取出奥德修斯之弓与提出拉弓比赛｜《奥德赛》§21.1-21.75（荷马）希腊语原文与中文翻译

τῇ δʼ ἄρʼ ἐπὶ φρεσὶ θῆκε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη,

这时，闪眸女神雅典娜将一个想法放入了

κούρῃ Ἰκαρίοιο, περίφρονι Πηνελοπείῃ,

伊卡里奥斯的女儿、贤明的佩涅罗佩的脑海中，

τόξον μνηστήρεσσι θέμεν πολιόν τε σίδηρον

让她把弓和灰色的铁放在求婚者们面前，

ἐν μεγάροις Ὀδυσῆος, ἀέθλια καὶ φόνου ἀρχήν¹.

在奥德修斯的府邸中，作为比赛的开始，也是屠杀的开端。

κλίμακα δʼ ὑψηλὴν προσεβήσετο οἷο δόμοιο,

她登上了自己家中的高大台阶，

εἵλετο δὲ κληῗδʼ εὐκαμπέα χειρὶ παχείῃ

用她丰满的手拿起了那把弯曲的、

καλὴν χαλκείην· κώπη δʼ ἐλέφαντος ἐπῆεν.

美丽的青铜钥匙，钥匙上附着象牙的把手。

βῆ δʼ ἴμεναι θάλαμόνδε σὺν ἀμφιπόλοισι γυναιξὶν

她和侍女们一起走向最深处的

ἔσχατον· ἔνθα δέ οἱ κειμήλια κεῖτο ἄνακτος,

宝物库，那里存放着主人的财宝，

χαλκός τε χρυσός τε πολύκμητός τε σίδηρος.

青铜、黄金，以及费尽心力锻造的铁。

ἔνθα δὲ τόξον κεῖτο παλίντονον ἠδὲ φαρέτρη

那里放着那张反弯的强弓和装矢的

ἰοδόκος, πολλοὶ δʼ ἔνεσαν στονόεντες ὀϊστοί,

箭筒，里面有许多令人痛苦叹息的箭。

δῶρα τά οἱ ξεῖνος Λακεδαίμονι δῶκε τυχήσας²

那是他在拉刻代蒙相遇时，一位客人送给他的礼物，

Ἴφιτος Εὐρυτίδης, ἐπιείκελος ἀθανάτοισι.

也就是像不死神明一样的、埃乌里托斯之子伊皮托斯。

τὼ δʼ ἐν Μεσσήνῃ ξυμβλήτην ἀλλήλοιϊν

他们两人是在梅塞内相遇的，

οἴκῳ ἐν Ὀρτιλόχοιο δαΐφρονος. ἦ τοι Ὀδυσσεὺς

在思虑聪慧的奥尔提洛科斯的家中。实际上，奥德修斯

ἦλθε μετὰ χρεῖος, τό ῥά οἱ πᾶς δῆμος ὄφελλε·

是为了追讨一笔债务而去的，那是所有的人民都欠他的；

μῆλα γὰρ ἐξ Ἰθάκης Μεσσήνιοι ἄνδρες ἄειραν

因为梅塞内的男人们用多桨的船从伊萨卡

νηυσὶ πολυκλήϊσι τριηκόσιʼ ἠδὲ νομῆας.

掠走了三百只羊，连同牧羊人一并抢走。

τῶν ἕνεκʼ ἐξεσίην πολλὴν ὁδὸν ἦλθεν³ Ὀδυσσεὺς

为了这些，奥德修斯踏上了遥远的使者之路，

παιδνὸς ἐών· πρὸ γὰρ ἧκε πατὴρ ἄλλοι τε γέροντες.

尽管当时他还是个年轻小伙；因为他的父亲和其他长者们派遣了他。

Ἴφιτος αὖθʼ ἵππους διζήμενος, αἵ οἱ ὄλοντο

而伊皮托斯当时则在寻找他丢失的

δώδεκα θήλειαι, ὑπὸ δʼ ἡμίονοι ταλαεργοί·

十二匹母马，以及它们带动的辛勤工作的骡子；

αἳ δή οἱ καὶ ἔπειτα φόνος καὶ μοῖρα γένοντο,

这些马儿后来真的成了他的死因和命运，

ἐπεὶ δὴ Διὸς υἱὸν ἀφίκετο καρτερόθυμον,

当他来到宙斯那刚毅心肠的儿子，

φῶθʼ Ἡρακλῆα, μεγάλων ἐπιίστορα ἔργων,

大工作者、赫拉克勒斯身边时。

ὅς μιν ξεῖνον ἐόντα κατέκτανεν ᾧ ἐνὶ οἴκῳ,

尽管伊皮托斯是客人，赫拉克勒斯却在自己的家中将他杀害，

σχέτλιος, οὐδὲ θεῶν ὄπιν ᾐδέσατʼ οὐδὲ τράπεζαν,

这个无情的人，既不敬畏神明的惩罚，也不尊重

τὴν ἥν οἱ παρέθηκεν· ἔπειτα δὲ πέφνε καὶ αὐτόν,

自己为他摆上的食桌；然后杀害了客人的身体，

ἵππους δʼ αὐτὸς ἔχε κρατερώνυχας ἐν μεγάροισι.

