέλεταί σε, περίφρων Εὐρύκλεια,

“聪慧的欧律克勒亚啊，忒勒马科斯吩咐你，

κληῗσαι μεγάροιο θύρας πυκινῶς ἀραρυίας.

把大厅那扇紧闭的门户锁好。

ἢν δέ τις ἤ στοναχῆς ἠὲ κτύπου ἔνδον ἀκούσῃ

要是有人在我们的院落里，听见里面

ἀνδρῶν ἡμετέροισιν ἐν ἕρκεσι, μή τι θύραζε

传来男人们的呻吟声或嘈杂声，绝不可走到门外来，

προβλώσκειν, ἀλλʼ αὐτοῦ ἀκὴν ἔμεναι παρὰ ἔργῳ.

而是要安静地留在原地，操持自己的活计。”

ὣς ἄρʼ ἐφώνησεν, τῇ δʼ ἄπτερος ἔπλετο μῦθος,

他这样说着，而对她来说，那话语未曾插翅飞走；

κλήϊσεν δὲ θύρας μεγάρων εὖ ναιεταόντων.

她锁上了那座建构良好的殿堂的大门。

σιγῇ δʼ ἐξ οἴκοιο Φιλοίτιος ἆλτο θύραζε,

斐洛伊提乌斯则静静地从屋里跳到门外，

κλήϊσεν δʼ ἄρʼ ἔπειτα θύρας εὐερκέος αὐλῆς.

锁上了那座围墙坚固的庭院的大门。

κεῖτο δʼ ὑπʼ αἰθούσῃ ὅπλον νεὸς ἀμφιελίσσης

廊下下正放着一条双头弯船的

βύβλινον, ᾧ ῥʼ ἐπέδησε θύρας, ἐς δʼ ἤϊεν αὐτός·

纸草缆绳，他用它拴紧了大门，然后自己走了进来；

ἕζετʼ ἔπειτʼ ἐπὶ δίφρον ἰών, ἔνθεν περ ἀνέστη,

随后他走过去，坐在他刚才起身的凳子上，

εἰσορόων Ὀδυσῆα. ὁ δʼ ἤδη τόξον ἐνώμα

注视着奥德修斯。此时奥德修斯已经握住了弓，

πάντη ἀναστρωφῶν, πειρώμενος ἔνθα καὶ ἔνθα,

四下里翻转着它，在各处尝试着，

μὴ κέρα ἶπες ἔδοιεν ἀποιχομένοιο ἄνακτος.

唯恐在主人离家的日子里，角弓已被虫子蛀蚀。

ὧδε τις εἴπεσκεν ἰδὼν ἐς πλησίον ἄλλον·

见此情景，有人看着身旁的人这样说道：

ἦ τις θηητὴρ καὶ ἐπίκλοπος ἔπλετο τόξων·

“这家伙想必是个弓的鉴赏家和行家；

ἤ ῥά νύ που τοιαῦτα καὶ αὐτῷ οἴκοθι κεῖται

或者是他自己家里也存着这样的家伙，

ἢ ὅ γʼ ἐφορμᾶται ποιησέμεν, ὡς ἐνὶ χερσὶ

或者他正盘算着要造一把，看这个饱经沧桑的

νωμᾷ ἔνθα καὶ ἔνθα κακῶν ἔμπαιος ἀλήτης.

流浪人，正用双手在各处不停地翻弄着它。”

ἄλλος δʼ αὖ εἴπεσκε νέων ὑπερηνορεόντων·

另一个傲慢的青年又说道：

αἲ γὰρ δὴ τοσσοῦτον ὀνήσιος ἀντιάσειεν

“但愿这人能得到同样多的好处，

ὡς² οὗτός ποτε τοῦτο δυνήσεται ἐντανύσασθαι.

正如他有朝一日能够把这弓拉开一样！”

ὣς ἄρʼ ἔφαν μνηστῆρες· ἀτὰρ πολύμητις Ὀδυσσεύς,

求婚者们这样议论着；然而足智多谋的奥德修斯，

αὐτίκʼ ἐπεὶ μέγα τόξον ἐβάστασε καὶ ἴδε πάντη,

一拿起那张大弓，四下里查看清楚后，

ὡς ὅτʼ ἀνὴρ φόρμιγγος ἐπιστάμενος καὶ ἀοιδῆς

就像一个精通竖琴和歌唱的乐人，

ῥηϊδίως ἐτάνυσσε νέῳ περὶ κόλλοπι χορδήν,

把琴弦轻易地套在新的琴轴上，

ἅψας ἀμφοτέρωθεν ἐϋστρεφὲς ἔντερον οἰός,

两端系紧那绞得很细的羊肠线一样，

ὣς ἄρʼ ἄτερ σπουδῆς τάνυσεν μέγα τόξον Ὀδυσσεύς.

奥德修斯就这样毫不费力地拉开了那张大弓。

δεξιτερῇ ἄρα χειρὶ λαβὼν πειρήσατο νευρῆς·

接着，他用右手拿着并拨弄琴弦试了试，

ἡ δʼ ὑπὸ καλὸν ἄεισε, χελιδόνι εἰκέλη αὐδήν.

