特勒马科斯的尝试与求婚者的试射｜《奥德赛》§21.76-21.147（荷马）希腊语原文与中文翻译

καὶ διοϊστεύσῃ πελέκεων δυοκαίδεκα πάντων,

并一箭射穿这全部十二把斧头的人，

τῷ κεν ἅμʼ ἑσποίμην, νοσφισσαμένη τόδε δῶμα

我便将与他同行，离开这所

κουρίδιον, μάλα καλόν, ἐνίπλειον βιότοιο,

我正室丈夫的、极为美丽且充满生活资财的府邸；

τοῦ¹ ποτὲ μεμνήσεσθαι ὀΐομαι ἔν περ ὀνείρῳ.

我想，即便是在梦中，我也定会常常回忆起它。”

ὣς φάτο, καί ῥʼ Εὔμαιον ἀνώγει, δῖον ὑφορβόν,

她这样说着，随即便命令高贵的猪倌尤迈俄斯，

τόξον μνηστήρεσσι θέμεν πολιόν τε σίδηρον.

将弓和灰色的铁置于求婚者们面前。

δακρύσας δʼ Εὔμαιος ἐδέξατο καὶ κατέθηκε·

尤迈俄斯流着泪接过来放好；

κλαῖε δὲ βουκόλος ἄλλοθʼ, ἐπεὶ ἴδε τόξον ἄνακτος.

另一边的牛倌见到了主人的弓，也落下了眼泪。

Ἀντίνοος δʼ ἐνένιπεν ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζε·

安提诺乌斯则斥责他们，开口说道：

νήπιοι ἀγροιῶται, ἐφημέρια φρονέοντες,

“愚蠢的乡巴佬，只顾眼前的糊涂虫！

ἆ δειλώ, τί νυ δάκρυ κατείβετον ἠδὲ γυναικὶ

啊，可怜的人，你们现在为何流泪，去扰乱

θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν ὀρίνετον; ᾗ τε καὶ ἄλλως

这位妇人胸中的心境？她的心本就

κεῖται ἐν ἄλγεσι θυμός, ἐπεὶ φίλον ὤλεσʼ ἀκοίτην.

处于哀痛之中，因为她失去了亲爱的丈夫。

ἀλλʼ ἀκέων δαίνυσθε καθήμενοι, ἠὲ θύραζε

你们不如安静地坐下吃喝，或者去到门外

κλαίετον ἐξελθόντε, κατʼ αὐτόθι τόξα λιπόντε,

痛哭，把这张弓留在这里，

μνηστήρεσσιν ἄεθλον ἀάατον· οὐ γὰρ ὀΐω

作为求婚者们一项决一雌雄的竞技；因为我不认为

ῥηϊδίως τόδε τόξον ἐΰξοον ἐντανύεσθαι.

这张精磨的弓能够被轻易拉开。

οὐ γάρ τις μέτα τοῖος ἀνὴρ ἐν τοίσδεσι πᾶσιν

因为在所有这些人中，没有一个男子

οἷος Ὀδυσσεὺς ἔσκεν· ἐγὼ δέ μιν αὐτὸς ὄπωπα,

能像昔日的奥德修斯那样；我自己曾亲眼见过他，

καὶ γὰρ μνήμων εἰμί, πάϊς δʼ ἔτι νήπιος ἦα.

至今我还记得，虽然那时我还只是个年幼的孩子。”

ὣς φάτο, τῷ δʼ ἄρα θυμὸς ἐνὶ στήθεσσιν ἐώλπει

他这样说，但他的心中却期望着

νευρὴν ἐντανύσειν διοϊστεύσειν τε σιδήρου.

自己能拉开弓弦并射穿铁斧。

ἦ τοι ὀϊστοῦ γε πρῶτος γεύσεσθαι ἔμελλεν

然而，他注定要成为第一个尝到矢弹滋味的人，

ἐκ χειρῶν Ὀδυσῆος ἀμύμονος, ὃν τότʼ ἀτίμα

那矢弹来自无瑕的奥德修斯之手；正是他，当时

ἥμενος ἐν μεγάροις, ἐπὶ δʼ ὤρνυε πάντας ἑταίρους.