自己则把那铁蹄的骏马留在府邸之中。

τὰς ἐρέων Ὀδυσῆϊ συνήντετο, δῶκε δὲ τόξον,

伊皮托斯在寻找这些马时与奥德修斯相遇，并把弓送给了他。

τὸ πρὶν μέν ῥʼ ἐφόρει μέγας Εὔρυτος, αὐτὰρ ὁ παιδὶ

这弓昔日由伟大的埃乌里托斯所佩带，而在他临死时，

κάλλιπʼ ἀποθνῄσκων ἐν δώμασιν ὑψηλοῖσι.

他在高大的殿宇中将其留给了儿子。

τῷ δʼ Ὀδυσεὺς ξίφος ὀξὺ καὶ ἄλκιμον ἔγχος ἔδωκεν,

奥德修斯则送给他一把锋利的剑和一支强力的矛，

ἀρχὴν ξεινοσύνης προσκηδέος· οὐδὲ τραπέζῃ

作为深厚待客情谊的开始。但在食桌上

γνώτην ἀλλήλων⁴· πρὶν γὰρ Διὸς υἱὸς ἔπεφνεν

他们并没能共同宴饮以深交；因为在此之前，宙斯之子杀害了

Ἴφιτον Εὐρυτίδην, ἐπιείκελον ἀθανάτοισιν,

埃乌里托斯之子、像不死神明一样的伊皮托斯，

ὅς οἱ τόξον ἔδωκε. τὸ δʼ οὔ ποτε δῖος Ὀδυσσεὺς

也就是把弓送给奥德修斯的人。那张弓，高贵的奥德修斯

ἐρχόμενος πόλεμόνδε μελαινάων ἐπὶ νηῶν

在乘坐黑色战船去往战场时，

ᾑρεῖτʼ, ἀλλʼ αὐτοῦ μνῆμα ξείνοιο φίλοιο

从未带走过，而是将其作为心爱客人的纪念，

κέσκετʼ ἐνὶ μεγάροισι, φόρει δέ μιν ἧς ἐπὶ γαίης.

珍藏在自己的大殿中，只有在自己的土地上时他才佩带它。

ἡ δʼ ὅτε δὴ θάλαμον τὸν ἀφίκετο δῖα γυναικῶν

当这位高贵的妇人来到那个房间，

οὐδόν τε δρύϊνον προσεβήσετο, τόν ποτε τέκτων

并踩上那橡木的门槛时，这门槛昔日由木匠

ξέσσεν ἐπισταμένως καὶ ἐπὶ στάθμην ἴθυνεν,

熟练地刨光并用测量线拉直，

ἐν δὲ σταθμοὺς ἄρσε, θύρας δʼ ἐπέθηκε φαεινάς,

并在其中安上门框，装上闪亮的房门，

αὐτίκʼ ἄρʼ ἥ γʼ ἱμάντα θοῶς ἀπέλυσε κορώνης,

她随即迅速解开了门环上的带子，

ἐν δὲ κληῗδʼ ἧκε, θυρέων δʼ ἀνέκοπτεν ὀχῆας

把钥匙插进去，瞄准方向，

ἄντα τιτυσκομένη· τὰ δʼ ἀνέβραχεν ἠΰτε ταῦρος

顶开了房门的门闩；门扉发出了像是在牧场上

βοσκόμενος λειμῶνι· τόσʼ ἔβραχε καλὰ θύρετρα

吃草的公牛般的巨响；这美丽的门扉被钥匙撞击时，

πληγέντα κληΐδι, πετάσθησαν δέ οἱ ὦκα.

发出了如此剧烈的轰鸣，并迅速在她面前敞开。

ἡ δʼ ἄρʼ ἐφʼ ὑψηλῆς σανίδος βῆ· ἔνθα δὲ χηλοὶ

她踏上了高处的木板台。那里

ἕστασαν, ἐν δʼ ἄρα τῇσι θυώδεα εἵματʼ ἔκειτο.

放着箱柜，里面装有香气四溢的衣物。

ἔνθεν ὀρεξαμένη ἀπὸ πασσάλου αἴνυτο τόξον

她从那里伸手从钉子上取下了弓，

αὐτῷ γωρυτῷ, ὅς οἱ περίκειτο φαεινός.

连同包裹着它的闪亮的弓袋。

ἑζομένη δὲ κατʼ αὖθι, φίλοις ἐπὶ γούνασι θεῖσα,

她就地坐下，把它放在自己亲爱的膝盖上，

κλαῖε μάλα λιγέως, ἐκ δʼ ᾕρεε τόξον ἄνακτος.