琴弦发出了清脆悦耳的声音，宛如燕子的鸣啭。

μνηστῆρσιν δʼ ἄρʼ ἄχος γένετο μέγα, πᾶσι δʼ ἄρα χρὼς

求婚者们登时大惊失色，所有人的面色

ἐτράπετο· Ζεὺς δὲ μεγάλʼ ἔκτυπε σήματα φαίνων·

苍白；宙斯显现神迹，震天动地地打了个响雷。

γήθησέν τʼ ἄρʼ ἔπειτα πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς.

于是，那历尽坎坷的高贵奥德修斯心中大喜，

ὅττι ῥά οἱ τέρας ἧκε Κρόνου πάϊς ἀγκυλομήτεω·

因为那足智多谋的克罗诺斯之子给他降下了征兆。

εἵλετο δʼ ὠκὺν ὀϊστόν, ὅ οἱ παρέκειτο τραπέζῃ

他拿起一支放在身旁桌上的快箭，

γυμνός· τοὶ δʼ ἄλλοι κοίλης ἔντοσθε φαρέτρης

它露在外面；而其余的箭都在空心的箭袋里，

κείατο, τῶν τάχʼ ἔμελλον Ἀχαιοὶ πειρήσεσθαι.

阿开亚人很快就会领教到它们的厉害。

τόν ῥʼ ἐπὶ πήχει ἑλὼν ἕλκεν νευρὴν γλυφίδας τε,

他把箭搭在弓把上，拉紧了弓弦和箭尾，

αὐτόθεν ἐκ δίφροιο καθήμενος, ἧκε δʼ ὀϊστὸν

就坐在他原先起身的凳子上，把箭射了出去，

ἄντα τιτυσκόμενος, πελέκεων δʼ οὐκ ἤμβροτε πάντων

他径直瞄准，没有漏过所有斧头的第一个柄孔，

πρώτης στειλειῆς³, διὰ δʼ ἀμπερὲς ἦλθε θύραζε

那沉重的青铜箭头直穿而过，

ἰὸς χαλκοβαρής· ὁ δὲ Τηλέμαχον προσέειπε·

射向门外。随后他对忒勒马科斯说道：

Τηλέμαχʼ, οὔ σʼ ὁ ξεῖνος ἐνὶ μεγάροισιν ἐλέγχει

“忒勒马科斯，坐在你殿堂里的这位客人并没有给你丢脸，

ἥμενος, οὐδέ τι τοῦ σκοποῦ ἤμβροτον οὐδέ τι τόξον

我既没有脱靶，也没有在拉弓上

δὴν ἔκαμον τανύων· ἔτι μοι μένος ἔμπεδόν ἐστιν,

费劲太久；我的力量依然稳固，

οὐχ ὥς με μνηστῆρες ἀτιμάζοντες ὄνονται.

绝不像那些求婚者作践并藐视我时所说的那样。

νῦν δʼ ὥρη καὶ δόρπον Ἀχαιοῖσιν τετυκέσθαι

现在，该是在天亮时为阿开亚人准备晚餐的时候了，

ἐν φάει, αὐτὰρ ἔπειτα καὶ ἄλλως ἑψιάασθαι

随后还要用其他方式欢娱，

μολπῇ καὶ φόρμιγγι· τὰ γάρ τʼ ἀναθήματα δαιτός.

伴着歌声和琴音；因为这些是宴席上的点缀。”

ἦ καὶ ἐπʼ ὀφρύσι νεῦσεν· ὁ δʼ ἀμφέθετο ξίφος ὀξὺ

他说着，用眉毛示意；忒勒马科斯便佩上了他的利剑，

Τηλέμαχος, φίλος υἱὸς Ὀδυσσῆος θείοιο,

忒勒马科斯，那神圣奥德修斯的亲爱之子，

ἀμφὶ δὲ χεῖρα φίλην βάλεν ἔγχεϊ, ἄγχι δʼ ἄρʼ αὐτοῦ

他的手紧紧握住了标枪，就在他的身旁，

πὰρ θρόνον ἑστήκει κεκορυθμένος αἴθοπι χαλκῷ.

靠着凳子，他全身披挂着闪亮的青铜甲胄站立着。

语法注3 条

§21.369μή σε ... δίωμαι
μή 引导表示担忧或警告的独立从句，后接虚拟语气 δίωμαι（“免得我追赶你”），表达强烈的威胁或预防性警告；亦可理解为依附于前句命令语气之下的否定目的从句。
§21.402αἲ γὰρ δὴ τοσσοῦτον ὀνήσιος ἀντιάσειεν ὡς ...
αἲ γάρ 连用欲求语气动词 ἀντιάσειεν 表示一种强烈的讽刺性祝愿。结合 ὡς 从句中的将来直说语气 δυνήσεται，意为“但愿他得到的益处（运气），正如同他有朝一日能拉开这弓的程度一样”（暗指其可能性为零）。
§21.421πελέκεων δʼ οὐκ ἤμβροτε πάντων πρώτης στειλειῆς
属格 πελέκεων 受动词 ἤμβροτε（ἁμαρτάνω“脱靶、错过”的不定过去时）支配。πρώτης στειλειῆς 指“第一个（斧头的）柄孔”，说明箭直穿了所有排开之斧的这一孔道。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:21.363-21.434