坐在大殿里侮辱奥德修斯，并煽动所有的同伴。

τοῖσι δὲ καὶ μετέειφʼ ἱερὴ ἲς Τηλεμάχοιο·

随后，特勒马科斯那神圣的力量对他们说道：

ὢ πόποι, ἦ μάλα με Ζεὺς ἄφρονα θῆκε Κρονίων·

“天哪，克罗诺斯之子宙斯真让我变得彻底糊涂了。

μήτηρ μέν μοί φησι φίλη, πινυτή περ ἐοῦσα,

我亲爱的母亲，尽管她如此聪慧，却对我说

ἄλλῳ ἅμʼ ἕψεσθαι νοσφισσαμένη τόδε δῶμα·

她将跟随他人，离开这所宅邸；

αὐτὰρ ἐγὼ γελόω καὶ τέρπομαι ἄφρονι θυμῷ.

而我却在愚蠢的心中发笑，并感到欢喜。

ἀλλʼ ἄγετε, μνηστῆρες, ἐπεὶ τόδε φαίνετʼ ἄεθλον,

来吧，求婚者们，既然这场竞技已展现出来——

οἵη νῦν οὐκ ἔστι γυνὴ κατʼ Ἀχαιΐδα γαῖαν,

这样一位妇人，如今在整个阿开亚的大地上再也找不出第二位，

οὔτε Πύλου ἱερῆς οὔτʼ Ἄργεος οὔτε Μυκήνης·

无论是在神圣的皮洛斯、阿尔戈斯，还是在迈锡尼，

οὔτʼ αὐτῆς Ἰθάκης οὔτʼ ἠπείροιο μελαίνης·

抑或是在伊萨卡本身，或是在黑暗的大陆上；

καὶ δʼ αὐτοὶ τόδε γʼ ἴστε· τί με χρὴ μητέρος αἴνου;

你们自己也知道这一点；我又何必亲自赞美母亲？

ἀλλʼ ἄγε μὴ μύνῃσι παρέλκετε μηδʼ ἔτι τόξου

来吧，不要用借口拖延，也不要再

δηρὸν ἀποτρωπᾶσθε τανυστύος, ὄφρα ἴδωμεν.

迟迟不肯拉弓试炼，让我们看个究竟。

καὶ δέ κεν αὐτὸς ἐγὼ τοῦ τόξου πειρησαίμην·

我自己也想试一试这张弓；

εἰ δέ κεν ἐντανύσω διοϊστεύσω τε σιδήρου,

如果我能拉开它并射穿铁斧，

οὔ κέ μοι ἀχνυμένῳ τάδε δώματα πότνια μήτηρ

我那尊贵的母亲便不会在我悲伤时离开这所府邸，

λείποι² ἅμʼ ἄλλῳ ἰοῦσʼ, ὅτʼ ἐγὼ κατόπισθε λιποίμην

与他人同行，而我则会被留在身后，

οἷός τʼ ἤδη πατρὸς ἀέθλια κάλʼ ἀνελέσθαι.

作为一个如今有能力承袭父亲那精美奖掖的人。”

ἦ καὶ ἀπʼ ὤμοιϊν χλαῖναν θέτο φοινικόεσσαν

他说完，便从肩上脱下了红色的斗篷，

ὀρθὸς ἀναΐξας, ἀπὸ δὲ ξίφος ὀξὺ θέτʼ ὤμων.

挺身跃起，并从肩头解下了锐利的佩剑。

πρῶτον μὲν πελέκεας στῆσεν, διὰ τάφρον ὀρύξας

他首先安插了那些斧头，挖了一条

πᾶσι μίαν μακρήν, καὶ ἐπὶ στάθμην ἴθυνεν,

贯穿所有斧头的一长条深沟，并用墨线校正，

ἀμφὶ δὲ γαῖαν ἔναξε· τάφος δʼ ἕλε πάντας ἰδόντας,

并在四周将土拍实。看见的人无不感到惊异，

ὡς εὐκόσμως στῆσε· πάρος δʼ οὐ πώ ποτʼ ὀπώπει.

惊异于他竟安插得如此整齐，尽管他以前从未见过。

στῆ δʼ ἄρʼ ἐπʼ οὐδὸν ἰὼν καὶ τόξου πειρήτιζε.

随后，他走上前站在门槛上，开始试弓。

τρὶς μέν μιν πελέμιξεν ἐρύσσεσθαι μενεαίνων,

他三次拉动它，渴望将其拽满，

τρὶς δὲ μεθῆκε βίης, ἐπιελπόμενος τό γε θυμῷ,

三次他又松了劲，但心中仍期望着

νευρὴν ἐντανύειν διοϊστεύσειν τε σιδήρου.