大声地哭泣起来，并取出了主人的这张弓。

ἡ δʼ ἐπεὶ οὖν τάρφθη πολυδακρύτοιο γόοιο,

在她终于满足了满是泪水的悲痛哭泣之后，

βῆ ῥʼ ἴμεναι μέγαρόνδε μετὰ μνηστῆρας ἀγαυοὺς

她走向大殿去见那些高傲的求婚者，

τόξον ἔχουσʼ ἐν χειρὶ παλίντονον ἠδὲ φαρέτρην

手里拿着那张反弯的强弓和装矢的

ἰοδόκον· πολλοὶ δʼ ἔνεσαν στονόεντες ὀϊστοί.

箭筒，里面有许多令人痛苦叹息的箭。

τῇ δʼ ἄρʼ ἅμʼ ἀμφίπολοι φέρον ὄγκιον, ἔνθα σίδηρος

侍女们和她一起搬着那个箱子，里面

κεῖτο πολὺς καὶ χαλκός, ἀέθλια τοῖο ἄνακτος.

放着许多铁和青铜，是主人的比赛奖品。

ἡ δʼ ὅτε δὴ μνηστῆρας ἀφίκετο δῖα γυναικῶν,

当这位高贵的妇人来到求婚者们面前，

στῆ ῥα παρὰ σταθμὸν τέγεος πύκα ποιητοῖο,

她站在建造精固的屋顶支柱旁，

ἄντα παρειάων σχομένη λιπαρὰ κρήδεμνα.

在双颊前拉起亮丽的面纱；

ἀμφίπολος δʼ ἄρα οἱ κεδνὴ ἑκάτερθε παρέστη.

一位忠实的侍女分别侍立在她两旁。

αὐτίκα δὲ μνηστῆρσι μετηύδα καὶ φάτο μῦθον·

她随即对求婚者们发言并说：

κέκλυτέ μευ, μνηστῆρες ἀγήνορες, οἳ τόδε δῶμα

“请听我说，高傲的求婚者们，你们把这个家

ἐχράετʼ ἐσθιέμεν καὶ πινέμεν ἐμμενὲς αἰεὶ

作为不断吃喝的场所，永远没完没了，

ἀνδρὸς ἀποιχομένοιο πολὺν χρόνον· οὐδέ τινʼ ἄλλην

在主人长期离家的情况下；而你们却无法

μύθου ποιήσασθαι ἐπισχεσίην ἐδύνασθε⁵,

为你们的拖延制造任何其他的借口，

ἀλλʼ ἐμὲ ἱέμενοι γῆμαι θέσθαι τε γυναῖκα.

除了你们急切地想娶我并把我纳为妻子。

ἀλλʼ ἄγετε, μνηστῆρες, ἐπεὶ τόδε φαίνετʼ ἄεθλον.

但是来吧，求婚者们，既然这场比赛已经摆在面前；

θήσω γὰρ μέγα τόξον Ὀδυσσῆος θείοιο·

因为我将拿出神圣奥德修斯的大弓；

ὃς δέ κε ῥηΐτατʼ ἐντανύσῃ βιὸν ἐν παλάμῃσι

谁能用双手最轻易地拉开这弓，

语法注5 条

§21.4ἀέθλια καὶ φόνου ἀρχήν
名词 "ἀέθλια"（比赛）和 "ἀρχήν"（开端）与前面的不定式从句 "τόξον μνηστήρεσσι θέμεν πολιόν τε σίδηρον"（把弓和灰色的铁放在求婚者们面前）作同格语，用以表示该行动的目的或结果。
§21.13δῶρα τά οἱ ξεῖνος Λακεδαίμονι δῶκε τυχήσας
"τυχήσας" 是动词 "τυγχάνω" 的不定过去时主动分词主格单数，修饰主语 "Ἴφιτος"，表示时间（当相遇时）。"τά" 作为关系代名词，先行词为 "δῶρα"。
§21.20τῶν ἕνεκʼ ἐξεσίην πολλὴν ὁδὸν ἦλθεν
"ἐξεσίην" 是名词 "ἐξεσίη"（使者、使节）的单数宾格，用作不及物动词 "ἦλθεν"（去）的同源宾格，表示旅途的目的（“作为使者”）。
§21.35γνώτην ἀλλήλων
双数形动词 "γνώτην"（第三人称双数不定过去时主动）表明主语为奥德修斯和伊皮托斯这两人。
§21.71μύθου ποιήσασθαι ἐπισχεσίην ἐδύνασθε
"ἐπισχεσίην"（借口、拖延）是不定式 "ποιήσασθαι"（制造、设立）的宾语，"μύθου"（言辞的）是修饰 "ἐπισχεσίην" 的属格，意为“（你们无法）为言语拖延制造任何其他借口”。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:21.1-21.75