能拉开弓弦并射穿铁斧。

καί νύ κε δή ῥʼ ἐτάνυσσε³ βίῃ τὸ τέταρτον ἀνέλκων,

就在第四次使劲拉起、几乎就要将它拉开时，

ἀλλʼ Ὀδυσεὺς ἀνένευε καὶ ἔσχεθεν ἱέμενόν περ.

奥德修斯向他示意否定，阻止了正欲尝试的他。

τοῖς δʼ αὖτις μετέειφʼ ἱερὴ ἲς Τηλεμάχοιο·

特勒马科斯那神圣的力量再次对他们说道：

ὢ πόποι, ἦ καὶ ἔπειτα κακός τʼ ἔσομαι καὶ ἄκικυς,

“天哪，难道我今后注定要成为一个懦弱无能的人，

ἠὲ νεώτερός εἰμι καὶ οὔ πω χερσὶ πέποιθα

还是因为我还太年轻，还不曾信任自己的双手

ἄνδρʼ ἀπαμύνασθαι, ὅτε τις πρότερος χαλεπήνῃ.

能在别人首先挑衅我时将其击退？

ἀλλʼ ἄγεθʼ, οἵ περ ἐμεῖο βίῃ προφερέστεροί ἐστε,

那么来吧，你们这些力量胜过我的人，

τόξου πειρήσασθε, καὶ ἐκτελέωμεν ἄεθλον.

试一试这张弓，让我们结束这场竞技。”

ὣς εἰπὼν τόξον μὲν ἀπὸ ἕο θῆκε χαμᾶζε,

说完，他将弓从身上放落到地上，

κλίνας κολλητῇσιν ἐϋξέστῃς σανίδεσσιν,

将其靠在打磨光滑、拼接紧密的门板上，

αὐτοῦ δʼ ὠκὺ βέλος καλῇ προσέκλινε κορώνῃ,

并在旁边将锐利的箭靠在美丽的门把手旁，

ἂψ δʼ αὖτις κατʼ ἄρʼ ἕζετʼ ἐπὶ θρόνου ἔνθεν ἀνέστη.

随后又坐回了他刚刚站起的那张椅子上。

τοῖσιν δʼ Ἀντίνοος μετέφη, Εὐπείθεος υἱός·

此时，安提诺乌斯对他们开口说道，他是欧庇特斯之子：

ὄρνυσθʼ ἑξείης ἐπιδέξια πάντες ἑταῖροι,

“同伴们，大家按从左到右的顺序依次站起来，

ἀρξάμενοι τοῦ χώρου ὅθεν τέ περ οἰνοχοεύει.

从那个斟酒的地方开始。”

ὣς ἔφατʼ Ἀντίνοος, τοῖσιν δʼ ἐπιήνδανε μῦθος.

安提诺乌斯这样说，这个提议让他们十分赞同。

Λειώδης δὲ πρῶτος ἀνίστατο, Οἴνοπος υἱός,

雷奥得斯第一个站了起来，他是欧诺普斯之子，

ὅ σφι θυοσκόος ἔσκε, παρὰ κρητῆρα δὲ καλὸν

他是他们的祭司，在美丽的混酒缸旁

ἷζε μυχοίτατος αἰέν· ἀτασθαλίαι δέ οἱ οἴῳ

总是坐在最里面的角落；对他独自一人而言，他们的暴行

ἐχθραὶ ἔσαν, πᾶσιν δὲ νεμέσσα μνηστήρεσσιν·

是可憎的，他对所有的求婚者都感到愤慨。

语法注3 条

§§21.79τοῦ
以此前的中性名词 `δῶμα`（第77行）为先行词的关系代词属格，充当支配属格的动词 `μεμνήσεσθαι`（μνάομαι）的宾语。
§§21.115λείποι
该处为潜在希求语气（`οὔ κέ ... λείποι`），作为归结句，与第114行的条件从句 `εἰ δέ κεν ἐντανύσω...`（虚拟语气 + κεν）相呼应，表示如果特勒马科斯自己能拉开弓这一假设下的未来可能性。
§§21.128ἐτάνυσσε
不定过去时直说语气伴随助词 `κε`，表示对过去事实相反的假设归结（虚拟语气）。接下来的 `ἀλλʼ` 分句表明这一结果在现实中被阻止了。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:21.76-21.147